لرستان در آستانه بحران آب؛ استانی بدون سد شرب با شش شهر در تنش آبی

لرستان، استانی بدون منبع آب پایدار

نورالدین نوری‌یزدان، مدیرعامل شرکت آب‌وفاضلاب لرستان، با اشاره به وضعیت بحرانی استان، تأکید کرد که لرستان تنها استان کشور است که از منابع آب پایدار، قابل‌اتکا و قابل‌برنامه‌ریزی برخوردار نیست. وی افزود: «در استان ۹۵۰ منبع آبی شامل چاه، چشمه و قنات وجود دارد که تأمین‌کننده آب لرستان هستند، اما هیچ سدی برای تأمین آب شرب استان وجود ندارد.»

تعدد روستاها نیز بار سنگینی بر دوش این شرکت گذاشته است؛ تأمین آب ۲۸۴۲ روستا با جمعیتی حدود ۵۹۵ هزار نفر بر عهده آب‌وفاضلاب لرستان است و این استان از نظر تعداد روستاهای تحت پوشش، هشتمین استان کشور محسوب می‌شود.

شش شهر لرستان در تنش جدی آب

مدیرعامل آب‌وفاضلاب لرستان اعلام کرد که امسال تابستان پنج‌ماهه در پیش است و کاهش حجم ورودی به چشمه‌ها و قنات‌ها که پیش‌تر در شهریور و مهر رخ می‌داد، اکنون به خرداد و تیر منتقل شده است. وی هشدار داد: «در کل کشور ۲۵ استان و ۵۳ شهر با تنش جدی آب مواجه‌اند که شش شهر آن در لرستان هستند: خرم‌آباد، بروجرد، دورود، ازنا، الیگودرز و کوهدشت.»

عبور از این بحران نیازمند همراهی مردم در صرفه‌جویی و مصرف بهینه است.

راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت

در مواجهه با این کمبود، شرکت آب‌وفاضلاب لرستان به راهکارهای کوتاه‌مدت و میان‌مدت روی آورده است:

• حفر چاه: با توجه به تغییر اقلیم و کاهش بارندگی‌ها، حفر ۳۵ حلقه چاه آب جدید در استان در دستور کار قرار گرفته که تا پایان مردادماه به بهره‌برداری می‌رسند.
• هوشمندسازی شبکه‌ها: حدود ۵۰ درصد از شبکه‌های آب شهرها هوشمندسازی شده‌اند و امید می‌رود تا پایان سال به ۷۰ درصد برسد.
• پروژه‌های توسعه‌ای: احداث مخازن، اجرای ۵۰ کیلومتر خط انتقال و آغاز آب‌رسانی به ۴۰۰ روستا با کمک خیرین و نهادهایی مانند بسیج سازندگی در برنامه است.

آب‌رسانی به ۶۰ روستا در هفته دولت

نوری‌یزدان درباره پروژه‌های هفته دولت گفت: «آب‌رسانی به ۶۰ روستای استان در هفته دولت انجام خواهد شد که با اجرای این طرح‌ها، ۲۴ هزار نفر از جمعیت روستایی استان از آب آشامیدنی سالم برخوردار می‌شوند.» این پروژه‌ها شامل یک واحد آب‌شیرین‌کن، حفر چاه، احداث ایستگاه‌های پمپاژ، خطوط انتقال و مخازن ذخیره است. همچنین یک واحد آب‌شیرین‌کن در سپیددشت نیز افتتاح خواهد شد. اعتبار این طرح‌ها ۲۱۰ میلیارد تومان اعلام شده و ۲۱۰ فرصت شغلی غیرمستقیم نیز ایجاد کرده است.

سدهای لرستان تنها ۲۰ درصد پُر هستند

داریوش حسن‌نژاد، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای لرستان، آمار نگران‌کننده‌ای ارائه داد: «از مهرماه تا پایان تیرماه ۱۴۰۴، متوسط بارش‌های لرستان ۳۶۳ میلی‌متر بوده که نسبت به سال گذشته ۳۲ درصد و نسبت به بلندمدت ۳۸ درصد کاهش داشته است.»

وی افزود: «متوسط دبی رودخانه‌های استان در تیرماه امسال نسبت به سال گذشته ۶۸ درصد و نسبت به متوسط دوره آماری ۸۲ درصد کاهش یافته است. رودخانه کشکان در محل پلدختر تنها ۰.۱ مترمکعب بر ثانیه آبدهی دارد که نسبت به سال گذشته ۹۹ درصد کاهش نشان می‌دهد.»

حسن‌نژاد هشدار داد: «حجم آب موجود پشت سدهای استان تنها ۴۱.۸۵ میلیون مترمکعب است؛ یعنی ۲۰ درصد ظرفیت. این میزان نسبت به سال گذشته ۳۵ درصد کاهش نشان می‌دهد. کشاورزان و بهره‌برداران باید الگوی کشت را اصلاح و برداشت را مدیریت کنند.»

سه‌ضلعی بحران: اقلیم، زیرساخت، مصرف

نوری‌یزدان سه عامل اصلی قطعی‌های آب را این‌گونه برشمرد:

• تغییرات اقلیمی: دبی چشمه‌های استان ۶۸ درصد کاهش یافته است.
• فرسودگی شبکه: ۴۰ درصد شبکه توزیع فرسوده است.
• الگوی نادرست مصرف: مصرف آب ۱۱ درصد افزایش پیدا کرده است.

وی با انتقاد از مصرف نادرست آب، تأکید کرد: «متأسفانه ۰.۲ درصد مشترکان یعنی شهرداری‌ها، ۵.۵ درصد کل آب شرب را مصرف می‌کنند. در خرم‌آباد ۲۰۰ لیتر بر ثانیه برای فضای سبز مصرف می‌شود که معادل ۱۰ حلقه چاه است. این روند باید متوقف شود.»

آینده لرستان در گرو تغییر فرهنگ مصرف

آمارها و گفته‌های مسئولان نشان می‌دهد که لرستان در نقطه هشدار قرار گرفته است. کاهش بارش‌ها، خالی بودن سدها، افت شدید رودخانه‌ها و مصرف بی‌رویه، آینده این استان را تهدید می‌کند. راهکارهای کوتاه‌مدت مانند حفر چاه ممکن است تابستان جاری را مدیریت کنند، اما بدون بازسازی شبکه، اصلاح الگوی کشت و تغییر فرهنگ مصرف، لرستان با چالش‌های بزرگ‌تری در زمینه تأمین آب روبه‌رو خواهد شد.