فعال‌سازی ثبت‌سفارش خودرو پس از ماه‌ها توقف؛ ابهام در واردات ایرانیان خارج از کشور

پس از ماه‌ها توقف و انتظار، فرآیند ثبت‌سفارش خودروهای سواری در ایران بار دیگر فعال شد. گمرک ایران با انتشار اطلاعیه‌ای رسمی، امکان ثبت‌سفارش خودروهای نو و کارکرده را در «سامانه جامع تجارت» فراهم آورد و فهرست کدهای تعرفه‌ای هشت‌رقمی مشمول این فرآیند را نیز منتشر کرد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که از ابتدای سال جاری، عملاً روند ثبت‌سفارش متوقف بود و بازار خودرو در انتظار سیاست‌های جدید دولت به سر می‌برد.

جزئیات ابلاغیه جدید گمرک

ابلاغیه جدید گمرک، مسیر جدیدی برای واردات خودرو سواری در سال ۱۴۰۴ بر اساس بند (ر) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴ تعریف می‌کند. این مصوبه حاوی نکات کلیدی است که واردکنندگان باید به آن توجه کنند:

• مسیر انحصاری واردات: واردات خودرو سواری در سال ۱۴۰۴ تنها از طریق این مصوبه و تحت عنوان «واردات خودرو سواری از محل بند (ر) تبصره (۱) قانون بودجه ۱۴۰۴» امکان‌پذیر است.
• کدهای تعرفه‌ای مشخص: تنها خودروهایی با کدهای تعرفه‌ای هشت‌رقمی تعیین‌شده در متن ابلاغیه گمرک، مشمول این نوع ثبت‌سفارش هستند. این تعرفه‌ها شامل خودروهای ۲۰۰۰ سی‌سی به بالا و همچنین خودروهای برقی و هیبریدی می‌شود.
• خودروهای نو و مستعمل: امکان واردات خودروهای نو و همچنین خودروهای مستعمل (با حداکثر ۵ سال ساخت) فراهم شده است.
• شرایط واردکنندگان: واردکنندگان باید دارای کارت بازرگانی معتبر باشند و شناسه کالا و تأییدیه خدمات پس از فروش را از وزارت صمت دریافت کنند.
• تأییدیه‌های لازم: ثبت‌سفارش خودرو باید به تأیید دفتر صنایع خودرو وزارت صمت، سازمان ملی استاندارد و بررسی سهمیه واردات (CBU) برسد.
• مهلت زمانی: مهلت امکان ثبت‌سفارش از این مسیر تا پایان سال ۱۴۰۴ (۲۹ اسفند) تعیین شده است.

این شفافیت در کدهای تعرفه‌ای و ضوابط، می‌تواند از بروز رانت و ابهام در فرآیند واردات جلوگیری کرده و به تأمین نیاز بازار کمک شایانی کند.

وضعیت مبهم واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج

با وجود تعیین‌تکلیف بسیاری از جنبه‌های واردات، وضعیت واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. بر اساس رویه فعلی، یک ایرانی مقیم خارج تنها در دو حالت می‌تواند به واردات شخصی خودرو اقدام کند:

1. داشتن کارت بازرگانی معتبر در ایران و طی کردن تمام مراحل تجاری ثبت‌سفارش.
2. استفاده از خدمات یک واردکننده دارای کارت بازرگانی که فرآیند ثبت را به‌جای او انجام دهد.

رئیس‌کل گمرک ایران نیز اخیراً از بلاتکلیفی پرونده واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج گلایه کرده و مسئولیت این وضعیت را متوجه وزارت صمت دانسته است. به گفته وی، «منابع ارزی این خودروها مشخص است و حتی محل تأمین ارز نیز از پیش تعیین شده، اما همچنان دستورالعمل نهایی از سوی وزارت صمت صادر نشده است.» این اظهارات نشان می‌دهد که علی‌رغم پیشرفت‌ها در سایر بخش‌ها، خلأ تصمیم‌گیری در این حوزه خاص همچنان ادامه دارد و نیازمند توجه فوری مسئولان است.