آیا توالت‌های عمومی واقعاً خطرناک هستند؟ بررسی علمی نگرانی‌های بهداشتی

بیماری‌هایی با احتمال انتقال ناچیز

جیل رابرتز، استاد بهداشت عمومی و میکروبیولوژی در دانشگاه فلوریدای جنوبی، تأکید می‌کند که احتمال انتقال بیماری از نشیمنگاه توالت بسیار اندک است. او می‌گوید: «از نظر تئوری بله، می‌توان از صندلی توالت بیماری گرفت، اما احتمال آن بسیار ناچیز است.»

بیماری‌های مقاربتی و خونی

ویروس‌ها و باکتری‌های عامل بیماری‌های مقاربتی مانند سوزاک و کلامیدیا، بیرون از بدن و به‌ویژه روی سطوح سرد و سخت توالت، به‌سرعت از بین می‌روند. به همین دلیل، انتقال آن‌ها تقریباً همیشه از طریق تماس مستقیم اندام تناسلی و تبادل مایعات بدن صورت می‌گیرد. رابرتز توضیح می‌دهد: «اگر نشیمنگاه توالت به‌راحتی بیماری‌های مقاربتی را منتقل می‌کرد، امروز شاهد شیوع گسترده‌ی آن‌ها در تمام گروه‌های سنی و میان افراد فاقد سابقه‌ی فعالیت جنسی بودیم.»

بیماری‌های خونی نیز در این دسته قرار می‌گیرند، زیرا انتقال آن‌ها نیازمند تماس مستقیم جنسی یا سرنگ آلوده است. همچنین، احتمال انتقال عفونت‌های ادراری از توالت بسیار اندک است و تنها در شرایطی بسیار نادر رخ می‌دهد که مقدار زیادی مدفوع از صندلی به مجرای ادراری منتقل شود.

بیماری‌هایی با امکان انتقال محدود

برخی ویروس‌ها دوام بیشتری در محیط دارند و می‌توانند خطر محدودی ایجاد کنند. ویروس پاپیلومای انسانی (HPV)، عامل زگیل تناسلی، نمونه‌ای از این ویروس‌ها است که می‌تواند تا یک هفته روی سطوح باقی بماند. کارن دوس، استاد میکروبیولوژی و ایمنی‌شناسی دانشگاه تورو در نوادا، توضیح می‌دهد: «این ویروس‌ها پوسته پروتئینی بسیار پایداری دارند که طول عمرشان را در محیط افزایش می‌دهد.»

نابودی HPV روی سطوح تنها با محلول سفیدکننده ۱۰ درصد امکان‌پذیر است.

با این وجود، انتقال HPV به بدن نیازمند وجود خراش یا زخم روی پوست اندام تناسلی است و بیشتر انتقال‌ها در روابط جنسی و تماس مستقیم رخ می‌دهند. انتقال تبخال تناسلی نیز در شرایطی بسیار نادر ممکن است، اما دانیل اتکینسون، پزشک، تأکید می‌کند که چنین سناریویی بسیار نادر است.

روش‌های ناکارآمد برای کاهش خطر

بسیاری از افراد عادت دارند نشیمنگاه توالت فرنگی را با دستمال بپوشانند یا در حالت نیم‌خیز بنشینند. یک نظرسنجی در سال ۲۰۲۳ نشان داد که ۶۳ درصد آمریکایی‌ها در توالت عمومی روی صندلی می‌نشینند، اما نیمی از آن‌ها نشیمنگاه را با دستمال می‌پوشانند و حدود ۲۰ درصد نیز روی نشیمنگاه چمباتمه می‌زنند.

پوشاندن صندلی با دستمال

مطالعات نشان داده‌اند که دستمال یا کاور کاغذی مانع ورود میکروب‌ها نمی‌شود، زیرا بافت متخلخل آن به عوامل بیماری‌زا امکان عبور می‌دهد.

نشستن نیم‌خیز یا چمباتمه

چمباتمه‌زدن نه تنها فایده‌ای ندارد، بلکه می‌تواند مضر باشد. استفانی بوبینگر، متخصص سلامت لگن در دانشگاه ایالتی اوهایو، توضیح می‌دهد که این وضعیت باعث انقباض عضلات کف لگن، اختلال در جریان ادرار و تخلیه ناقص مثانه می‌شود که خود می‌تواند زمینه‌ساز عفونت ادراری باشد.

خطر واقعی در توالت عمومی

بر اساس تحقیقات رابرتز، مهم‌ترین خطر در توالت عمومی، تماس دست‌ها با سطوح آلوده و سپس لمس صورت و دهان است. او تأکید می‌کند: «تهدید واقعی به دهان شما و از طریق دست‌ها است.»

