گسترش بی‌سابقه نیروی دریایی چین: آیا آمریکا باید نگران باشد؟

گسترش بی‌سابقه ناوگان دریایی چین

وزارت دفاع ایالات متحده در سال 2024 گزارشی منتشر کرد که برآورد می‌کند چین در حال حاضر بیش از 370 ناو جنگی و زیردریایی در اختیار دارد. این گزارش همچنین پیش‌بینی می‌کند که تعداد این شناورها تا پایان سال جاری به 395 و تا سال 2030 به 435 فروند خواهد رسید. این ارقام نشان‌دهنده سرعت خیره‌کننده توسعه نیروی دریایی چین است.

در مقابل، مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی آمار پایین‌تری (حدود 234 ناو) را ارائه داده که احتمالاً به دلیل کنار گذاشتن برخی از انواع شناورها از محاسبات است. با این حال، آنچه مورد توافق همگان است، رشد شگفت‌انگیز و پرشتاب ناوگان دریایی چین است.

تنها دو دهه پیش، توان دریایی PLAN محدود به سواحل چین بود و عمدتاً از ناوچه‌های سبک و شناورهای گشتی تشکیل می‌شد. اما امروز، این تصویر به کلی تغییر کرده است.

توانمندی‌های نوین نیروی دریایی چین

فهرست تجهیزات نیروی دریایی چین با ناوشکن‌های مدرن، ناوهای هواپیمابر عظیم و زیردریایی‌های هسته‌ای پیشرفته‌ای همچون تایپ 094 به‌طور چشمگیری ارتقا یافته است. این تحول نشان‌دهنده قصد چین برای گسترش قدرت دریایی خود فراتر از آب‌های سرزمینی و ایفای نقشی تعیین‌کننده در آب‌های دور است.

این هدف‌گذاری با حضور گسترده کشتی‌های جنگی چین در آبراه‌های دوردست، از اقیانوس هند تا شاخ آفریقا، همراه شده است. صنعت کشتی‌سازی عظیم چین، توانایی تولید انبوه ناوهای جنگی مدرن را با سرعتی فراتر از هر کشور دیگری در جهان دارد.

ناوهای هواپیمابر: نماد جاه‌طلبی‌های دریایی

ناوهای هواپیمابر نماد جاه‌طلبی‌های دریایی چین هستند. ناوهای لایائولینگ و شاندونگ، که از طرح‌های دوران جنگ سرد شوروی اقتباس شده بودند، اکنون در کنار فوجیان قرار گرفته‌اند. فوجیان یک ناو هواپیمابر بسیار پیشرفته با لقب «غیرقابل غرق شدن» است که انتظار می‌رود در سال 2025 وارد خدمت شود.

این ناو به سامانه پرتاب الکترومغناطیسی مجهز شده که مشابه آنچه در جدیدترین ناوهای کلاس فورد نیروی دریایی ایالات متحده به کار گرفته شده است. این قابلیت، توانایی چین برای نمایش قدرت در آب‌های دوردست را به شکلی قابل توجه افزایش می‌دهد.

توسعه ناوگان زیردریایی

ناوگان زیردریایی‌های چین نیز با همان سرعت در حال توسعه است. پکن برنامه‌ریزی کرده تا در میانه دهه جاری تعداد زیردریایی‌های خود را به 65 عدد برساند و این رقم تا سال 2035 به 80 افزایش یابد. این ناوگان شامل شش زیردریایی هسته‌ای حامل موشک بالستیک، در کنار مجموعه‌ای از زیردریایی‌های تهاجمی هسته‌ای و دیزلی است. این زیردریایی‌ها به‌تدریج کم‌صداتر، توانمندتر و ردیابی آن‌ها دشوارتر می‌شوند.

توان آتش و پرتابگرهای موشکی

چین اکنون بیش از 140 شناور رزمی اصلی در اختیار دارد که بسیاری از آن‌ها به فناوری‌های پیشرفته مانند سلول‌های پرتاب عمودی برای موشک‌های مدرن مجهز شده‌اند. تحلیل‌گران پیش‌بینی می‌کنند که چین تا سال 2027 از نظر تعداد پرتابگرهای موشکی از آمریکا پیشی بگیرد، رخدادی که می‌تواند توازن موشکی در منطقه هند-پاسیفیک را به‌شدت دگرگون کند.

آیا ایالات متحده باید نگران باشد؟

دیدگاه‌ها در مورد اینکه آیا آمریکا باید نگران باشد، متفاوت است. برخی کارشناسان این روند را نشانه آغاز نظم دریایی جدید می‌دانند و به موارد زیر اشاره می‌کنند:

• ساخت سریع ناوهای جدید
• افزایش مداوم تناژ
• جهش چشمگیر PLAN در آموزش و پیچیدگی‌های عملیاتی

ترکیب ناوهای هواپیمابر جدید، بازسازی گسترده ناوگان زیردریایی و ظرفیت موشکی که به‌زودی از ایالات متحده پیشی خواهد گرفت، چین را در منطقه بسیار قدرتمندتر و هراس‌انگیزتر جلوه می‌دهد.

اما گروه دیگری چنین تحلیلی را اغراق‌آمیز می‌دانند و معتقدند که برتری ایالات متحده به این زودی‌ها از بین نخواهد رفت. نیروی دریایی آمریکا همچنان دارای ویژگی‌های برتری است:

• ناوهایی بزرگ‌تر، چندمنظوره‌تر و با برد عملیاتی طولانی‌تر
• تعداد بیشتری از هواپیماهای مستقر بر عرشه
• کیفیت بالاتر زیردریایی‌های هسته‌ای تهاجمی

باید در نظر گرفت که بسیاری از شناورهایی که باعث بالا رفتن آمار ناوگان چین می‌شوند، ناوچه‌های کوچک برای گشت ساحلی و درگیری‌های منطقه‌ای هستند و برای مأموریت‌های گسترده و جهانی مشابه عملیات‌های ایالات متحده مناسب نیستند. با این وجود، با افزایش شمار ناوهای هواپیمابر چین، تصویر کلی می‌تواند به سرعت تغییر کند و چالش‌های جدیدی را برای قدرت‌های دریایی جهان ایجاد کند.