انتقاد شدید از سوءمدیریت آب و کشاورزی: ناترازی منابع و پیامدهای زیست‌محیطی

محمدجواد اشرفی، مدیرکل حفاظت از محیط زیست خوزستان، در نشستی تخصصی به شدت از بی‌تدبیری در سیاست‌گذاری کلان آب و کشاورزی کشور انتقاد کرد و ناترازی کنونی منابع آبی را نتیجه دهه‌ها سوءمدیریت دانست. وی با اشاره به مصرف بی‌رویه آب در بخش کشاورزی و راندمان پایین آن، خواستار تغییر رویکرد و سرمایه‌گذاری در مدیریت مصرف آب شد.

مصرف بی‌رویه و راندمان پایین در کشاورزی

اشرفی تأکید کرد که بیش از ۸۰ درصد منابع آبی کشور در بخش کشاورزی مصرف می‌شود، در حالی که راندمان کشاورزی در بهترین حالت تنها ۴۰ درصد است و ۶۰ درصد آب به هدر می‌رود. او معتقد است با مدیریت بهینه این منابع، می‌توانستیم سطح زیر کشت خوزستان را از ۱ میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار به ۳ میلیون هکتار افزایش دهیم و چالش‌هایی نظیر امنیت غذایی، اشتغال، آلودگی محیط زیست و گردوغبار را کنترل کنیم.

«خشکسالی کم‌سابقه سال جاری، یکی از بدترین سال‌های ۶۰ سال اخیر بوده اما همچنان ۱۳۰ هزار هکتار کشت آب‌بر انجام شده که نشان‌دهنده نقص در نظام برنامه‌ریزی است.»

انتقاد از عدم سرمایه‌گذاری در مدیریت مصرف آب

مدیرکل حفاظت از محیط زیست خوزستان با انتقاد از عدم سرمایه‌گذاری در مدیریت مصرف آب طی ۴۰ سال گذشته، اظهار کرد: «اگر به جای سدسازی، مدیریت مصرف آب را اولویت قرار می‌دادیم و از برداشت بی‌رویه توسط پمپ‌های کشاورزی جلوگیری می‌کردیم، امروز با بحران کم‌آبی مواجه نبودیم.»

پیامدهای تصمیمات غیرمنسجم: سد سیمره و هورالعظیم

اشرفی با بیان اینکه خوزستان بیش از کم‌آبی، از سوءمدیریت رنج می‌برد، به تصمیم‌گیری‌های غیرمنسجم وزارت نیرو انتقاد کرد. وی به عنوان مثال، به احداث سد سیمره در لرستان اشاره کرد که بدون توجه به پیامدهای آن برای تالاب هورالعظیم در خوزستان انجام شده است.

• آتش‌سوزی در هورالعظیم: پنج ماه است که دود ناشی از آتش‌سوزی در هورالعظیم، که کمتر از ۵۰ درصد آن آبگیری شده، زندگی مردم را مختل کرده است.
• علت آتش‌سوزی: این وضعیت نتیجه بارگذاری‌های بالادست و بی‌توجهی به نیازهای زیست‌محیطی است.

لزوم ارزش‌گذاری اقتصادی منابع آبی و عدالت آبی

اشرفی بر لزوم ارزش‌گذاری اقتصادی منابع آبی تأکید کرد و گفت: «یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب پشت سد سیمره ذخیره شده تا نیازهای کشاورزی تأمین شود، اما باید بررسی شود که این تصمیم چه میزان سود کشاورزی و چه میزان خسارت به تالاب و ذی‌نفعان آن وارد می‌کند.»

وی با اشاره به نبود «عدالت آبی» در خوزستان، اظهار داشت: «نخیلات ۱۰۰ ساله آبادان و خرمشهر بی‌آب مانده‌اند، اما در مناطق دیگر مانند بهبهان یا کهگیلویه و بویراحمد، سطوح جدید کشت ایجاد شده است.»

راه‌حل‌های بلندمدت و کشاورزی مکانیزه

اشرفی تأکید کرد که مشکلات کنونی نتیجه سیاست‌های بلندمدت است و راه‌حل کوتاه‌مدت ندارد. او پیشنهاد کرد دولت برای عبور از بحران، به کشاورزان یارانه پرداخت کند تا از کشت غیرضروری جلوگیری شود.

وی خواستار سرمایه‌گذاری اصولی در مدیریت آب و حرکت به سمت کشاورزی مکانیزه شد و افزود: «کمتر از ۱۰ درصد کشاورزی کشور با استانداردهای جهانی آبیاری می‌شود و روش‌های سنتی و نیمه‌مدرن همچنان غالب هستند.»