ذرات مدفوع روی سطوح می‌توانند حامل باکتری‌هایی مانند اشرشیا کلی، سالمونلا، شیگلا یا حتی نورویروس باشند که پس از ورود به بدن موجب تهوع، استفراغ یا اسهال می‌شوند. نورویروس که بسیار مسری است و با مقادیر اندک نیز فرد را بیمار می‌کند، تا دو ماه روی سطوح زنده می‌ماند.

مطالعات نشان داده‌اند که احتمال انتقال نورویروس در سرویس‌های بهداشتی بیشتر از ویروس کرونا یا آدنوویروس است. با این وجود، توالت‌های عمومی معمولاً مرتب تمیز می‌شوند و اغلب، برخلاف تصور عمومی، به اندازه‌ی محیط‌های دیگر آلوده نیستند. یافته‌های دانشجویان رابرتز حتی نشان داد که کامپیوترهای دانشگاهی نسبت به توالت‌ها میکروب بیشتری دارند.

بررسی‌های چارلز گربا، استاد ویروس‌شناسی در دانشگاه آریزونا، نیز تأیید می‌کند که سرویس‌های خانگی معمولاً آلوده‌تر از سرویس‌های عمومی هستند؛ زیرا خانه‌ها اغلب هفته‌ای یک بار تمیز می‌شوند، در حالی که سرویس‌های عمومی روزانه چند بار ضدعفونی می‌شوند. او توصیه می‌کند که سرویس خانگی در حالت ایده‌آل بهتر است که هر سه روز یک بار ضدعفونی شود.

پلوم توالت یا «عطسه توالت»

خطر دیگری که کمتر شناخته شده، پخش‌شدن میکروب‌ها هنگام سیفون‌کشیدن است که با نام پلوم توالت یا «عطسه توالت» شناخته می‌شود. مدل‌های ریاضی نشان داده‌اند که ۴۰ تا ۶۰ درصد ذرات داخل کاسه می‌توانند پس از سیفون در هوا پخش شوند.

تحقیقات تأیید کرده‌اند که باکتری کلستریدیوم دیفیسیل، یکی از عوامل شایع عفونت‌های بیمارستانی، در این فرآیند به هوا پخش می‌شود و حتی ممکن است استنشاق شود. بنابراین درها، سیفون، شیر آب، دستگیره‌ها و به‌ویژه کف توالت همگی نقاط پرخطر محسوب می‌شوند. حتی ویروس‌هایی مثل آنفلوانزا نیز که ارتباطی به مدفوع و ادرار ندارند، روی سطوح توالت یافت شده‌اند.

راهکارهای کاهش خطر

برای کاهش خطر انتقال عفونت در توالت‌های عمومی، راهکارهای عملی زیر توصیه می‌شوند:

• کاهش تماس با سطوح: الیزابت پدی، کارشناس مهندسی بهداشت آب، توصیه می‌کند تا حد امکان کمتر به سطوح دست زده شود و از سیستم‌های بدون تماس (سیفون، خشک‌کن دست) استفاده شود.
• بستن در توالت هنگام سیفون‌کشیدن: پژوهش گربا در سال ۲۰۲۴ نشان داد که بستن در توالت فرنگی هنگام سیفون‌کشیدن تأثیر چندانی ندارد، زیرا ذرات از کناره‌ها بیرون می‌آیند. او حتی پیشنهاد می‌دهد درپوش‌ها حذف شوند تا تماس‌های غیرضروری کاهش یابد.
• خروج سریع از کابین: توصیه می‌شود بلافاصله پس از کشیدن سیفون از کابین توالت خارج شوید و در صورت امکان چند دقیقه صبر کنید و دوباره وارد شوید.
• عدم استفاده از تلفن همراه: تلفن همراه یکی از منابع اصلی انتقال میکروب است و همراه داشتن آن در توالت اصلاً ایده‌ی خوبی نیست.
• شست‌وشوی صحیح دست‌ها: شستن صحیح دست‌ها، همچنان به‌عنوان ساده‌ترین و مؤثرترین راهکار مطرح می‌شود. با وجود توصیه‌ی متخصصان به ۲۰ ثانیه شست‌وشو با آب و صابون، بیشتر افراد تنها ۱۱ ثانیه این کار را انجام می‌دهند. ترکیب شست‌وشوی کامل و استفاده از ضدعفونی‌کننده، بهترین محافظت را فراهم می‌کند.

در نهایت، نتیجه آشکار است: برای در امان ماندن از میکروب‌های توالت عمومی، کافی است دست‌ها به‌خوبی شسته و ضدعفونی شوند. خطر واقعی ابتلا به بیماری در سرویس بهداشتی عمومی، بسیار کمتر از چیزی است که در ذهن‌های ما بزرگ‌نمایی می‌شود.