روز داروساز: گرامیداشت زکریای رازی و بررسی چالش‌های صنعت دارو

پنجم شهریورماه در تقویم ایران به عنوان روز داروساز نامگذاری شده است، روزی که به پاسداشت تلاش‌های بی‌وقفه فعالان این عرصه و گرامیداشت زادروز حکیم ابوبکر محمد بن زکریای رازی، دانشمند برجسته ایرانی، اختصاص یافته است. بشر از دیرباز در پی حفظ سلامتی و افزایش طول عمر بوده و در این مسیر، داروسازی همواره نقشی حیاتی ایفا کرده است. این علم کهن، ستون فقرات ارتقاء کیفیت زندگی و مقابله با بیماری‌ها محسوب می‌شود و جوامع و دولت‌ها اهمیت ویژه‌ای برای آن قائل هستند.

ابوبکر محمد بن زکریای رازی: پیشگام علم و طب

ابوبکر محمد بن زکریای رازی، فیلسوف، شیمیدان و طبیب نامدار ایرانی، متولد سال ۲۵۱ هجری قمری در ری است. شهرت او نه تنها به دلیل کشف الکل و جوهر گوگرد، بلکه به واسطه آثار ارزشمندش در علوم مختلف، از جمله پزشکی، فیزیک، شیمی، متافیزیک، فلسفه و منطق است. برجسته‌ترین اثر او، کتاب «الحاوی»، یک دانشنامه پزشکی جامع است که تجربیات شخصی رازی و نظرات سایر طبیبان را در مورد بیماری‌ها، روش‌های درمانی و داروسازی گردآوری کرده است. رازی به حدی مورد احترام بود که اعراب او را «طبیب المسلمین» و اروپائیان «جالینوس عرب» می‌خواندند. او در سال ۳۱۳ هجری قمری در ری درگذشت.

اولویت‌های راهبردی سازمان غذا و دارو: از ذخایر تا شفافیت

مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، با اشاره به توانمندی‌های سازمان در دوران جنگ تحمیلی، بر اهمیت ایجاد ذخایر شش‌ماهه دارو به عنوان یک اولویت راهبردی برای تأمین پایدار داروهای حیاتی تأکید کرد. وی افزود که با اتکا به قانون برنامه هفتم توسعه، فهرست رسمی دارویی کشور هر سه ماه یکبار به‌روزرسانی شده و آیین‌نامه تخلفات تجویز داروهای خارج از فهرست نیز تصویب و ابلاغ گردیده است.

«تصمیم‌گیری‌های کلان در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی با تقویت سازوکارهای مشارکتی و اتکا به نظر نهادهای تخصصی، دانشگاه‌ها، تشکل‌ها و فعالان صنفی شفاف‌تر و دقیق‌تر شد.»

پیرصالحی همچنین مدیریت مؤثر منابع ارزی را عاملی مهم در تأمین پایدار داروهای حیاتی دانست و این اقدامات را با هدف افزایش شفافیت، ارتقای کیفیت خدمات، حمایت از تولید داخلی و افزایش رضایتمندی ذی‌نفعان برشمرد.

چالش‌های مالی و مطالبات در صنعت دارو

عبدزاده، رئیس سندیکای دارویی، به تخصیص یک میلیارد دلار برای حوزه دارو اشاره کرد که حدود ۲۰ همت آن برای پرداخت مطالبات بیمارستان‌ها هزینه شده و کمک بزرگی به تسویه مراکز درمانی کرده است. با این حال، برخی مراکز درمانی همچنان مطالباتی از سال ۱۴۰۲ دارند. وی همچنین از پرداخت حدود ۲۷ همت برای خریدهای استراتژیک و پیش‌بینی ۳۵۰ میلیون دلار برای خریدهای استراتژیک ارزی خبر داد.

• انتظارات مردم: تأمین دارو با پوشش بیمه‌ای.
• انتظارات دولت: تولید داخلی دارو.

عبدزاده افزود که اکثر کارخانه‌های دولتی در سال جاری ۴۰ درصد افزایش حقوق و دستمزد داشته‌اند و در موارد دیگری قیمت‌ها تا ۸۰ درصد افزایش یافته است. ماهانه حدود ۹ همت اسناد تولید می‌شود که نیمی از آن مربوط به صندوق‌های بیمه‌گر و نیمی دیگر به طرح دارویار و سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اختصاص دارد.

بدهی‌ها و تأخیر در پرداخت مطالبات

شهرام کلانتری، رئیس انجمن داروسازان، وضعیت بدهی‌ها را نگران‌کننده توصیف کرد:

• سازمان تأمین اجتماعی: ۱۵ همت بدهی برای ۵ ماه امسال.
• بیمه سلامت: ۵ همت بدهی.
• مجموع بدهی به حوزه دارو: ۳۰ همت.

کلانتری تأکید کرد که تولیدکنندگان پول داروی تولیدی را پس از ۴۰۰ روز و داروخانه‌ها پس از ۱۸۰ روز دریافت می‌کنند که این تأخیر باعث می‌شود آن‌ها یک سوم از تورم جامعه عقب بمانند. وی پیشنهاد کرد که برای رفع بسیاری از مشکلات، بودجه طرح دارویار از هدفمندی یارانه‌ها جدا و به بخش عمومی منتقل شود و سازمان برنامه و بودجه این انتقال را برای سال ۱۴۰۵ در نظر بگیرد.