فرانسه بقایای سر پادشاه ماداگاسکار را پس از ۱۳۰ سال بازگرداند…

فرانسه در اقدامی تاریخی، بقایای جمجمه پادشاه توئرا از ماداگاسکار و دو عضو دیگر دربار او را که در دوران استعمار توسط نیروهای فرانسوی کشته شده بودند، به کشورشان بازگرداند. این رویداد که در وزارت فرهنگ فرانسه در پاریس و با حضور نوادگان پادشاه برگزار شد، نقطه عطفی در اجرای قانون جدید فرانسه برای تسریع بازگرداندن بقایای انسانی از مجموعه‌های تاریخی محسوب می‌شود.

بازگشت بقایای پادشاه توئرا

جمجمه پادشاه توئرا، حاکم پادشاهی منابه از قوم ساکالاوا در غرب ماداگاسکار، به همراه جمجمه دو تن از درباریانش، پس از نزدیک به ۱۳۰ سال به سرزمین مادری‌اش بازگشت. این بقایا در پایان قرن نوزدهم به فرانسه منتقل شده و در موزه تاریخ طبیعی پاریس نگهداری می‌شدند.

رشیده داتی، وزیر فرهنگ فرانسه، در این مراسم اظهار داشت: «این جمجمه‌ها در شرایطی وارد مجموعه‌های ملی شدند که آشکارا کرامت انسانی را نقض می‌کرد و در دوران خشونت استعماری صورت گرفت.»

در اوت ۱۸۹۷، نیروهای فرانسوی در جریان تلاش برای استعمار پادشاهی منابه، نیروهای محلی را قتل‌عام کردند. پادشاه توئرا در این درگیری کشته و سرش از تن جدا شد و سپس به پاریس فرستاده شد تا در بایگانی موزه تاریخ طبیعی نگهداری شود.

تایید هویت و اهمیت بازگشت

با وجود عدم وجود مدارک ژنتیکی قطعی برای اثبات هویت جمجمه، یک احضارکننده ارواح مردگان از قوم ساکالاوا، تعلق آن را به پادشاه توئرا تایید کرد. این تایید، راه را برای بازگشت این بقایای تاریخی هموار ساخت.

ولامیرانتی دونا مارا، وزیر فرهنگ ماداگاسکار، در سخنرانی خود در مراسم تحویل جمجمه‌ها، این اقدام را «مهم» توصیف کرد و افزود: «بیش از یک قرن است که فقدان آنها... زخمی باز در قلب جزیره ما بوده است.»

قانون جدید و موارد مشابه

بازگرداندن جمجمه پادشاه توئرا، اولین مورد از اجرای قانون جدید فرانسه است که با هدف تسهیل و تسریع روند بازگرداندن بقایای انسانی از موزه‌ها و مجموعه‌های تاریخی این کشور وضع شده است. این قانون، گامی مهم در راستای جبران گذشته استعماری و احترام به میراث فرهنگی ملت‌ها محسوب می‌شود.

مقامات آفریقای جنوبی و فرانسه در کنار مجسمه گچی سارا بارتمن در پاریس پیش از بازگرداندن بقایای او به آفریقای جنوبی — بازگرداندن بقایای سارا بارتمن به آفریقای جنوبی در سال ۲۰۱۲، یکی از موارد پیشین بازگرداندن بقایای انسانی توسط فرانسه بود.

فرانسه پیش از این نیز بقایای انسانی دوران استعمار را بازگردانده است. یکی از مشهورترین این موارد، بازگرداندن جسد سارا بارتمن، زنی اهل آفریقای جنوبی بود که در قرن نوزدهم به اروپا آورده شده و به عنوان «جاذبه نمایش‌های عجیب‌الخلقه» به نمایش گذاشته شده بود. جسد او در سال ۲۰۱۲ به کشورش بازگردانده شد.

تخمین زده می‌شود که تنها در موزه تاریخ طبیعی فرانسه، بیش از ۲۰ هزار بقایای انسانی از سراسر جهان نگهداری می‌شوند که بسیاری از آنها در دوران استعمار و تحت شرایطی بحث‌برانگیز به این کشور منتقل شده‌اند. اجرای قانون جدید می‌تواند راه را برای بازگشت بسیاری از این بقایا به سرزمین‌های اصلی‌شان هموار کند.