خبر کامل
گورستان تاریخی «دارالسلام» شیراز در آستانه نابودی؛ بی‌توجهی به کهن‌ترین آرامستان جنوب کشور
وضعیت اسفناک کهن‌ترین آرامستان شیراز؛ «دارالسلام» در آستانه نابودی
گورستان تاریخی «دارالسلام» شیراز، که به عنوان کهن‌ترین آرامستان جنوب کشور و یکی از سه گورستان کهن دوران اسلامی ایران شناخته می‌شود، در وضعیت نگهداری و حفاظتی بسیار نامناسبی قرار دارد. این یادمان ملی با قدمتی بیش از ۱۰۰۰ سال، که مدفن بسیاری از بزرگان، عارفان، شاعران و هنرمندان است، با چالش‌های جدی از جمله تخریب سنگ‌قبرها، آتش‌سوزی‌های عمدی، یادگاری‌نویسی، انباشت زباله و ساخت‌وسازهای غیرمجاز دست و پنجه نرم می‌کند.
تخریب و بی‌توجهی به سنگ‌قبرهای ارزشمند
سیاوش آریا، کنشگر میراث فرهنگی، با ابراز نگرانی از وضعیت موجود، به شکستگی و آسیب جدی بسیاری از سنگ‌قبرهای تاریخی و ارزشمند اشاره کرد. وی افزود: «گیاهان خودرو در لابه‌لای سنگ‌قبرها روییده و به پوسته آنها آسیب رسانده‌اند. متأسفانه، به جای پاکسازی توسط نهادهای مسئول مانند اوقاف و امور خیریه، افراد ناشناس و معتاد اقدام به آتش زدن این گیاهان کرده‌اند که منجر به آسیب‌های برگشت‌ناپذیری به سنگ‌قبرهای یگانه این آرامستان ملی شده است.»
علاوه بر این، یادگاری‌نویسی با رنگ روی برخی از سنگ‌قبرها و ریختن زباله و پسماند در گوشه و کنار گورستان، چهره این یادمان ملی را مخدوش کرده و بر چالش‌های پیش روی آن افزوده است.
طرح یکسان‌سازی؛ ضربه‌ای به هویت تاریخی
یکی از بزرگ‌ترین آسیب‌هایی که در سال‌های گذشته به دارالسلام وارد شده، طرح یکسان‌سازی سنگ‌قبرها توسط شهرداری وقت بوده است. این طرح، با وجود اعتراض گسترده کنشگران میراث فرهنگی و کارشناسان، در حدود نیمی از گورستان اجرا شد و آسیب‌های برگشت‌ناپذیری را به هویت تاریخی این مجموعه وارد کرد.
بر پایه قانون و ضابطه‌های میراث فرهنگی، دخل و تصرف و مداخله در عرصه محوطه‌ها و آثار تاریخی ممنوع و تخلف محسوب می‌شود. اجرای طرح یکسان‌سازی، بخشی از هویت تاریخی گورستان «دارالسلام» را مخدوش کرده و سبب نادیده گرفتن و از میان رفتن خاطره جمعی و شناسنامه مردم شهر شده است.
ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم یادمان ملی
آریا همچنین به ساخت سازه‌ای در حریم و عرصه گورستان اشاره کرد که به گفته وی، «دست‌درازی آشکار به این یادمان ملی و مخدوش کردن چشم‌انداز فرهنگی آن است.» وی تأکید کرد که هرگونه ساخت‌وساز در حریم و عرصه یادمان‌های ملی ممنوع و تخلف محسوب می‌شود و این سازه باید برچیده شود.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که ساخت این سازه بدون طرح مصوب میراث فرهنگی و مجوزهای لازم انجام شده است. این کنشگر میراث فرهنگی موضوع را به مسئولان میراث فرهنگی استان و یگان حفاظت اطلاع داده و خواستار پیگیری جدی شده است.
اهمیت تاریخی و فرهنگی «دارالسلام»
گورستان «دارالسلام» با دیرینگی بیش از ۱۰۰۰ سال، یکی از سه گورستان کهن دوران اسلامی ایران است. این آرامستان، که مدت کوتاهی پس از شکل‌گیری شهر شیراز به وجود آمده، مدفن بسیاری از بزرگان، عارفان، عالمان، درباریان، شاعران، نویسندگان و نقاشان است.
- ارزش هنری و میراثی: سنگ‌قبرهای این آرامستان از نظر هنری، کنده‌کاری، خطوط کوفی ویژه و تنوع کیفیت سنگ‌ها بسیار ارزشمند هستند و یک شاهکار هنری محسوب می‌شوند.
- سند هویت شیراز: به گفته آریا، «ارزش گورستان دارالسلام به اندازه ارزش هویت شهر شیراز است. این مکان یک سند سراسر علمی و مستند در راستای هویت و اصالت شیراز است.»
- پتانسیل گردشگری: این مجموعه تاریخی و فرهنگی پتانسیل بالایی برای گسترش گردشگری ادبی و هنری دارد و می‌تواند به عنوان منبعی غنی برای پژوهش‌های تاریخ اجتماعی، باستان‌شناسی، هنر، معماری و ادیان مورد استفاده قرار گیرد.
قدیمی‌ترین سنگ‌قبر یافت شده در این آرامستان متعلق به «ابوالسائب بن اسحاق شامی» مربوط به سال ۳۴۶ قمری است. این آرامستان با شماره ۲۸۲۹۶ در تاریخ ۱۳ بهمن ۱۳۸۸ در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسیده است.
فقدان نظارت و ضرورت اقدام فوری
با وجود اهمیت بی‌بدیل این گورستان، فقدان نظارت و نگهداری مناسب، آن را در معرض نابودی قرار داده است. آریا هشدار داد که اگر سازمان‌ها و نهادهای وابسته چاره‌ای عملی برای این وضعیت نیابند، «بخش بزرگی از تاریخ، فرهنگ و میراث شهر شیراز به زودی از میان خواهد رفت.»
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
