روز داروساز: تجلیل از حافظان سلامت و نقش‌آفرینان صنعت داروی ایران

پنجم شهریورماه، سالروز ولادت دانشمند برجسته ایرانی، محمد زکریای رازی، به نام «روز داروساز» نامگذاری شده است. این روز نه تنها یادآور میراث ماندگار رازی در تاریخ علم است، بلکه فرصتی برای تکریم داروسازانی به شمار می‌رود که با پیوند دادن دانش شیمی به سلامت جامعه، بار سنگین صیانت از جان بیماران را بر دوش دارند. نقش داروسازان در عرصه سلامت عمومی، فراتر از تأمین و توزیع دارو است؛ آن‌ها مشاوران مطمئن بیماران، ناظران کیفیت دارو و حامیان توسعه صنعت دارویی کشور محسوب می‌شوند.

چالش‌ها و فرصت‌ها در صنعت داروسازی ایران

یکی از چالش‌های جدی داروسازان در سال‌های اخیر، فرهنگ غلط اصرار بیماران به دریافت داروی خارجی است. بسیاری از بیماران هنوز باور دارند که داروی خارجی اثربخشی بیشتری دارد، در حالی‌که بررسی‌های علمی نشان می‌دهد برخی داروهای تولید داخل به مراتب عملکرد بهتری نسبت به نمونه‌های وارداتی داشته‌اند. این مسئله نشان می‌دهد داروسازان علاوه بر وظیفه درمانی، نقش فرهنگی و آموزشی نیز بر عهده دارند تا اعتماد عمومی به تولید داخلی افزایش یابد.

تحریم‌های ظالمانه سال‌های اخیر، اگرچه موجب کمبود مقطعی برخی داروهای وارداتی شد، اما فرصتی برای شکوفایی صنعت داروسازی کشور نیز فراهم آورد. امروز بالغ بر ۹۰ درصد نیاز دارویی کشور در داخل تولید می‌شود و این موفقیت بدون تلاش خاموش داروسازان و متخصصان ایرانی ممکن نبود. این دستاورد نشان داد که می‌توان بر توان بومی تکیه کرد و حتی از دل محدودیت‌ها به توسعه رسید.

نقش فراتر از داروخانه

داروسازان تنها در پشت پیشخوان داروخانه‌ها فعالیت نمی‌کنند؛ بسیاری از آنان در خطوط تولید دارو، مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها مشغول پژوهش و نوآوری‌اند. بی‌خوابی‌ها و دقت‌های میلی‌گرمی آنان است که باعث می‌شود دارویی ایمن و استاندارد به دست بیماران برسد. روز داروسازی یادآور این حقیقت است که سلامت جامعه، مرهون تلاش خستگی‌ناپذیر این قشر فرهیخته و کمتر دیده‌شده است.

کارشناسان معتقدند، اگر حمایت‌های کافی از صنعت داروسازی صورت گیرد، ایران می‌تواند به یکی از قطب‌های منطقه در تولید دارو تبدیل شود. ارتقای سطح فناوری، سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه و اعتماد عمومی به داروی ایرانی، سه کلید اصلی تحقق این چشم‌انداز است.

گفت‌وگو با داروساز پیشکسوت: محمدتقی مشکوری

به مناسبت روز داروسازی، گفت‌وگویی با «محمدتقی مشکوری»، داروساز مطرح و پیشکسوت استان قم انجام شده است. وی که از سال ۱۳۵۸ داروخانه انقلاب را تأسیس کرده، اخلاق و اخلاص را با علم و حرفه داروسازی پیوند زده و زمان فراغت خود را به مطالعه و قرائت قرآن می‌پردازد.

معرفی و انگیزه ورود به داروسازی

محمدتقی مشکوری، فارغ‌التحصیل سال ۱۳۴۶ از دانشگاه بغداد، رشته داروسازی را به دلیل علاقه شخصی و تشویق اطرافیان انتخاب کرده است. او پیش از این در رشته مهندسی تحصیل می‌کرده اما به دلیل علاقه به داروسازی، مسیر خود را تغییر داده است. وی بیش از ۱۲ سال در عراق و از سال ۱۳۵۸ در قم مشغول به فعالیت در این حرفه حساس و دشوار است.

تعریف داروسازی از نگاه یک پیشکسوت

مشکوری رشته داروسازی را بخشی از علوم پزشکی و تلفیقی از علوم پایه و بالینی می‌داند که به بررسی وضعیت دارو در بدن انسان، عوارض داروها، تولید و ساخت اشکال دارویی مختلف و برنامه‌ریزی برای حل مسائل مرتبط با دارو و سلامت جامعه می‌پردازد. او تاکید می‌کند که این رشته پیونددهنده علم شیمی و سلامت جامعه است و تنها افرادی که عشق به این رشته را دارند، می‌توانند در آن موفق شوند.

توصیه‌هایی برای داروسازان جوان

وی به داروسازان جوان توصیه می‌کند که مطالعه و تحقیقات خود را افزایش دهند و در کنار مهارت، عشق و علاقه به کار داشته باشند. مهم‌تر از همه، اخلاص در کار را فراموش نکنند. به عقیده او، داشتن اطلاعات علمی خوب و به‌روز، پویایی، مسئولیت‌پذیری، درک علمی و توان تحلیل بالا از مهمترین ویژگی‌های یک داروساز موفق است.

جنبه‌های مختلف فعالیت در داروخانه

در پاسخ به سوالی درباره سودآوری فعالیت در داروخانه، مشکوری بیان می‌کند که رشته داروسازی را باید از جنبه‌های تجاری، خدمت‌رسانی و علمی بررسی کرد و هر سه جنبه باید در کنار هم باشند. او تاکید می‌کند که نباید تنها به فکر سود و بهره تجاری و اقتصادی بود.

تجویز دارو بدون نسخه و چالش تحریم‌ها

درباره اصرار برخی بیماران به دریافت دارو بدون نسخه، مشکوری توضیح می‌دهد که با وجود مشکلات اقتصادی بیماران، همواره بر لزوم داشتن نسخه تاکید می‌شود و تنها داروهایی که ممنوعیت پزشکی یا عوارض ندارند، تجویز می‌شوند. او همچنین به فرهنگ غلط اصرار بر داروی خارجی اشاره می‌کند و می‌گوید که در شرایط تحریم، داروهای ایرانی بهترین گزینه هستند و حتی تا ۷۰ درصد بهتر از مشابه خارجی عمل کرده‌اند.

روز داروسازی تنها یک مناسبت نمادین نیست، بلکه فرصتی است برای تأمل در جایگاه این قشر و قدردانی از کسانی که بی‌هیاهو، در سخت‌ترین شرایط، حافظ سلامت مردم هستند. داروسازان، سربازان گمنام جبهه درمان‌اند؛ کسانی که اگرچه نامشان کمتر شنیده می‌شود، اما اثر حضورشان در زندگی تک‌تک بیماران قابل لمس است.