گفت‌وگو با جراح ۸۱ ساله اصفهانی: از خاطرات پزشکی تا چالش‌های سرطان سینه

تولد و آغاز راهی دشوار

دکتر غلامحسین وکیل‌زاده هاتفی، متولد مرداد ۱۳۲۳ در نطنز، پنج ماه پیش از تولد، پدر خود را از دست داد. او سال‌های دبستان و دبیرستان را در نطنز و کاشان گذراند. یک اشتباه در تغییر ساعت امتحان نهایی در خرداد ۱۳۴۲، او را از شرکت در کنکور سراسری محروم کرد که به گفته خودش، دومین ضربه بزرگ زندگی‌اش پس از فوت پدر بود. با این حال، او در شهریور همان سال دیپلم گرفت و برای آماده‌سازی کنکور سال بعد، در مؤسسه استاندارد ایران در تهران استخدام شد.

در کنکور ۱۳۴۳، در رشته پزشکی دانشگاه‌های تهران، اصفهان و مشهد پذیرفته شد و به دلیل حضور برادرش در اصفهان، به این شهر منتقل شد. او هم‌زمان با تحصیل در دانشگاه اصفهان، در اداره اقتصاد استان به عنوان مسئول نظارت بر کشتارگاه اصفهان مشغول به کار شد و در تیر ۱۳۵۱ فارغ‌التحصیل گردید.

نیم قرن خدمت و تعهد

دکتر وکیل‌زاده هاتفی از سال ۱۳۴۳ تاکنون مشغول طبابت است. او در اردیبهشت ۱۳۵۸ به وزارت بهداری منتقل و در بیمارستان سیدالشهدا (ع) اصفهان مشغول به کار شد. پس از ۳۰ سال خدمت در مؤسسه استاندارد و بیمارستان‌های اصفهان، در سال ۱۳۷۵ بازنشسته شد، اما ۱۰ سال دیگر نیز در بیمارستان سیدالشهدا (امید سابق) به فعالیت خود ادامه داد. از سال ۱۳۵۸ تاکنون، او در بیمارستان خصوصی سینا و مطب شخصی خود در خدمت مردم اصفهان و استان‌های هم‌جوار بوده است.

«انگیزه اصلی من برای ادامه کار خدمت به هم نوعانم است. وقتی یک بیمار صعب‌العلاج و یا مادری که دغدغه سلامت فرزندش را دارد به بنده به‌عنوان پزشک مراجعه می‌کند در خودم این وظیفه را احساس می‌کنم که هر طوری که شده باید برای درمان آن‌ها تلاش کنم.»

انگیزه و خاطرات ماندگار

علاقه شخصی به پزشکی، از دوران کودکی و حادثه تلخ از دست دادن گوسفند کوچکش به دلیل مسمومیت غذایی، در او شکل گرفت. او دوران دانشجویی را با سختی‌های زیادی همراه می‌داند، زیرا هم‌زمان با شغل اداری، درس‌های سخت دانشگاه و مسئولیت نمایندگی کلاس، باید از مادرش نیز مراقبت می‌کرد. این مشکلات او را آبدیده و توانمند ساخت.

پس از فارغ‌التحصیلی در تیر ۱۳۵۱، ۱۸ ماه خدمت سربازی را در سپاه بهداشت آن زمان در روستاهای سُه، کلهرود و ونداده (بخش میمه) سپری کرد.

قداست حرفه پزشکی در گذشته

دکتر وکیل‌زاده هاتفی به قداست حرفه پزشکی در سال‌های گذشته اشاره می‌کند. او می‌گوید: «در آن سال‌ها حرفه پزشکی قداست زیادی داشت، اما امکانات یادگیری به دلیل کمبود مجلات پزشکی و دسترسی به اطلاعات جدید مشکل اصلی بود، با این وجود نگاه مردم و احترام جامعه به پزشکان باعث دلگرمی بود و انگیزه ما را برای خدمت به مردم و درمان بیماری آن‌ها دوچندان می‌کرد.»

خاطره‌ای از درمان سرطان تیروئید

یکی از خاطرات ماندگار او، درمان دختری ۱۴ ساله مبتلا به سرطان تیروئید در سال‌ها پیش است. مادر این دختر با گریه از او درخواست کمک کرده بود و دکتر وکیل‌زاده هاتفی با اقدامات درمانی مناسب، موفق به نجات جان او شد. این دختر و مادرش برای بیش از ۴۰ سال پس از درمان، مرتباً برای قدردانی به مطب او مراجعه می‌کردند. او این قدردانی‌ها را بزرگ‌ترین ثروت خود می‌داند.

تحولات پزشکی و چالش‌های امروز

دکتر وکیل‌زاده هاتفی پزشکی امروز را با پیشرفت‌های چشمگیر در تکنولوژی، آموزش و راه‌های درمان مقایسه می‌کند. با این حال، او به چالش‌هایی مانند عدم دسترسی بیماران محروم به تکنولوژی‌های روز به دلیل فقر اشاره دارد.

سخت‌ترین بخش حرفه پزشکی

به عقیده او، سخت‌ترین بخش حرفه پزشکی، قضاوت نادرست جامعه در برخورد با عوارض ناخواسته درمان است که با تحلیل‌های نادرست رسانه‌ها تشدید می‌شود و می‌تواند به شخصیت و حتی جان پزشک آسیب برساند.

