بیمارستان شهدای ارتش در راز و جرگلان؛ از بلاتکلیفی تا امید به گشایش با دستور قضایی

استان خراسان شمالی، با وجود برخورداری از ۱۱ بیمارستان و ۱۴۴۴ تخت فعال، همچنان با چالش محرومیت در برخی از شهرستان‌های خود دست و پنجه نرم می‌کند. یکی از این مناطق، شهرستان مرزی راز و جرگلان است که ساکنان آن برای دریافت ابتدایی‌ترین خدمات درمانی، مجبور به طی مسافتی ۱۵۰ کیلومتری تا بجنورد یا شهر آشخانه هستند.

در راستای رفع این محرومیت، در سال ۱۳۹۹ کلنگ ساخت بیمارستان شهدای ارتش در این منطقه مرزی، با توافق استاندار وقت و فرمانده نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران به زمین زده شد. این بیمارستان پس از یک سال تکمیل گردید، اما متأسفانه تاکنون به بهره‌برداری نرسیده است.

دلایل تأخیر در بهره‌برداری از بیمارستان ارتش

تأخیر در راه‌اندازی این مرکز درمانی، ناشی از چندین عامل کلیدی است که در ادامه به تفصیل بررسی می‌شوند:

۱. ابهام در مالکیت و مدیریت

با وجود کلنگ‌زنی بیمارستان در سال ۱۴۰۰، مسئولان سلامت استان اظهار داشته‌اند که این طرح بدون اخذ مجوزهای لازم از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اجرا شده است. این مرکز درمانی در اختیار نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران قرار داشت و ابهاماتی در مفاد قرارداد تحویل و نحوه بهره‌برداری از آن بین طرفین وجود داشت.

۲. عدم رعایت حداقل استانداردها

سازه‌ای که ارتش با عنوان «بیمارستان صحرایی» در این شهرستان احداث کرده، اگرچه ظرفیتی ارزشمند در حوزه سلامت محسوب می‌شود، اما به گفته مسئولان سابق سلامت استان، با استانداردهای یک مرکز درمانی فاصله زیادی دارد. زیربنای این مرکز درمانی کمتر از ۶۰۰ متر مربع است و بر اساس استانداردها، تنها ظرفیت تجهیز به ۶ تخت را دارد. همچنین، تدابیر لازم برای سیستم آب و فاضلاب و پانسیون پزشکان در این مرکز اندیشیده نشده است.

۳. کمبود نیروی انسانی متخصص

کمبود نیروی انسانی متخصص و چالش ماندگاری پزشکان در مناطق محروم، یکی از مشکلات اساسی حوزه سلامت در کشور است که در استان‌هایی نظیر خراسان شمالی نمود بیشتری دارد. میزان ماندگاری پزشکان در مناطق محروم استان رو به کاهش است و این عامل، یکی دیگر از دلایل اصلی تعویق در بهره‌برداری از این مرکز درمانی به شمار می‌رود. هرچند سال گذشته ۵۲ پزشک متخصص در استان جذب شدند، اما این تعداد برای تأمین نیازهای درمانی ۱۰ شهرستان کم‌برخوردار خراسان شمالی بسیار ناچیز است.

دستور رئیس قوه قضاییه و گامی رو به جلو

در پی سفر هیئت عالی قضایی به خراسان شمالی، رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح، حجت‌الاسلام والمسلمین شکرالله پورخاقان، از توافق دانشگاه علوم پزشکی استان و ارتش برای تحویل و راه‌اندازی بیمارستان شهدای راز و جرگلان خبر داد. وی اعلام کرد که پس از دستور رئیس قوه قضاییه مبنی بر اتخاذ تدابیر لازم برای بهره‌برداری مجدد مردم شهرستان راز و جرگلان از این بیمارستان، رایزنی‌ها و اقدامات اداری لازم توسط سازمان قضایی نیروهای مسلح انجام شد.

حجت‌الاسلام پورخاقان تصریح کرد: «در جلسه‌ای با حضور مسئولان ذیربط، این مرکز درمانی به دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی و شبکه بهداشت شهرستان رازوجرگلان تحویل شد.»

پایان راه نیست؛ نیاز به هم‌افزایی و تدبیر

بیمارستان صحرایی ارتش، ظرفیتی ارزشمند است که با هزینه‌ای میلیاردی در این شهرستان ایجاد شده و می‌بایست پیش از این با هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی و ایفای تعهدات، به بهره‌برداری می‌رسید. این بیمارستان می‌تواند تا زمان بهره‌برداری از بیمارستان ۶۴ تخت‌خوابی، بسیاری از نیازهای درمانی این منطقه مرزی را برطرف کند و از مراجعه مرزنشینان به مرکز استان یا سایر شهرستان‌ها جلوگیری نماید.

با دستور رئیس قوه قضاییه، امید مرزنشینان برای خروج این طرح درمانی از بلاتکلیفی دوچندان شده است. اکنون نیاز است که مسئولان استانی هرچه سریع‌تر امکانات درمانی این مرکز را تهیه کرده و تدبیری برای تأمین نیروی انسانی و بهره‌برداری کامل از آن بیندیشند. ظاهراً ابهامات مدیریتی این مرکز درمانی حل شده و با مشارکت نیکوکاران، تجهیزات درمانی آن تهیه خواهد شد. اما تأمین نیروی انسانی و ماندگاری آن در منطقه کم‌برخوردار راز و جرگلان کار ساده‌ای نیست و مسئولان سلامت باید مشوق‌های لازم را برای آنان در نظر بگیرند تا این مرکز، با وجود هزینه‌های میلیاردی، بلااستفاده باقی نماند.

شهرستان راز و جرگلان در شمالی‌ترین نقطه خراسان شمالی، هم‌مرز با کشور ترکمنستان قرار دارد و شامل سه بخش مرکزی، جرگلان و غلامان است. در حال حاضر، پنج هزار نفر در حوزه سلامت استان خراسان شمالی خدمت‌رسانی می‌کنند.