خبر کامل
ایران در مسیر توسعه انرژی خورشیدی: چالش‌ها و فرصت‌های خودکفایی
بحران انرژی و راهکار خورشیدی: چالش‌ها و فرصت‌های ایران
بحران انرژی و افزایش بی‌سابقه ناترازی برق در سال‌های اخیر، کشور را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. با فراتر رفتن حجم ناترازی برق از ۲۰ هزار مگاوات در سال جاری، توجه به انرژی‌های تجدیدپذیر، به‌ویژه انرژی خورشیدی، بیش از پیش ضروری به نظر می‌رسد. ایران با وجود پتانسیل بالای تابش خورشید در اکثر نقاط کشور، هنوز در ابتدای مسیر توسعه جدی این صنعت قرار دارد.
ظرفیت تولید داخلی ماژول‌های خورشیدی: فاصله تا خودکفایی
تورج امرایی، معاون توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری، در گفت‌وگو با خبرنگار علمی برنا، به بررسی وضعیت موجود و توانمندی‌های داخلی در این حوزه پرداخت.
- شرکت مانا انرژی: این شرکت دانش‌بنیان موفق به راه‌اندازی خط تولید ماژول‌های خورشیدی تاپ‌کان (TOPCon) با راندمان ۲۳ درصد شده است.
- ظرفیت تولید اسمی: مانا انرژی دارای دو خط تولید فعال با ظرفیت اسمی ۹۰۰ مگاوات در سال برای هر خط، و در مجموع ۱۸۰۰ مگاوات است.
- خروجی واقعی: با این حال، خروجی واقعی تولید سالانه این شرکت حدود ۱۰۰۰ مگاوات ماژول خورشیدی برآورد می‌شود.
این میزان تولید، فاصله قابل توجهی با نیاز کشور دارد و واردات ماژول‌های خورشیدی همچنان بخش مهمی از تأمین نیاز داخلی را تشکیل می‌دهد.
مبدل‌ها (اینورترها): گلوگاه دیگر زنجیره خورشیدی
مبدل‌ها یا اینورترها، تجهیزات حیاتی در نیروگاه‌های خورشیدی هستند که جریان مستقیم (DC) تولیدی پنل‌ها را به جریان متناوب (AC) قابل استفاده در شبکه برق تبدیل می‌کنند.
- تولید داخلی: در حال حاضر، چند شرکت دانش‌بنیان داخلی توانایی تولید اینورترهای ۵ کیلوواتی را دارند که عمدتاً در سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی منازل کاربرد دارند.
- حمایت از توسعه: معاونت علمی از این شرکت‌ها حمایت می‌کند تا در آینده نزدیک، اینورترهای توان بالا نیز در داخل کشور تولید شوند و گامی به سوی خودکفایی برداشته شود.
نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی و حمایت‌های دولتی
دولت، معاونت علمی را موظف کرده است تا در پشت‌بام ساختمان‌های دولتی نیروگاه‌های خورشیدی نصب کند.
- اجرا در ساختمان‌های دولتی: تاکنون در حدود ۲۰ دستگاه اجرایی، شامل سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مستقر در تهران، نیروگاه خورشیدی نصب شده است.
- سامانه‌های هیبریدی: این سامانه‌ها دارای مبدل‌های هیبریدی هستند که در صورت اتصال به شبکه، انرژی تولیدی را تزریق می‌کنند و در صورت قطع برق، بخشی از بارهای اضطراری ساختمان را از طریق مبدل و باتری تأمین می‌کنند.
- تسهیلات و راهنماها: معاونت علمی با همکاری وزارت نیرو و سازمان ساتبا، دستورالعمل‌ها و راهنماهایی برای طراحی، نصب و اجرای نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی منتشر کرده و تسهیلات مالی و وام‌هایی نیز برای متقاضیان در نظر گرفته است.
آینده دسترسی عمومی به پنل‌های خورشیدی
امکان عمومی‌سازی نصب سامانه‌های خورشیدی روی پشت‌بام منازل، به سیاست‌های قیمت‌گذاری وزارت نیرو و تعیین نرخ خرید تضمینی برق از مردم بستگی دارد تا این طرح برای خانوارها صرفه اقتصادی داشته باشد.
«در دو تا سه سال آینده نیازی نیست که همه ظرفیت ماژول‌های مورد نیاز در داخل کشور تأمین شود. زیرا زنجیره تولید ماژول خورشیدی از مرحله تولید پلی‌سیلیکون و ویفر تا ساخت سلول و ماژول، هزینه‌بر است و تولید مراحل ابتدایی آن در کشور به‌صرفه نیست. اما اگر خطوط تولید جدید راه‌اندازی شود و ظرفیت داخلی به حدود دو تا سه هزار مگاوات در سال برسد، می‌توانیم در کنار واردات، نیاز کشور را در یک افق مشخص پاسخ دهیم.»
وضعیت شرکت‌های فعال در صنعت خورشیدی
در حال حاضر، وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان فعال در صنعت خورشیدی به شرح زیر است:
- ماژول خورشیدی: یک شرکت با تکنولوژی TOPCon و راندمان ۲۳ درصد در مقیاس صنعتی (۱۰۰۰ مگاوات در سال) فعال است. یک یا دو شرکت دیگر نیز در سطح محدودتر با فناوری‌های قدیمی‌تر تولید می‌کنند.
- اینورتر: حدود ۱۰ شرکت دانش‌بنیان در این حوزه فعال‌اند که برخی در حد نمونه‌سازی و برخی دیگر وارد تولید تجاری شده‌اند.
- سایر تجهیزات: تجهیزاتی مانند سازه و سامانه ردیاب خورشید (Tracker) به طور کامل در کشور تولید و تأمین می‌شود و ایران در این بخش به خودکفایی رسیده است.
با وجود پیشرفت‌ها در تولید صنعتی ماژول‌های پیشرفته و توانایی طراحی و ساخت بخشی از تجهیزات کلیدی، ظرفیت تولید فعلی (حدود ۱۰۰۰ مگاوات در سال) فاصله زیادی با نیاز واقعی کشور دارد. وابستگی به واردات در بخش ماژول و اینورتر همچنان ادامه دارد، اما حمایت‌های دولتی و ورود شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند زمینه‌ساز توسعه بیشتر و حرکت به سمت خودکفایی نسبی در یک افق میان‌مدت باشد. آینده صنعت خورشیدی ایران در گرو افزایش ظرفیت تولید، سرمایه‌گذاری در فناوری‌های نوین و سیاست‌گذاری‌های اقتصادی کارآمد خواهد بود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
