یزد در مسیر تحول: از اقتصاد منابع‌محور به دانش‌بنیان با برنامه «یزد پایدار»

چالش‌های پیش‌رو و ضرورت تغییر رویکرد

جعفر رحمانی، معاون آمار و برنامه‌ریزی سازمان مدیریت استان یزد، در این نشست به تشریح وضعیت اقتصادی استان در دو دهه گذشته پرداخت. وی با اشاره به رشد اقتصادی ۴.۵ درصدی یزد در دهه ۹۰، که بالاتر از میانگین کشوری (نزدیک به صفر) بوده است، تأکید کرد که این مسیر دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نیست. منابع ارزان و فراوان که پیش‌تر موتور محرک توسعه استان بودند، اکنون در دسترس نیستند.

«مسیر گذشته دیگر پاسخگوی نیازهای آینده نیست و منابع ارزان که توسعه استان بر پایه آن‌ها شکل گرفته بود، دیگر در دسترس نیست.»

رحمانی همچنین به بحران آب در استان اشاره کرد و گفت: در ابتدای دهه ۶۰، سرانه آب برای هر ایرانی حدود ۴ هزار متر مکعب بود که امروز به کمتر از ۱۰۰۰ متر مکعب رسیده است. ادامه این روند می‌تواند زیست‌پذیری استان را با چالش جدی مواجه کند. از این رو، تغییر رویکرد اقتصادی از مصرف‌گرایی منابع و نیروی کار ارزان به سمت بهره‌وری، نوآوری و خلق ارزش پایدار، امری ضروری است.

اقتصاد دانش‌بنیان: موتور محرک آینده یزد

معاون سازمان مدیریت استان یزد، اقتصاد منابع‌محور را با ریسک‌های بالای زیست‌محیطی و محدودیت‌های شدید منابع همراه دانست و تأکید کرد که اقتصاد دانش‌بنیان می‌تواند ثبات و آینده‌ای پایدار برای یزد به ارمغان بیاورد. وی با اشاره به روند جهانی اقتصاد، پیش‌بینی کرد که سهم خدمات در اقتصاد جهان تا سال ۲۰۳۰ به بالای ۷۰ درصد برسد. در ایران نیز، بخش خدمات، به‌ویژه فناوری اطلاعات و ارتباطات، رشد چشمگیری داشته است.

بر این اساس، مسیر آینده یزد باید با تمرکز بر خدمات نوین، فناوری‌های اطلاعاتی و اقتصاد دیجیتال طراحی شود. بخش خدمات، علاوه بر پتانسیل رشد بالا، با محدودیت‌های محیطی استان نیز سازگارتر است. توسعه در حوزه‌هایی مانند:

• هوش مصنوعی
• نرم‌افزار
• پلتفرم‌های آموزشی
• اقتصاد دیجیتال

می‌تواند موتور محرک جدیدی برای استان باشد و همزمان از فشار بر منابع طبیعی بکاهد.

اهداف کمی برنامه «یزد پایدار»

رحمانی اهداف کمی برنامه «یزد پایدار» را تشریح کرد که شامل موارد زیر است:

• افزایش فروش شرکت‌های دانش‌بنیان: از ۹ هزار میلیارد تومان (۱ درصد فروش استان) به ۶۰ هزار میلیارد تومان (۵ درصد فروش استان).
• حجم کل اقتصاد استان: رسیدن به ۴۵۰ هزار میلیارد تومان.
• رشد اقتصادی سالانه: تحقق ۴.۳ درصد.
• جذب سرمایه‌گذاری خارجی: سالانه ۴۰ میلیون دلار.
• افزایش تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان: به ۵۸۰۰ واحد.
• صادرات استان: رسیدن به حدود ۱ میلیارد دلار.
• تأمین برق از انرژی‌های تجدیدپذیر: ۳۰ درصد برق مصرفی.
• هوشمندسازی خدمات شهری: ۷۰ درصد تا سه سال آینده.
• افزایش گردشگران خارجی: به ۴ میلیون نفر در سال.

وی تأکید کرد که در آینده، خلق ثروت تنها از طریق به‌کارگیری دانش و فناوری رخ خواهد خواهد داد و رویکردهای «یزد پایدار» بر همین اساس شکل گرفته‌اند.

سرمایه انسانی: مهمترین دارایی یزد

مجید دهقانی‌زاده، رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان، یزد را «سرزمین دانایی و توانایی» معرفی کرد و سرمایه انسانی را مهمترین دارایی استان دانست. او بیان کرد که در مسیر تحقق «یزد پایدار»، مهمترین سرمایه نه منابع معدنی و طبیعی، بلکه سرمایه انسانی بی‌نظیر شامل کارآفرینان، نخبگان، دانشگاهیان، اهالی فرهنگ و هنر، پزشکان، معلمان، دانش‌آموزان، دانشجویان و مدیران است.

«برنامه یزدِ پایدار صرفا یک سند اداری نیست، این برنامه باید به باور و تعهد جمعی تبدیل شود تا توسعه پایدار استان محقق شود.»

دهقانی‌زاده افزود که چالش‌های ناپایداری توسعه در یزد ناشی از کم‌توجهی به آمایش سرزمین و اصول توسعه پایدار بوده و برنامه «یزد پایدار» اولین گام در تغییر مسیر توسعه استان به سوی پایداری و نقطه عطفی در فرآیند بلندمدت توسعه یزد است. او تأکید کرد که این برنامه باید به باور و تعهد جمعی تبدیل شود تا توسعه پایدار استان محقق گردد.