خبر کامل
رونمایی از «نمایشنامه‌های دکتر عبدالحسین زرین‌کوب» در تئاتر شهر
رونمایی از «نمایشنامه‌های دکتر عبدالحسین زرین‌کوب»؛ گامی در احیای میراث دراماتیک ایران
مراسم رونمایی از کتاب «نمایشنامه‌های دکتر عبدالحسین زرین‌کوب» در عصر ۲۸ مرداد در سالن مشاهیر تئاتر شهر برگزار شد. این رویداد مهم فرهنگی با میزبانی مشترک کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر ایران و نشر افراز، فرصتی برای بازخوانی و تجلیل از میراث دراماتیک یکی از برجسته‌ترین ادیبان و پژوهشگران معاصر ایران فراهم آورد.
اهمیت تداوم چاپ آثار بزرگان
آرام محصص، رئیس کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر ایران، و رحیم رشیدی‌تبار، نایب رئیس کانون، در سخنانی کوتاه، انتشار این کتاب را مایه مباهات اهالی تئاتر، به‌ویژه نمایشنامه‌نویسان، دانستند. آنها تأکید کردند که تداوم چاپ آثار بزرگان عرصه فرهنگ و هنر برای استمرار جریان‌های مؤثر هنری در نسل جدید از اهمیت بالایی برخوردار است.
زرین‌کوب و نمایشنامه‌نویسی: بستری برای انتقال اندیشه
شکرخدا گودرزی، نمایشنامه‌نویس و کارگردان تئاتر، در سخنان خود به جایگاه دکتر عبدالحسین زرین‌کوب به‌عنوان پژوهشگر، منتقد ادبی، مورخ، ادیب برجسته و متفکر ایرانی اشاره کرد. او بیان داشت که زرین‌کوب نمایشنامه‌نویسی را بستری مهم برای انتقال اندیشه‌های خود در خصوص نقد و نقد تاریخ می‌دانست. گودرزی افزود که بسیاری از اندیشمندان از افلاطون تا سارتر، کامو و کافکا نیز آرای خود را در قالب داستان، رمان یا نمایشنامه بیان کرده‌اند.
«عبدالحسین زرین‌کوب ادعای نمایشنامه‌نویس بودن ندارد، به همین دلیل است که در آثارش آنها را نمایشواره نام‌گذاری می‌کند. نمایشواره، شکلی از نمایشنامه است که بیشتر برای خواندن است نه اجرا. نمایشنامه‌های دکتر زرین‌کوب نشان می‌دهد که تئاتر ظرفیت سترگ و عظیمی برای بیان تاریخ، فلسفه و اندیشه دارد و از دیرباز تاکنون تئاتر توانسته این رسالت خود را حفظ کند.»
گودرزی همچنین به استفاده اندیشمندانه از دیالوگ در آثار زرین‌کوب اشاره کرد که در آن چالش و درگیری وجود دارد و اساس هر نمایشنامه‌ای بر همین تضاد و به چالش کشیده شدن موافق و مخالف استوار است. درونمایه اصلی این آثار ارزشمند، توجه به انسان، کرامت انسانی، عدالت، آزادی و علاقه او به ایران است.
بهروز محمودی بختیاری، مدرس و مترجم تئاتر، نیز به اهمیت نوشتن نمایشنامه در میان بزرگان فرهنگ و ادب ایران پرداخت و تأکید کرد که بسیاری از داستان‌نویسان و پژوهشگران برجسته ایران در میان آثار خود نمایشنامه نیز نوشته‌اند که خود دلیلی بر اهمیت این موضوع است.
میزگرد تخصصی و دیدگاه‌های ناشر
در ادامه مراسم، میزگردی با حضور روزبه زرین‌کوب، اردشیر صالح‌پور، محمد روزبهانی و اعظم کیان‌افراز درباره این اثر برگزار شد.
اعظم کیان‌افراز، مدیر نشر افراز، ضمن ابراز خرسندی از انتشار این اثر وزین نمایشی، آن را مایه مباهات دانست. او بیان کرد:
«امروز افتخار داریم از کتابی رونمایی کنیم که جایگاهی ویژه در ادبیات نمایشی ما دارد: نمایشنامه‌های تاریخی عبدالحسین زرین‌کوب. پژوهشگری که شاید بیشتر با تاریخ و ادبیات شناخته شود، اما میراث دراماتیک او، به‌ویژه در شناخت ساختار و روایت در نمایش‌های تاریخی، شایسته توجهی دوباره است.»
کیان‌افراز همچنین به اهمیت بازخوانی دقیق و درست تاریخ، ضرورت حضور روشنفکران و اهالی فرهنگ و هنر در مقطع حساس کنونی و یکپارچگی ایران تأکید کرد. او به موضوعاتی چون وضعیت نشر، سانسور، خط قرمزها، لیست‌های سیاه و مهاجرت هنرمندان طی چند دهه اخیر پرداخت و از آسیب‌های شکاف نسلی ناشی از این مهاجرت سخن گفت که باعث شده نسل جدید بسیاری از بزرگان فرهنگ و هنر را نشناسد. او بر ضرورت معرفی این بزرگان به نسل جدید تأکید کرد و از همکاری‌های مستمر کانون نمایشنامه‌نویسان با نشر افراز از دهه ۸۰ یاد کرد.
