مرمت یخدان میرفتاح ملایر؛ احیای تنها یخدان خشتی غرب کشور

یخدان میرفتاح ملایر، بنای تاریخی ارزشمند دوره قاجاریه و تنها یخدان خشتی غرب کشور، که در سیل سال ۱۳۹۸ دچار آسیب جدی شده بود، اکنون در کانون توجه میراث فرهنگی قرار گرفته است. بازسازی و مرمت این اثر ملی با هدف حفظ اصالت و معرفی شایسته آن به گردشگران، به عنوان یک اولویت مهم دنبال می‌شود.

تخصیص اعتبار و آغاز عملیات محوطه‌سازی

برای آغاز فاز جدید احیای یخدان میرفتاح، مبلغ ۹۴۰ میلیون ریال اعتبار از محل اعتبارات استانی تخصیص یافته است. این بودجه به طور خاص برای عملیات محوطه‌سازی پیرامون یخدان در نظر گرفته شده است.

• خاکبرداری: آماده‌سازی زمین برای اقدامات بعدی.
• زیرسازی محوطه: ایجاد بستری پایدار برای ساخت‌وساز.
• ایجاد دیواره باغچه: تعریف فضاهای سبز و زیبایی بصری.
• کف‌فرش سنگ دیوین: ایجاد مسیرهای دسترسی و فضاهای پیاده‌رو.

این اقدامات زیربنایی، گامی مهم در جهت ساماندهی و آماده‌سازی یخدان برای بازدید عموم خواهد بود.

نقش یخدان میرفتاح در توسعه گردشگری ملایر

با تکمیل پروژه مرمت و محوطه‌سازی، یخدان میرفتاح نه تنها به عنوان یک اثر تاریخی احیا می‌شود، بلکه نقش پررنگی در توسعه گردشگری منطقه ایفا خواهد کرد. این بنا به عنوان یکی از نمادهای فرهنگی شهر ملایر، زمینه را برای جذب گردشگران داخلی و خارجی و معرفی هرچه بهتر تاریخ و فرهنگ این دیار فراهم می‌آورد.

یخدان میرفتاح، با معماری خشتی و ساختار گنبدی خود، نمونه‌ای بی‌نظیر از مهندسی سنتی ایرانی در مناطق گرمسیری و کویری است که به عنوان تنها یخدان خشتی غرب کشور شناخته می‌شود.

ویژگی‌های معماری و ثبت ملی

یخدان میرفتاح که توسط شخصی به نام «میرفتاح» احداث شده، دارای ساختاری منحصر به فرد است:

• یخدان: بخش اصلی که ۶ متر پایین‌تر از سطح زمین قرار دارد.
• ساقه نگهدارنده گنبد: با ارتفاع چهار متر از سطح زمین.
• گنبد یخدان: بخش فوقانی بنا.

در ساختار این یخدان، دو ردیف خشت در قسمت بیرونی و داخلی به کار رفته که نقش عایق حرارتی را ایفا می‌کرده و مانع از ذوب شدن یخ‌ها در فصل تابستان می‌شده است.

این بنای ارزشمند در تاریخ ۲۵ اسفند ۱۳۷۹ با شماره ۳۲۴۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. پس از آسیب‌های ناشی از بارندگی‌های شدید و سیل سال ۱۳۹۸ که منجر به فروریختن گنبد آن شد، اکنون با شناسایی الحاقات و حفظ اصالت اولیه، در مسیر بازسازی و احیا قرار گرفته است.