خبر کامل
آیین‌نامه ۱۰۲ بیمه مرکزی: مانعی بر سر راه نوآوری و رقابت در صنعت بیمه ایران
آیین‌نامه ۱۰۲ شورای‌عالی بیمه، که با هدف یکسان‌سازی کارمزد نمایندگان و کارگزاران تدوین شده، اکنون به کانون بحث و جدل میان فعالان صنعت بیمه و اقتصاددانان تبدیل شده است. در حالی که این آیین‌نامه به دنبال نظم‌بخشی به بازار بود، بسیاری معتقدند که تعیین نرخ ثابت کارمزدها، نه تنها مانع نوآوری و رقابت شده، بلکه به ضرر مصرف‌کننده و توسعه استارتاپ‌های اینشورتک نیز تمام شده است. این وضعیت، نیاز مبرم به بازنگری در سیاست‌های بیمه مرکزی را بیش از پیش نمایان می‌سازد.
چالش‌های آیین‌نامه ۱۰۲: محدودیت رقابت و نوآوری
آیین‌نامه ۱۰۲ شورای‌عالی بیمه، با تعیین سقف ثابت برای کارمزد فروش در رشته‌های مختلف بیمه، عملاً انعطاف‌پذیری شرکت‌ها را در طراحی مدل‌های متنوع فروش از بین برده و قدرت مانور آن‌ها را در جذب مشتری و رقابت محدود کرده است. این رویکرد، برخلاف منطق بازار رقابتی و واقعیت‌های صنعت بیمه دیجیتال است.
در بازاری پویا که تغییرات اقتصادی و رفتار مشتریان به سرعت رخ می‌دهد، قیمت‌گذاری باید بر اساس عرضه و تقاضا شکل گیرد، نه یک فرمول واحد از سوی نهاد ناظر. ورود مستقیم بیمه مرکزی به تعیین نرخ کمیسیون، این اصل ساده اقتصادی را نادیده گرفته و به نفع شرکت‌های سنتی با ساختار هزینه کمتر تمام شده است. این امر، ناترازی جدی در صنعت ایجاد کرده و نوآوران را مجبور به محدود کردن فعالیت یا حتی توقف کرده است.
کاهش تمایل سرمایه‌گذاران به اینشورتک
نبود فضای رقابتی و شفاف، تمایل سرمایه‌گذاران را برای ورود به حوزه اینشورتک کاهش داده است. این روند در بلندمدت می‌تواند به عقب‌ماندگی صنعت بیمه ایران از تحولات منطقه‌ای و جهانی منجر شود. اینشورتک‌ها و اگریگیتورها بر پایه انعطاف در مدل درآمدی و جذب کاربر فعالیت می‌کنند و نیاز دارند کمیسیون‌ها را متناسب با شرایط بازار، کمپین‌های تبلیغاتی و رفتار مشتری تنظیم کنند. اما تعیین نرخ ثابت، مزیت رقابتی آن‌ها را حذف کرده است.
این سیاست، برخلاف تجربه کشورهای پیشرو در صنعت بیمه است که در آن، رقابت آزاد میان کارگزاران، نوآوری در خدمات و مدل‌های قیمت‌گذاری را تشویق می‌کند. در ایران، با این محدودیت‌ها، استارتاپ‌ها توان رقابت با بازیگران سنتی را از دست می‌دهند.
دیدگاه کارشناسان: نیاز به بازنگری فوری
دیجیاتو برای بررسی اهمیت بازنگری در سقف کارمزدها و واگذاری تعیین نرخ به سازوکار بازار، با مدیرعامل مرکز نوآوری پلنت و یک اقتصاددان گفتگو کرده است.
ایمان ارسطو: لزوم انعطاف‌پذیری و رقابت
«در حالی که بازار بیمه در ایران دچار تحولات قابل توجهی شده، این آیین‌نامه همچنان بر اساس جداول سقف دستوری کارمزدها اجرا می‌شود. این رویکرد باعث محدودیت در رشد بیمه‌های اجباری و نوآورانه شده است.»
ایمان ارسطو، مدیرعامل مرکز نوآوری و شتاب‌دهنده پلنت، با اشاره به تجربه کشورهایی مانند ترکیه که از سقف دستوری کارمزد صرف‌نظر کرده‌اند، معتقد است که زمان مناسبی برای بازنگری آیین‌نامه ۱۰۲ فرا رسیده است. او به کشورهایی مانند چین و روسیه اشاره می‌کند که با وجود استفاده از سقف دستوری، استثناهایی برای بیمه‌های نوآورانه و دیجیتال قائل شده‌اند.
