خبر کامل
«تاکستان سرخ» ون‌گوگ: داستان تنها اثر فروخته‌شده در حیات هنرمند و رازهای پنهانش
«تاکستان سرخ»، شاهکار بی‌بدیل ونسان ون‌گوگ، نه تنها به دلیل رنگ‌آمیزی خیره‌کننده و آتشین خود، بلکه به واسطه جایگاه تاریخی منحصربه‌فردش در دنیای هنر، همواره مورد توجه بوده است. این اثر یگانه، تنها نقاشی است که به طور قطعی می‌دانیم در طول حیات هنرمند به فروش رسید و اکنون پس از سفری پرفراز و نشیب، در موزه پوشکین مسکو آرام گرفته است. بررسی‌های علمی اخیر روی این تابلو، جزئیات شگفت‌انگیزی از فرآیند خلق و تغییرات آن را آشکار ساخته و داستان پیچیده این اثر را بیش از پیش جذاب کرده است.
لحظه الهام‌بخش: ون‌گوگ و گوگن در آرل
در ۲۸ اکتبر ۱۸۸۸، تنها پنج روز پس از ورود پل گوگن به آرل، ون‌گوگ در یک پیاده‌روی عصرگاهی با دوست تازه‌واردش، با تاکستانی مواجه شد که الهام‌بخش «تاکستان سرخ» گردید. برداشت انگور در پروانس معمولاً در ماه سپتامبر انجام می‌شود، اما آن سال محصول کمی دیرتر رسیده بود. ون‌گوگ پیش‌تر در نامه‌ای به برادرش تئو، از «خوشه‌هایی به وزن یک کیلو» و «انگور بی‌نظیر» آن سال سخن گفته بود.
«تاکستانی سرخ، کاملاً سرخ همچون شراب. در دوردست رنگ‌ها زرد می‌شوند و سپس آسمانی سبز با خورشید و زمین‌هایی بنفش و درخشان زرد اینجا و آنجا پس از باران که خورشیدِ در حال غروب بر آن‌ها بازتاب یافته است.»
ون‌گوگ این صحنه را در کارگاهش و با اتکا به تخیل و حافظه به پایان رساند. در آن زمان، گوگن او را تشویق می‌کرد تا نقاشی‌هایش بیشتر خلاقانه و کمتر عین‌به‌عین باشند.
رنگ‌های شعله‌ور و جزئیات پنهان
رنگ‌آمیزی ون‌گوگ در این تابلو بسیار افراطی است؛ تاک‌ها سرخ‌تر از واقعیت به تصویر کشیده شده‌اند و او خود آن را به رنگ گیاه پیچک ویرجینیا تشبیه کرده است. آنچه در نگاه نخست رودخانه به نظر می‌رسد، در حقیقت جاده‌ای است که باران اخیر آن را خیس و براق کرده است. خورشید بزرگ در حال غروب نیز آسمانی زرد و وهم‌آلود بر فراز منظره پدید آورده است.
- در گوشه بالای چپ، ردیفی از درختان جاده‌ای را که از آرل به سوی شمال‌شرق می‌رود، در سایه خود گرفته‌اند.
- در افق دوردست، سمت راست، ویرانه‌های صومعه «مونماژور» با رنگ آبی روشن ترسیم شده‌اند.
بررسی‌های موزه پوشکین نشان داد که بخش‌هایی از خورشید و آسمان با فشردن مستقیم رنگ از لوله روی بوم ایجاد شده‌اند و ون‌گوگ در مواردی با انگشت خود آن‌ها را صاف کرده است. تحلیل‌های فنی همچنین آشکار ساختند که بخشی از درخشندگی اولیه آسمان از دست رفته است؛ ون‌گوگ از رنگ زرد کرومی استفاده کرده بود که در مواجهه با نور به مرور تیره می‌شود، بنابراین زردهای اولیه حتی درخشان‌تر و پرهیجان‌تر از وضعیت کنونی بوده‌اند.
تغییرات در ترکیب‌بندی اثر
ون‌گوگ در حین کار تغییراتی نیز اعمال کرد:
- فردی که اکنون در جاده ایستاده، مرد است، اما در طرح نخست زنی با دامن و بلوز سفید و کلاهی بر سر بوده است.
- زن برجسته‌ای که با لباس آبی تیره در مرکز تابلو خم شده و درون سبدی کار می‌کند، بعدها افزوده شد.
- زنی دیگر در کناره سمت راست جاده، پوششی سنتی بر تن دارد که به زنان معروف آرل تعلق دارد. کارشناسان موزه پوشکین احتمال می‌دهند او «ماری ژینو» باشد؛ دوست ون‌گوگ که به همراه همسرش کافه‌ای در نزدیکی خانه زرد اداره می‌کرد.
