آیکون خبر

خبر کامل

حقیقت فعال شدن آتشفشان دماوند: شایعه یا واقعیت علمی؟

حقیقت فعال شدن آتشفشان دماوند: شایعه یا واقعیت علمی؟

انتشار تصاویری از خروج توده‌های عظیم بخار از قله دماوند، نماد استوار طبیعت ایران، موجی از گمانه‌زنی‌ها را در فضای مجازی و رسانه‌ها برانگیخته است. این پدیده شگفت‌انگیز که توسط علی شادلو، فعال گردشگری، به اشتراک گذاشته شد، پرسش‌هایی را درباره فعال شدن آتشفشان دماوند مطرح کرده است. اما آیا این کوه باستانی واقعاً در آستانه فوران است یا دلایل علمی دیگری در پس این رویداد نهفته است؟

رمزگشایی علمی از پدیده دماوند

جامعه علمی کشور با دقت ویژه‌ای به پدیده اخیر خروج توده‌های بخار از قله دماوند توجه کرده است. متخصصان محیط زیست و زلزله‌شناسان دلایل احتمالی این رویداد را عمدتاً ریشه در فرآیندهای طبیعی زمین‌شناسی می‌دانند.

خروج بخار از قله دماوند

ذوب یخچال‌های طبیعی: توضیحی محتمل

یکی از عمده‌ترین توضیحات ارائه شده، به فرایند آب شدن یخچال‌های طبیعی اشاره دارد. دماوند، به عنوان یک کوه مرتفع و آتشفشانی، همواره پوشیده از برف و یخ بوده است. افزایش دما یا تغییرات اقلیمی می‌تواند منجر به ذوب شدن بخش‌هایی از این یخچال‌ها شود. آبی که از این طریق به داخل ساختارهای متخلخل کوه نفوذ می‌کند، در تماس با سنگ‌های داغ زیرین یا حرارت باقی‌مانده از فعالیت‌های آتشفشانی گذشته، به بخار تبدیل شده و از شکاف‌ها و دهانه‌های موجود در قله به بیرون راه می‌یابد.

نقطه داغ زیر آتشفشان: فرضیه‌ای دیگر

فرضیه دیگری نیز مطرح است که فراتر از ذوب یخچال‌ها، به وجود «یک نقطه داغ زیر آتشفشان دماوند» اشاره دارد. این مفهوم به معنای وجود یک منبع حرارتی زیرسطحی است که می‌تواند ناشی از بقایای فعالیت‌های ماگمایی گذشته یا حتی فعالیت‌های ضعیف و پنهان ماگمایی در عمق زیاد باشد. این نقطه داغ می‌تواند باعث گرم شدن آب‌های زیرزمینی و خروج بخار از سطح شود.

دماوند: خاموش از نظر فوران، فعال از نظر زمین‌گرمایی

قله دماوند و خروج بخار

مهدی زارع، رئیس مرکز پیش‌بینی زلزله و استاد برجسته گروه زلزله‌شناسی مهندسی در پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی، با ارائه داده‌های تاریخی و علمی، تصویری شفاف‌تر از وضعیت دماوند ارائه داد. وی با تأکید بر سابقه زمین‌شناختی این آتشفشان بیان کرد که آخرین فوران قابل توجه دماوند به حدود ۷۳۰۰ سال قبل بازمی‌گردد. علاوه بر این، برخی پژوهش‌ها به فورانی مهم و انفجاری در اوایل آخرین عصر یخبندان، یعنی حدود ۲۴ هزار سال قبل، اشاره دارند.

مهدی زارع عنوان داشت که تمایز مهمی بین خاموش بودن از نظر فوران و فعال بودن به عنوان یک سامانه زمین‌گرمایی وجود دارد. به گفته وی، از نظر انفجار و فوران، کوه دماوند خاموش است اما با توجه به خروج گازها و بخارهای فومرولی از آن و همچنین وجود چشمه‌های آب گرم، به عنوان یک سامانه فعال شناخته می‌شود.

بنابراین، پدیده اخیر خروج بخار از دماوند در نگاه کارشناسی، هرگز به معنای فعال شدن آتشفشان برای فورانی جدید نیست، بلکه نشانه‌ای از فعالیت طبیعی و فرآیندهای زیرسطحی است که برای یک آتشفشان خفته اما فعال از نظر زمین‌گرمایی، کاملاً عادی و قابل انتظار است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