ارسطو تاکید می‌کند که حذف قیمت‌گذاری دستوری و اجازه دادن به کارمزدهای رقابتی، می‌تواند زمینه‌ساز رشد بیمه‌های اجباری و نوآورانه مانند بیمه تلفن همراه، آتش‌سوزی، زندگی و بیمه‌های رفتارمحور خودرو شود. این امر منجر به توسعه مدل‌های فروش جدید و افزایش دسترسی مصرف‌کنندگان به بیمه‌های متنوع خواهد شد.
وی بر این باور است که آیین‌نامه ۱۰۲ باید با رویکردی بازارگرا، رقابتی و نوآورانه بازنگری شود تا به نیازهای امروز بازار بیمه، به‌ویژه در حوزه‌هایی با پتانسیل رشد بالا مانند بیمه‌های غیرالزامی و آزاد، پاسخ دهد. این رویکرد باید بر شفافیت کامل کارمزدها، حمایت از نمایندگان نوآور و ایجاد فضای رقابت سالم متمرکز باشد.
ارسطو برای دستیابی به این هدف، بهره‌گیری از نظرات خبرگان و نمایندگان صنعت، از جمله سندیکای بیمه‌گران، انجمن‌های مرتبط با استارتاپ‌های بیمه‌ای و انجمن‌های کارگزاران و نمایندگان رسمی بیمه را ضروری می‌داند.
محمد طبیبیان: اهمیت محاسبات علمی بیمه‌گری
«اگر نرخ بیمه به‌درستی انتخاب نشود، یا به زیان شرکت‌های بیمه تمام می‌شود یا به ضرر مصرف‌کننده. بنابراین تعیین نرخ‌های صحیح بر اساس اصول بیمه‌گری و محاسبات علمی بسیار حیاتی است.»
محمد طبیبیان، اقتصاددان، با تاکید بر اینکه بیمه‌گری تا حدی مبتنی بر محاسبات است، می‌گوید که اصل بر این است که قیمت بیمه بر اساس بازار آزاد تعیین نشود، اما در هر حال محاسبات خاص خود را دارد. او به رشته «محاسبات عددی» یا همان آکچوئری اشاره می‌کند که هر نرخ و تعرفه بیمه باید بر اساس همین محاسبات دقیق تعیین شود.
به گفته طبیبیان، در ایران معمولاً نرخ‌ها یا به‌زور شرکت‌ها یا به تصمیم نهاد ناظر تعیین می‌شود و این امر غالباً به زیان کشور و مردم تمام می‌شود. او معتقد است که اگر نرخ بیمه بر پایه محاسبات علمی بیمه‌گری نباشد، به‌جای حمایت از مصرف‌کننده، به زیان او تمام خواهد شد.
طبیبیان با اشاره به نبود چنین محاسبات دقیقی در ایران، نتیجه آن را بازار آشفته بیمه ایران می‌داند که معمولاً به ضرر مصرف‌کننده تمام می‌شود. او تاکید می‌کند که بیمه عمر، بازنشستگی، اتومبیل، مسکن و سایر انواع بیمه باید بر اساس محاسبات علمی بیمه‌گری تعیین شوند.
نتیجه‌گیری: نیاز به اصلاح فوری
آیین‌نامه ۱۰۲ شورای‌عالی بیمه، با وجود هدف یکسان‌سازی کارمزدها، در عمل به محدودیت نوآوری و ناترازی در بازار بیمه منجر شده است. ایمان ارسطو بر لزوم بازنگری و حرکت به سمت کمیسیون‌های رقابتی برای رونق اینشورتک‌ها تأکید دارد، در حالی که محمد طبیبیان یادآور می‌شود نرخ‌گذاری بیمه بدون پشتوانه محاسبات علمی و آکچوئری، به زیان مصرف‌کننده و صنعت تمام می‌شود. نقطه مشترک هر دو دیدگاه این است که سیاست‌گذاری کنونی بیمه مرکزی نیازمند اصلاح فوری و مبتنی بر واقعیت‌های رقابتی و محاسبات دقیق علمی است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