مسیر پرپیچ‌وخم «تاکستان سرخ»
تاریخچه «تاکستان سرخ» پرماجراست:
| سال | رویداد | مکان | قیمت (فرانک) |
|---|---|---|---|
| ۱۸۸۹ | ارسال تابلو به تئو | پاریس | - |
| ۱۸۹۰ (مارس) | فروش به آنا بوخ | بروکسل | ۴۰۰ |
| ۱۹۰۷ | فروش توسط آنا بوخ | - | - |
| ۱۹۰۹ | خرید توسط ایوان موروزوف | - | ۳۰,۰۰۰ |
| ۱۹۱۷ | مصادره و ملی شدن مجموعه موروزوف | روسیه | - |
| ۱۹۴۸ | انتقال به موزه پوشکین | مسکو | - |
| سال‌های پایانی استالین | کنار گذاشته شدن از دید عموم | مسکو | - |
| پس از مرگ استالین | بازگشت به نمایش عمومی | مسکو | - |
این تابلو در آوریل ۱۸۸۹ برای برادرش تئو به پاریس فرستاده شد. در مارس ۱۸۹۰، در نمایشگاه گروه هنری «بیست نفر» در بروکسل، آنا بوخ، نقاش بلژیکی، آن را به قیمت ۴۰۰ فرانک (معادل ۱۶ پوند) خریداری کرد. در سال ۱۹۰۹، ایوان موروزوف، مجموعه‌دار آوانگارد روس، تابلو را به بهای ۳۰ هزار فرانک خرید که نشانه‌ای از شهرت رو به رشد ون‌گوگ بود. پس از انقلاب ۱۹۱۷، مجموعه موروزوف مصادره و ملی شد و «تاکستان سرخ» در نهایت در سال ۱۹۴۸ به موزه پوشکین مسکو منتقل گردید. در سال‌های پایانی حکومت استالین، به دلیل نگاه منفی او به هنر مدرن فرانسوی، اثر از دید عموم کنار گذاشته شد، اما پس از مرگ استالین و آغاز روند استالین‌زدایی، بار دیگر به نمایش درآمد و طی بیش از ۶ دهه گذشته هرگز از مسکو خارج نشده است.
نگرانی درباره سلامت و قاب تابلو
در سال‌های اخیر، با برنامه‌ریزی برای برگزاری نمایشگاه بزرگ «مجموعه موروزوف» در پاریس، بحث وضعیت جسمی تابلو مطرح شد. نهایتاً تصمیم گرفته شد که اثر به دلیل شکنندگی بیش از حد قادر به سفر نیست. مارینا لوشاک، مدیر وقت موزه پوشکین، این عدم امکان حضور در نمایشگاه‌های جهانی را «بسیار غم‌انگیز» توصیف کرد و از همین رو تصمیم به مرمت حفاظتی آن گرفته شد. نمایشگاه «مجموعه موروزوف: نمادهای هنر مدرن» در سال ۲۰۲۲ در بنیاد لویی ویتون پاریس برگزار شد، اما «تاکستان سرخ» در میان نزدیک به ۲۰۰ اثر مدرن غایب بود.
امروز این تابلو در قاب طلایی پرزرق‌وبرقی به نمایش درآمده که احتمالاً متعلق به زمان خرید موروزوف در سال ۱۹۰۹ است. این قاب اکنون بخشی از تاریخ اثر به شمار می‌رود و بعید است تغییر کند. با این حال، چنین قابی هرگز مطابق نظر ون‌گوگ نبود. او در نامه‌ای به تئو تأکید کرده بود قاب‌ها باید بسیار ساده باشند: «چوب‌های باریکی که روی چهارچوب میخ می‌شوند و با رنگی ساده پوشیده می‌شوند.»
«تاکستان سرخ» امروز نه‌تنها یادگار نبوغ ون‌گوگ، بلکه سندی زنده از سرگذشت پرپیچ‌وخم هنر مدرن است؛ اثری که از تاک‌های پروانس به بروکسل، سپس به پاریس و سرانجام به مسکو رسید و اکنون در قاب طلایی خود در موزه پوشکین نگهداری می‌شود. تنها نقاشی فروخته‌شده در زمان حیات ون‌گوگ همچنان میلیون‌ها نگاه را به خود جذب می‌کند، هرچند به‌سبب شکنندگی‌اش، شاید دیگر هرگز سفری تازه به بیرون از روسیه نداشته باشد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۵:۲۸ - ۱۴۰۴/۰۶/۰۱