چربی بدن: چگونه محل ذخیره آن سن قلب شما را تعیین می‌کند؟

چربی بدن و رازهای پنهان آن: چگونه محل ذخیره چربی بر سلامت قلب شما تأثیر می‌گذارد؟

در یک پژوهش گسترده و بی‌سابقه، محققان کالج امپریال لندن و کالج کینگ لندن با تحلیل بیش از ۲۱ هزار اسکن MRI از بزرگسالان، به نتایج شگفت‌انگیزی درباره ارتباط انواع چربی بدن با «سن قلبی عروقی» دست یافتند. این مطالعه نشان می‌دهد که چگونه توزیع چربی در بدن، به ویژه چربی احشایی، می‌تواند بر سلامت قلب و عروق تأثیر بگذارد و حتی سن بیولوژیکی قلب را تغییر دهد.

چربی احشایی: دشمن پنهان سلامت قلب

نتایج این تحقیق که در مجله قلب اروپا منتشر شده است، به وضوح نشان می‌دهد که چربی احشایی، همان چربی پنهانی که اندام‌های داخلی را احاطه می‌کند، به طور مداوم با سیستم قلبی عروقی پیرتر در هر دو جنس مرد و زن مرتبط است. این نوع چربی که اغلب از بیرون قابل مشاهده نیست، بخشی از یک سیستم اندام فعال متابولیکی است که می‌تواند با ترشح هورمون‌ها و مولکول‌های پیام‌رسان، التهاب را افزایش داده و به سیستم قلبی عروقی فشار وارد کند.

«پیری قلبی عروقی، از دست دادن تدریجی ذخایر فیزیولوژیکی است که توسط عوامل خطر محیطی و ژنتیکی تغییر می‌کند و به دلیل آسیب انباشته شده در انواع مختلف سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌ها، به بیماری‌های متعدد منجر می‌شود.»

علاوه بر چربی احشایی، نفوذ چربی به بافت عضلانی (چربی عضلانی) و چربی کبد نیز نامطلوب شناخته شده و با سیستم‌های قلبی عروقی پیرتر از حد انتظار مرتبط بودند.

تفاوت‌های جنسیتی در توزیع چربی و سلامت قلب

یکی از جالب‌ترین یافته‌های این مطالعه، تفاوت در تأثیر توزیع چربی بین مردان و زنان است:

• در مردان: افزایش چربی زیر جلدی شکم و چربی آندروئید (توزیع سیب‌شکل) با سن قلبی عروقی بالاتر مرتبط بود.
• در زنان: چربی احشایی، کبدی و عضلانی مانند مردان مضر بودند. اما چربی ژنیوئید (ذخیره شده در اطراف ران‌ها) قبل از یائسگی الگوی محافظتی نشان داد. زنانی که قبل از یائسگی چربی ژنیوئید بیشتری داشتند، سن قلبی عروقی پایین‌تری نسبت به همسالان خود با چربی ژنیوئید کمتر داشتند. این اثر محافظتی پس از یائسگی از بین رفت که با افزایش خطر بیماری قلبی پس از کاهش سطح استروژن همسو است.

محققان همچنین دریافتند که استرادیول، شکل اصلی استروژن در زنان، با کاهش پیری قلبی عروقی در شرکت‌کنندگان قبل از یائسگی مرتبط است که نشان می‌دهد هورمون‌ها نقش مهمی در تأثیر چربی بر قلب دارند.

چرا شاخص توده بدنی (BMI) گمراه‌کننده است؟

این مطالعه به وضوح نشان داد که شاخص توده بدنی (BMI) یک معیار ضعیف برای تشخیص خطر واقعی بیماری‌های قلبی عروقی است. BMI عضله و چربی را با هم در نظر می‌گیرد و نمی‌تواند تفاوت‌های حیاتی در توزیع چربی را نشان دهد.

پروفسور دکلان اورگان، رهبر این تحقیق، تأکید می‌کند: «تحقیقات ما نشان می‌دهد که چربی «بد» که در اعماق اندام‌ها پنهان است، پیری قلب را تسریع می‌کند. اما برخی از انواع چربی می‌توانند در برابر پیری محافظت کنند، به ویژه چربی اطراف ران در زنان. ما همچنین نشان دادیم که BMI روش خوبی برای پیش‌بینی سن قلب نیست که اهمیت دانستن محل ذخیره چربی در بدن و نه فقط وزن کل بدن را نمایان می‌کند.»

نقش داروها و سبک زندگی در مدیریت چربی

این مطالعه همچنین به بررسی تأثیر داروهای رایج پرداخت. در میان شرکت‌کنندگان مبتلا به دیابت، افرادی که متفورمین مصرف می‌کردند، ارتباط کمتری بین رسوبات چربی مضر و پیری قلبی عروقی داشتند. این اثر متوسط نشان می‌دهد که متفورمین می‌تواند تأثیر چربی بر قلب را کاهش دهد.

اگرچه نمی‌توانیم هورمون‌ها یا تمایلات ژنتیکی خود را کنترل کنیم، اما انتخاب‌های سبک زندگی همچنان حیاتی هستند. فعالیت بدنی منظم، تغذیه متعادل و کنترل قند خون، همگی به کاهش چربی احشایی کمک می‌کنند. توجه به دور کمر ممکن است درک دقیق‌تری از خطر بیماری‌های قلبی عروقی نسبت به BMI به تنهایی ارائه دهد.

آینده تشخیص و پیشگیری

با ارزان‌تر و در دسترس‌تر شدن فناوری‌های تصویربرداری، پزشکان ممکن است در آینده از اسکن‌های دقیق چربی بدن به عنوان بخشی از معاینات معمول استفاده کنند. این امر به شناسایی افرادی که قلبشان «پیرتر» از سنشان به نظر می‌رسد، حتی اگر BMI آنها طبیعی باشد، کمک خواهد کرد. تا آن زمان، بهترین توصیه این است که فعال بمانید، خوب غذا بخورید و به یاد داشته باشید که محل ذخیره چربی شما تفاوت بزرگی در سلامت قلب شما ایجاد می‌کند.