چالش‌های پزشکان جوان در آستانه روز پزشک: از دغدغه‌های اقتصادی تا بی‌مهری‌های اجتماعی

پزشکی: عشقی جان‌فرسا و مسئولیتی مقدس

طبابت، نه تنها یک شغل، بلکه عشقی جان‌فرسا و پیمانی مقدس است که شرط نخست آن، پذیرش مسئولیتی به بلندای یک زندگی است. پاسداری از جان بیماران و نگاهبانی از اسرار آنان، امانتی گران‌بها و وظیفه‌ای دشوار است که همگان بر سنگینی آن معترف‌اند. از این رو، پزشکی بیش از آنکه حرفه باشد، تجلی ایثار است.

دکتر قریب، طبیب ماندگار، به زیبایی بیان کرده است: «اگر پزشک هستی، دیگر متعلق به خودت نیستی و اگر متعلق به خودت هستی، دیگر پزشک نیستی.» این جمله، عمق فداکاری و وقف خویشتن برای سلامتی مردمان را به تصویر می‌کشد.

تاریخ پر افتخار و چالش‌های امروز

تاریخ این سرزمین، از حکمت بوعلی سینا و دانش رازی تا ایثار پزشکان در دفاع مقدس و جان‌فشانی‌های آنان در طوفان کرونا، گواهی بر نقش‌آفرینی اجتماعی این قشر دارد. فرهنگ اسلامی نیز طبیب را مظهر احیاگری و دانش او را والا می‌داند. با این همه، باید اذعان کرد که در سال‌های اخیر، غباری از بی‌مهری بر این ردای مقدس نشسته است.

برخی با نگاهی سطحی، ارزش کار پزشکان را به ترازوی درآمد می‌سنجند و سختی‌های جانکاهی را که در پسِ آن نهفته است، نمی‌بینند. داستان شب‌هایی که در حسرت خوابی آرام، میان پرستاری از جان مردم و ورق زدن کتاب‌های قطور سپری می‌شود، یا بهترین سال‌های جوانی که در دورافتاده‌ترین مناطق این خاک وقف خدمت می‌گردد، تنها بخشی از این واقعیت است.

روایت یک پزشک جوان: از آرزو تا واقعیت

یک پزشک جوان که تمایلی به افشای نامش نداشت، از تجربیات خود سخن گفت:

«دفترچه‌ی خاطرات جوانی‌ام پر است از شب‌هایی که به جای مهمانی و خنده یا حتی خوابی آرام، با بوی الکل و صدای ممتد دستگاه‌های بخش مراقبت‌های ویژه گره خورده است. من یکی از هزاران نفری هستم که روزی با سودای نجات جان‌ها و ردای سفید طبابت، سخت‌ترین مسیر علمی کشور را پیمودیم، اما امروز در ابتدای راه، با کوهی از مشکلات مواجه‌ایم که اگر عشق به نجات جان همنوع نبود، شوق خدمت را در دلمان به تردید بدل می‌کرد.»

او ادامه داد که نسل او، بهترین سال‌های عمر خود را وقف کتاب‌های قطور و کشیک‌های بی‌پایان کرده است. در حالی که هم‌سن و سالانشان طعم استقلال مالی و تشکیل خانواده را می‌چشیدند، آنها در بیمارستان‌های آموزشی با حداقل درآمد و حداکثر مسئولیت، الفبای طبابت را مشق می‌کردند، با این گمان که سختی‌ها گذراست و فردایی روشن در انتظارشان است.

چالش‌های اقتصادی و امنیت شغلی

پس از فارغ‌التحصیلی، دوران طرح و تعهدات قانونی آغاز می‌شود و پزشکان به دورافتاده‌ترین نقاط کشور فرستاده می‌شوند؛ جایی که اغلب از حداقل امکانات رفاهی و زیرساخت‌های درمانی محرومند. با وجود خدمت جانانه، بسیاری پس از پایان این دوره با نبود امنیت شغلی روبرو می‌شوند.

• استخدام محدود: استخدام در بخش دولتی محدود است.
• رقابت نابرابر: رقابت در بخش خصوصی نابرابر است.
• زمزمه مهاجرت: این سردرگمی، انگیزه ماندن و ساختن را از بین می‌برد و زمزمه تلخ مهاجرت را تقویت می‌کند.
• مشکلات مضاعف برای زنان: این مشکلات برای پزشکان زن بسیار بیشتر است، به ویژه در بازگشت ناموفق پس از مرخصی زایمان.

این پزشک اصفهانی تصریح کرد که امروز بزرگترین دغدغه یک پزشک جوان، نه تشخیص بیماری‌های نادر، بلکه تأمین هزینه‌های زندگی است. تعرفه‌های پزشکی پس از سال‌ها بی‌توجهی، به شکلی تعیین شده که با تورم و هزینه‌های سرسام‌آور زندگی شهری هیچ همخوانی ندارد.

پزشکان، به ویژه جوانان، برای اجاره یک مطب کوچک یا حتی خرید تجهیزات اولیه، باید به وام‌های سنگین تن دهند. این در حالی است که نگاه جامعه همچنان این قشر را مرفه و بی‌نیاز می‌بیند؛ تصویری که فرسنگ‌ها با واقعیت‌های زندگی فاصله دارد.

درخواست پزشکان جوان: احترام و امنیت

پزشکان جوان نه به دنبال ثروت‌های افسانه‌ای هستند و نه جایگاهی فرازمینی می‌خواهند. آنها تنها احترام، امنیت و شرایطی منصفانه برای خدمت می‌طلبند. آرزوی آنها این است که دغدغه‌شان تنها بیمارانشان باشد، نه اجاره خانه و مطب یا آینده‌ای مبهم.

امید است مسئولان صدای این نسل را پیش از آنکه این ردای سفید، از سنگینی بار مشکلات، برای همیشه از تن‌شان بیفتد، بشنوند. بهترین تبریک روز پزشک، این است که جامعه، قدردان آنان باشد و حرمت جایگاهشان را پاس بدارد.

اول شهریور ماه، مصادف با زادروز حکیم ابوعلی‌سینا، در تقویم رسمی جمهوری اسلامی ایران، «روز پزشک» نامگذاری شده است. در استان اصفهان، بیش از 8000 پزشک فعالیت دارند.