خروج آمریکا از عین‌الاسد: فرصت حاکمیت یا تشدید بحران در عراق؟

واکنش کمیته هماهنگی مقاومت عراق

کمیته هماهنگی مقاومت عراق با صدور بیانیه‌ای، ضمن تأکید بر آمادگی رزمندگان برای دفاع از کشور، نسبت به ادامه حملات هوایی آمریکا هشدار داد. این کمیته، حملات هوایی را نقض حاکمیت عراق دانسته و از پارلمان و دولت خواست تا با الزام نیروهای آمریکایی به خروج کامل، مسئولیت‌های خود را ایفا کنند.

یک منبع برجسته در یکی از جناح‌های مقاومت فاش کرد که مقاومت به دولت اطلاع داده است که سلاح‌های خود را کنار نخواهد گذاشت، به‌ویژه پس از اعلام پروژه «اسرائیل بزرگ» توسط نتانیاهو که عراق را بخشی از این پروژه می‌داند.

این منبع افزود: «دولت این موضوع را سیاسی می‌بیند، اما ما آن را ملی می‌بینیم و تجربیات تلخی از اشغالگری داریم.»

دیدگاه‌های متفاوت درباره خروج آمریکا

«علی الموسوی»، از رهبران چارچوب هماهنگی، معتقد است که خروج آمریکا از عین‌الاسد، اگرچه گامی به سوی پایان حضور نظامی است، اما به معنای پایان نفوذ واشنگتن در عراق نیست. او زمان‌بندی این خروج را بسیار حساس دانست، زیرا با انتخابات نزدیک همزمان شده و می‌تواند عراق را در معرض فشارهای امنیتی، سیاسی و اقتصادی بیشتری قرار دهد.

• فرصت یا تهدید؟ چارچوب هماهنگی، خروج را تهدید امنیتی مستقیم نمی‌بیند، بلکه فرصتی برای افزایش قابلیت‌های نیروهای عراقی و دستیابی به حاکمیت کامل می‌داند، مشروط بر اینکه با سیاست‌های روشن دولت برای جلوگیری از تحریم‌ها همراه باشد.
• تغییر تاکتیک آمریکا: «علی البهادلی»، محقق امنیتی، بر این باور است که خروج ممکن است به معنای پایان نفوذ آمریکا نباشد، بلکه تغییر موضع از طریق ابزارهای مختلف مانند حملات هوایی یا فشار مالی است. او به تجربیات پس از سال ۲۰۱۱ اشاره کرد که خلأ امنیتی اغلب برای ایجاد بحران‌های جدید مورد سوءاستفاده قرار گرفته است.

پیامدهای منطقه‌ای و داخلی

«اثیر الشرع»، مدیر مرکز مطالعات، هشدار داد که خروج می‌تواند راه را برای تحریم‌های اقتصادی و مالی شدیدتر آمریکا و احتمالاً بمباران اماکن در داخل عراق توسط اسرائیل باز کند. او معتقد است که دولت با چالش بزرگی روبه‌رو است که می‌تواند بر روند و شفافیت انتخابات آینده تأثیر بگذارد.

خروج از عین‌الاسد تنها از منظر عراقی دیده نمی‌شود، بلکه بخشی از یک چشم‌انداز وسیع‌تر منطقه‌ای است که شامل موارد زیر می‌شود:

• درگیری آشکار ایران و اسرائیل
• فشار تدریجی مالی و امنیتی آمریکا
• مرز سست سوریه و عراق که مجرایی برای قاچاق و بازگشت بقایای داعش بوده است.

هرگونه خلأ در غرب الانبار یا صحرای نینوا می‌تواند به سرعت مورد بهره‌برداری قرار گیرد، در حالی که حضور ایالات متحده در التنف همچنان یک ابزار فشار نسبی است. محور عادی‌سازی منطقه‌ای نیز تل‌آویو را به گسترش حاشیه مانور خود و افزایش خطر «حملات نیابتی» در داخل عراق تشویق می‌کند.

توانایی عراق برای مدیریت امنیت داخلی

«جودت کاظم»، محقق امنیتی عراقی، معتقد است که عراق قادر به مدیریت امنیت داخلی بدون چتر جنگی خارجی است، مشروط بر اینکه سه عنصر به سرعت جایگزین شوند:

1. جریان اطلاعات فنی
2. پشتیبانی پدافند هوایی کوتاه و میان‌برد
3. بودجه برای نظارت بر مرزها

او هشدار داد که بدون این عناصر، شاهد افزایش فراوانی سلول‌های کوچک و توانایی مانور دشمنان خواهیم بود. وی پیشنهاد کرد که تأثیر خروج نیروهای ائتلاف را می‌توان از طریق توافق‌نامه‌های فنی دوجانبه (آموزش، نگهداری و اشتراک‌گذاری محدود داده‌ها)، فعال‌سازی یک اتاق عملیات منطقه‌ای برای کنترل مرزها و یک جدول زمانی انعطاف‌پذیر برای خروج کاهش داد.

جزئیات خروج و تاریخچه پایگاه عین‌الاسد

نیروهای آمریکایی خروج واقعی از پایگاه عین‌الاسد در استان الانبار را آغاز کرده‌اند. این اقدام شامل انتقال پرسنل و تجهیزات به پایگاه‌هایی در شمال عراق و سوریه است. منابع امنیتی عراق پیش‌بینی می‌کنند که این پایگاه تا اواسط سپتامبر به طور دائم بسته شود و حضور ایالات متحده به کمتر از ۵۰۰ سرباز در اربیل محدود گردد.

پایگاه عین‌الاسد از سال ۲۰۰۳ یکی از برجسته‌ترین مراکز حضور ایالات متحده در عراق بوده است. این پایگاه در سال ۲۰۱۱ با خروج نیروهای آمریکایی تعطیل شد، اما در سال ۲۰۱۴ در جریان جنگ علیه داعش مجدداً فعال گردید. اعلام تعطیلی قریب‌الوقوع آن، توجه را به پیامدهای این اقدام بر موازنه‌های داخلی معطوف کرده است، زیرا این نگرانی وجود دارد که خروج می‌تواند چشم‌انداز سیاسی و امنیتی عراق را پیچیده‌تر کند، حتی با وجود اینکه در چارچوب توافق قبلی بغداد و واشنگتن برای پایان دادن به مأموریت‌های رزمی «ائتلاف بین‌المللی» قرار دارد.