تغییرات در کابینه پزشکیان؛ آیا تیم اقتصادی دولت در آستانه تحول است؟

سیاست پزشکیان در مواجهه با تغییرات کابینه

مسعود پزشکیان، که با گفتمان «وفاق ملی» و در شرایطی غیرمنتظره سکان پاستور را به دست گرفت، تلاش کرد تا با اختصاص جایگاهی به تمامی طیف‌های سیاسی، رضایت همگان را جلب کند. با این حال، این رویکرد نتوانست همه حامیان و مخالفان دولت را راضی نگه دارد. از یک سو، گروه‌های تندرو و پایداری‌ها از محدود شدن قدرتشان در دولت ناراضی بودند و از سوی دیگر، اصلاح‌طلبان از حضور کم‌تعداد خود در کابینه گلایه داشتند.

همچنین، حضور برخی اعضای دولت سیزدهم در پست‌های کلیدی مانند ریاست بانک مرکزی و وزارت نیرو، با انتقادات شدید طیف‌های سیاسی، اقتصادی و افکار عمومی مواجه شد. منتقدان این افراد را ادامه‌دهنده سیاست‌های اقتصادی دولت پیشین می‌دانستند، به‌ویژه با توجه به اشتباهات محاسباتی علی‌آبادی و فرزین در مسائل ناترازی انرژی و افزایش نرخ دلار تا ۱۰۰ هزار تومان.

پزشکیان تاکنون در برابر درخواست کارشناسان برای تغییر این دو عضو کابینه مقاومت کرده و خواستار فرصت یک‌ساله برای آن‌ها بود. او حتی در اوج اختلافات تیم اقتصادی، معتقد بود که باید یک سال از آغاز دولت بگذرد تا بتواند تغییراتی مانند برکناری فرزین را اعمال کند. رئیس‌جمهور در آبان سال گذشته، ارزیابی کلی خود از انتخاب وزرا و مدیران ارشد را «خوب» توصیف کرده بود، اما اکنون و در آستانه هفته دولت، به نظر می‌رسد که او از موضع خود عقب‌نشینی کرده و شنیده‌ها حاکی از تغییرات قریب‌الوقوع در تیم اقتصادی است.

خروجی‌های مهم دولت چهاردهم

برخلاف میل پزشکیان، تاکنون چهار نفر از کابینه او خداحافظی کرده‌اند. از این میان، محمدجواد ظریف، علی طیب‌نیا و عبدالناصر همتی نقش مهمی در پیروزی رئیس‌جمهور در تیرماه ۱۴۰۳ داشتند، اما زودتر از انتظار از دولت کنار گذاشته شدند. اگرچه بخشی از این کناره‌گیری‌ها به دلیل فشار نمایندگان مجلس و سیاسی‌کاری مخالفان دولت بود، اما ضعف دولت در حمایت از آن‌ها نیز قابل انکار نیست.

• محمدجواد ظریف و عبدالناصر همتی: کناره‌گیری آن‌ها عمدتاً به دلیل فشارهای سیاسی و مخالفت‌های مجلس بود.
• علی طیب‌نیا: او که ابتدا به‌عنوان مشاور عالی رئیس‌جمهور منصوب شد و حتی در سفر نیویورک نیز حضور داشت، به دلیل اختلافات شدید در تیم اقتصادی از ادامه همکاری انصراف داد.
• شهرام دبیری: معاون پارلمانی رئیس‌جمهور به دلیل سفر پرهزینه به قطب جنوب در شرایط نامساعد اقتصادی و انکار آن، توسط پزشکیان برکنار شد.

روایت‌های متفاوتی درباره خروج این چهره‌ها مطرح است و به نظر می‌رسد برخی افراد نزدیک به پزشکیان نیز در این تصمیمات نقش داشته‌اند.

آیا تیم اقتصادی دولت در آستانه تغییر است؟

در روزهای اخیر، رسانه‌ها به ضرورت تغییر در تیم اقتصادی دولت پرداخته و عملکرد برخی وزرا و مسئولان را زیر تیغ انتقاد برده‌اند. با وجود تکذیب‌های مکرر، این اخبار تأثیرات منفی خود را بر فضای کشور گذاشته است. این سوال مطرح است که آیا دولت به تغییرات دست خواهد زد یا پزشکیان همچنان بر حفظ دولتمردانش اصرار خواهد ورزید؟

وزیرانی که در کانون توجه قرار دارند:

• غلامرضا نوری قزلجه، وزیر جهاد کشاورزی: او که سال گذشته ردای نمایندگی را برای وزارت به تن کرد، اکنون به دلیل گرانی و احتکار برنج، گرانی تخم‌مرغ و حبوبات، و ادعاهایی چون پاداش ۱۵۰ میلیون تومانی مدیریت جنگ، در آستانه برکناری است.
• محمدرضا فرزین، رئیس کل بانک مرکزی: به دلیل عملکرد نامناسب در بانک مرکزی و ثبت رکوردهای عجیب برای نرخ دلار، به نظر می‌رسد به پایان کار خود نزدیک شده است.
• عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو: با وجود سابقه معاونت وزیر نیرو در امور برق و انرژی، عملکرد ضعیفی در این وزارتخانه داشته است. اشتباهات او، به‌ویژه در ماجرای پویش «دو درجه کمتر» در زمستان گذشته که منجر به قطعی روزانه دو ساعت برق شد، منتقدان سرسختی را برای او ایجاد کرده است. پزشکیان نیز به اشتباه در محاسبات مربوط به قطعی برق اعتراف کرده بود.

با توجه به بحران فزاینده ناترازی و مدیریت نامناسب وزارت نیرو، به نظر می‌رسد علی‌آبادی نیز در آستانه خروج از پاستور باشد. ادامه اصرار بر حفظ چهره‌های ناکارآمد، هزینه‌های سیاسی و اقتصادی سنگینی برای دولت به همراه خواهد داشت. هفته دولت امسال، آزمونی جدی برای پزشکیان است تا اراده واقعی خود را برای تغییر در مدیریت کشور نشان دهد و از تحمیل فشار بحران‌ها بر دوش مردم جلوگیری کند.