آیکون خبر

خبر کامل

گسترش بریکس و فرصت‌های اقتصادی ایران: از دلارزدایی تا همکاری‌های دیجیتال

بریکس پس از گسترش جدید با افزودن ایران، مصر، امارات و اتیوپی، به وزن اقتصادی و سیاسی بی‌سابقه‌ای دست یافت.

تاریخچه و گسترش بریکس

بریکس در اوایل دهه ۲۰۰۰ توسط جیم اونیل، اقتصاددان گلدمن ساکس، به عنوان چهار اقتصاد نوظهور برزیل، روسیه، هند و چین معرفی شد. نشست‌های غیررسمی در ۲۰۰۶ شکل گرفت و در ۲۰۱۱ آفریقای جنوبی عضو شد. در سال ۲۰۲۴ چهار کشور جدید به گروه پیوستند.

اهمیت اقتصادی بریکس پلاس

بر اساس آمار صندوق بین‌المللی پول، سهم بریکس پلاس از تولید ناخالص داخلی جهان بر مبنای برابری قدرت خرید در ۲۰۲۴ به ۳۹٪ رسید؛ در مقابل ۲۸.۴٪ برای گروه G۷ و ۱۴.۵٪ برای اتحادیه اروپا. جمعیت اعضا حدود ۴۵‑۴۸.۵٪ جمعیت جهان را شامل می‌شود و تجارت این کشورها تقریباً یک‌چهارم تجارت جهانی را تشکیل می‌دهد.

شاخصمقدار
سهم جهانی GDP (PPP)۳۹٪
سهم G۷۲۸.۴٪
سهم اتحادیه اروپا۱۴.۵٪
جمعیت اعضا۴۵‑۴۸.۵٪ جهان
نقش تجاری≈۲۵٪ تجارت جهانی

از دلارزدایی تا اقتصاد دیجیتال

اجلاس ریودوژانیرو ۲۰۲۵ محورهای کلیدی شامل اصلاح حکمرانی صندوق بین‌المللی پول، دلارزدایی و توسعه اقتصاد دیجیتال بود. اعضای بریکس سند «چشم‌انداز ریودوژانیرو» را برای بازنگری سهمیه‌بندی‌ها و خروج از انحصار آمریکا‑اروپا در انتخاب مدیران صندوق ارائه کردند.

در زمینه دلارزدایی، بانک توسعه جدید (NDB) با سرمایه ۱۰۰ میلیارد دلار و ذخایر احتیاطی بریکس (CRA) با ظرفیت مشابه، ابزارهای مالی جدیدی فراهم کردند. تا کنون NDB بیش از ۱۰۰ پروژه به ارزش ۴۲ میلیارد دلار را تأمین مالی کرده و برنامه دارد تا سال ۲۰۲۶ حدود ۴۰٪ تسهیلات خود را به پروژه‌های مقابله با تغییرات اقلیمی اختصاص دهد.

«بریکس در حال تبدیل شدن به قطبی موثر در نظم نوین مالی جهانی است.»

همچنین، همکاری‌های دیجیتال شامل تبادل داده، هوش مصنوعی و امنیت سایبری مورد تأکید قرار گرفت؛ فرصتی مهم برای ایران که به دنبال گسترش اقتصاد دیجیتال است.

فرصت‌های ایران در بریکس

  • دسترسی به بازاری با جمعیت بیش از ۳ میلیارد نفر و تقاضای انرژی، کالاهای صنعتی و کشاورزی.
  • استفاده از منابع مالی NDB برای پروژه‌های زیرساختی در مواجهه با تحریم‌های غرب.
  • تقویت نقش ترانزیتی از طریق کریدور شمال‑جنوب و ارتقای ارتباطات میان آسیا، اروپا و آفریقا.
  • گسترش همکاری‌های فناورانه با چین، هند و سایر اعضا.

چالش‌ها و ملاحظات

تحریم‌های ایالات متحده و اروپا، نگرانی بانک‌های چینی و روسی از تحریم‌های ثانویه، ضعف ساختاری اقتصاد داخلی، نبود سیاست تجاری منسجم، مشکلات گمرکی و استانداردهای صادراتی پایین، و واگرایی سیاسی میان اعضای بریکس از مهم‌ترین موانع هستند.

پیشنهادات برای بهره‌برداری از بریکس

برای حداکثر کردن منافع، ایران باید اقدامات زیر را در دستور کار قرار دهد:

  1. اصلاح زیرساخت‌های حمل‌ونقل و گمرکی برای تسهیل تجارت.
  2. تنوع‌بخشی به صادرات، به‌ویژه در حوزه‌های صنعتی و کشاورزی.
  3. توسعه همکاری‌های بانکی در چارچوب ارزهای محلی.
  4. ایجاد هماهنگی بیشتر بین سیاست خارجی و اهداف اقتصادی.

بدون این اصلاحات، عضویت ایران در بریکس ممکن است صرفاً نمادین بماند و نتواند بهبود واقعی شاخص‌های اقتصادی را به همراه داشته باشد.

نتیجه‌گیری

اجلاس ریودوژانیرو نشان داد بریکس دیگر تنها یک نماد نیست؛ بلکه به قطبی موثر در نظام مالی جهانی تبدیل شده است. ایران می‌تواند از این فرصت برای بازگشت به اقتصاد جهانی و کاهش انزوای بین‌المللی استفاده کند، مشروط بر سیاست‌گذاری واقع‌بینانه و اصلاحات داخلی.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