تخصص جراحی عمومی و سرطان سینه

او در سال ۱۳۵۳ در امتحان تخصص جراحی عمومی دانشگاه اصفهان قبول شد و در سال ۱۳۵۷ مدرک خود را دریافت کرد. اولین عمل جراحی او به عنوان متخصص جراحی عمومی در بیمارستان سینا در سال ۱۳۵۸، جراحی سرطان تیروئید یک بیمار خانم بود. او با اشاره به هزینه ۱۳۰۰ تومانی آن عمل در گذشته و هزینه‌های بالای امروز، ابراز امیدواری می‌کند که بیمه‌ها حمایت مالی بیشتری از بیماران داشته باشند.

دکتر وکیل‌زاده هاتفی با وجود احاطه بر تمام علوم پزشکی، تصمیم گرفت در حوزه سرطان سینه متمرکز شود تا نتایج درمانی بهتری را رقم بزند.

سونامی سرطان سینه در اصفهان

او به افزایش روند ابتلا به سرطان سینه در اصفهان و کاهش سن ابتلا به این بیماری در ایران و جهان اشاره می‌کند. آمار ابتلا از ۸ درصد در گذشته به ۱۱ درصد افزایش یافته است. عوامل متعددی در شیوع این بیماری مؤثر هستند که شامل:

• وراثت
• یائسگی دیررس و اولین قاعدگی زودرس
• سن حاملگی بالا و باردار نشدن
• چاقی و رژیم غذایی چرب
• مصرف قرص‌های جلوگیری از حاملگی در سنین پایین
• قرار گرفتن طولانی‌مدت در معرض اشعه
• سموم محیطی، الکل و سیگار
• طبقه اجتماعی و نژاد

اگرچه مردان نیز به این بیماری مبتلا می‌شوند، اما آمار آن در مردان کمتر از یک درصد است. او تأکید می‌کند که راه‌های تشخیص بیماری بیشتر شده و مردم برای غربالگری بیشتر مراجعه می‌کنند، اما سن ابتلا در ایران و اصفهان پایین آمده است.

دکتر وکیل‌زاده هاتفی از «سونامی سرطان پستان در اصفهان» در کنگره‌های پزشکی صحبت می‌کند، اما علت اصلی این شیوع بالا هنوز مشخص نیست.

نقش استرس در ابتلا به سرطان

او به نقش استرس به عنوان یک عامل تجربی در کاهش مقاومت بدن و رشد غیرطبیعی سلول‌های نهفته اشاره می‌کند. او امیدوار است علم ژنتیک و هوش مصنوعی در آینده بتوانند این مشکلات را حل کنند.

پیشگیری و درمان سرطان سینه

توصیه‌های مهم برای زنان

دکتر وکیل‌زاده هاتفی بر اهمیت غربالگری زودهنگام تأکید می‌کند. او توصیه می‌کند افرادی که سابقه خانوادگی سرطان دارند، از سن ۳۵ سالگی ماموگرافی را آغاز کنند. تشخیص زودهنگام، کلید درمان مؤثر است، زیرا در بسیاری از موارد، بیماران مبتلا به سرطان سینه با تشخیص به‌موقع، زندگی طبیعی و نرمالی خواهند داشت.

تحولات درمانی

در گذشته، در بیشتر موارد، سینه و حتی عضلات قفسه سینه بیمار به طور کامل برداشته می‌شد. اما امروز، با پیشرفت علم پزشکی، تلاش می‌شود تا بافت سینه حفظ شود. درمان‌های کمکی مانند رادیوتراپی و شیمی‌درمانی نیز به جراحان کمک می‌کنند تا زندگی بهتری برای بیماران رقم بزنند.

در موارد پیشرفته بیماری، ابتدا شیمی‌درمانی برای کوچک‌تر شدن توده سرطانی تجویز می‌شود و سپس جراحی انجام می‌گیرد تا امکان حفظ پستان فراهم شود. درمان سرطان‌ها به صورت گروهی و با همکاری متخصصان جراحی، انکولوژی، رادیوتراپی و ایمن‌تراپی صورت می‌گیرد. روش‌های تشخیصی مانند معاینه کلینیکی، سونوگرافی، ماموگرافی، ام‌آر‌آی و انواع بیوپسی نیز نقش حیاتی دارند.

آرزو برای بیماران سرطان

مهم‌ترین آرزوی دکتر وکیل‌زاده هاتفی این است که بیماران مبتلا به سرطان هرچه سریع‌تر تحت پوشش بیماران خاص قرار گیرند و قوانین حمایتی ویژه‌ای برای آن‌ها وضع شود، زیرا بار سنگین درمان بر دوش خانواده‌ها فشار روحی و جسمی زیادی وارد می‌کند.

نقش روحیه و برخورد پزشک

او تأکید می‌کند که برخورد مناسب و مهربانانه پزشک با بیمار، در درجه اول اهمیت قرار دارد. پزشک باید با بیمار طوری رفتار کند که گویی فامیل درجه یک خودش است. او خاطره دختری جوان با سرطان پیشرفته سینه را نقل می‌کند که با صحبت‌های دلسوزانه، روحیه خود را از دست نداد و در جراحی، حتی نوک پستان او حفظ شد. این تجربه نشان می‌دهد که عوامل روحی و دفاعی بدن می‌توانند نقش مهمی در مبارزه با سرطان ایفا کنند.

پیامی برای پزشکان جوان

دکتر وکیل‌زاده هاتفی در روز پزشک، به پزشکان جوان توصیه می‌کند که به جامعه وابسته باشند و سختی‌های این راه را بپذیرند. او از مسئولان می‌خواهد که به خواسته‌های اقتصادی پزشکان جوان توجه بیشتری کنند تا دلسرد نشوند و بتوانند تمام تمرکز خود را بر سلامت و درمان بیماران معطوف کنند.