تألیف و گردآوری «نمایشنامه‌های تاریخی دکتر عبدالحسین زرین‌کوب»
محمد روزبهانی، مؤلف و گردآورنده این کتاب، دکتر عبدالحسین زرین‌کوب را از نوادر روزگار دانست که احاطه ایشان در اکثر حوزه‌های علوم انسانی، به‌ویژه تاریخ و ادبیات، کاملاً هویداست. او بیان کرد که توجه و علاقه زرین‌کوب به ادبیات نمایشی و داستان‌نویسی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. روزبهانی افزود:
«در آثار دکتر زرین‌کوب، در زمینه ادبیات نمایشی و نمایشنامه‌های تاریخی، مطالب بسیار ارزشمندی وجود دارد که به ما کمک می‌کند تا هم به زوایای پنهان شخصیت ایشان پی ببریم و هم عمق درکشان از ادبیات نمایشی تاریخی و کاربرد آن در درک تاریخی را دریابیم.»
او نمایشنامه‌های تاریخی زرین‌کوب را که متکی به دانش پیشینی و مبنای نظری تاریخی و اساطیری قوی هستند، الگویی مناسب برای نمایشنامه‌نویسان و منبعی آموزشی برای معلمان تاریخ دانست. به عنوان مثال، نمایشنامه «هاروت و ماروت» برای صحبت درباره اسطوره‌ها و افسانه‌ها و نمایشنامه‌های «رستم و سهراب در غزنه» و «گفت‌وشنودی درباره ابدیت» برای تفسیر داستان رستم و سهراب در شاهنامه مفید هستند.
سیر نمایشنامه‌نویسی در ایران و جایگاه زرین‌کوب
روزبه زرین‌کوب، پژوهشگر و مدرس تاریخ و برادرزاده استاد عبدالحسین زرین‌کوب، مقاله‌ای مفصل و جامع از سیر نمایشنامه‌نویسی در ایران تا زندگی ادبی و آثار عبدالحسین زرین‌کوب ارائه کرد. او تأکید کرد که مهم‌تر از اصالت خانوادگی، ایرانی بودن و افتخار به فرهنگ درخشان ایران است و این مراسم نیز برای بزرگداشت نام و یاد استادی است که سال‌ها در جهت بزرگداشت فرهنگ ایرانی تلاش کرده است.
او دکتر عبدالحسین زرین‌کوب را نویسنده‌ای مبدع، آفرینشگر و صاحب‌سبک دانست که با تلفیق نثر علمی و هنری، گونه‌ای خاص از نثر فصیح فارسی معاصر را پدید آورد. روزبه زرین‌کوب، استاد زرین‌کوب را پدیده‌ای خارق‌العاده توصیف کرد که عمق دانش بدیع‌الزمان فروزان‌فر، جامعیت سیدحسن تقی‌زاده، ظریف‌اندیشی مجتبی مینوی و خستگی‌ناپذیری سعید نفیسی را یکجا در وجود خویش داشت. او همچنین به علاقه زرین‌کوب به نمایشنامه‌نویسی از اواخر دبیرستان و عشق او به شاهنامه از دوران کودکی اشاره کرد.
«نمایشواره‌ها» و ویژگی‌های آنها
اردشیر صالح‌پور، استاد دانشگاه و پژوهشگر هنرهای نمایشی، در پایان میزگرد بیان کرد که دکتر عبدالحسین زرین‌کوب به‌عنوان ادیبی فرهیخته با گونه نمایش و نمایشنامه آشنایی کامل داشته و ترجمه کتاب «بوطیقای فن شعر ارسطو» زمینه این آشنایی را بیشتر کرده و منجر به نوشتن این چند نمایشنامه شده است.
«نمایشنامه‌ها» و به قول خود ایشان «نمایشواره‌ها» به سبک تئاتر کلاسیک یونان نوشته شده و مهم‌ترین خصیصه نمایشنامه‌های او وجود «طرح» یا «پلات»های جذاب و محکم است. نمایشواره‌های او در نوع تئاتر «کلازت» یا «خواندنی» هستند که سابقه آن به نمایشنامه‌های روم باستان و آثار «سنه‌کا» می‌رسد. او در مرز «کمدی» و «تراژدی» نمایشنامه می‌نویسد و آبشخور نمایشنامه‌های او موجودات آسمانی، اساطیری و گاه تاریخی‌اند. از میان شش نمایشنامه او به نظر من اثر «هاروت و ماروت» و «رستم و سهراب در غزنه» جذاب‌تر و دلنشین‌ترند.
صالح‌پور افزود که زبان ادبی زرین‌کوب با پشتوانه‌های غنی ادبی، گاه بسیار فاخر و مستحکم است که به غنای دراماتیکی زبان نمایشی آثار کمک می‌کند. او سعی دارد تا پیوند میان نسل نو و قدیم و حکمت قدیم را در منظری جدید به زبان نمایش ابراز دارد.
حضور چهره‌های فرهنگی و هنری
در پایان جلسه، مراسم رونمایی کتاب با حضور سخنرانان و جمشید جهانزاده برگزار شد. این جلسه با حضور رضا مردانی، مدیرکل هنرهای نمایشی، استادان، پیشکسوتان و هنرمندان تئاتر، به‌ویژه اعضای کانون نمایشنامه‌نویسان و مترجمان خانه تئاتر برگزار شد. همچنین اصغر نوری، شاهد الفت، مهدی همتی، فرزانه نشاط‌خواه، کیوان نخعی، محسن حاجی‌یوسفی، هومن نجفیان، ژاله کاظمی، مهدی جواهرپور، شهرام ابوالقاسمی، خلیل اسماعیلی و دیگران در این مراسم حضور داشتند و اجرای برنامه بر عهده فرشید قلی‌پور بود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
