چالش‌های نظام دارویی و دغدغه‌های داروسازان در چهارمحال و بختیاری

روز داروساز، تنها بهانه‌ای برای تقدیر از این قشر زحمتکش نیست، بلکه فرصتی است برای بازنگری در چالش‌های عمیقی که سال‌هاست گریبان‌گیر نظام دارویی کشور و داروسازان است. از کمبود داروهای حیاتی و سرگردانی بیماران خاص گرفته تا افزایش بی‌رویه قیمت‌ها و فشار اقتصادی بر خانواده‌ها، داروسازان هر روز در خط مقدم این مشکلات قرار دارند و با کمترین امکانات، بیشترین تلاش را برای ارائه خدمات به بیماران به کار می‌گیرند.

این روز، هشداری جدی به مسئولان است تا توجه بیشتری به دسترسی پایدار به دارو و حفظ انگیزه و رضایت داروسازان داشته باشند؛ چرا که سلامت جامعه بدون این دو رکن اساسی، به شدت آسیب‌پذیر خواهد بود.

کمبود دارو و راهکارهای توزیع عادلانه

حمیده رضوی، مدیر اداره نظارت بر دارو و امور داروخانه‌های معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، در خصوص کمبودهای دارویی در استان چهارمحال و بختیاری اظهار داشت: در حال حاضر، لیستی از کمبودها وجود دارد که نشان‌دهنده عدم همخوانی عرضه و تقاضا برای کمتر از ۹۰ قلم دارو است. تلاش‌ها برای رفع این کمبودها در جریان است.

• داروهای شیمی‌درمانی: بسیاری از پزشکان تمایل به استفاده از برندهای خارجی داروهای شیمی‌درمانی دارند که این اقلام گاهی در کشور با کمبود مواجه می‌شوند.
• داروهای ایرانی: رضوی تاکید کرد که دارو برای تمامی موارد بیماری در استان موجود است، اما بیشتر این داروها برند ایرانی هستند. داروهای خاص با برندهای خارجی که تقاضای عمومی دارند، ممکن است همیشه در دسترس نباشند.

وی در مورد نظام توزیع عادلانه دارو توضیح داد: داروهایی که کمبود ندارند، به صورت عمومی در داروخانه‌های استان توزیع می‌شوند. اما داروهای خاص مختص بیماری‌های ویژه، تنها در داروخانه‌های منتخب و گزینشی که در فراخوان‌ها اعلام آمادگی کرده‌اند، توزیع می‌گردند.

«این داروها با حواله‌های دارویی تحویل بیماران می‌شود که طی ماه‌های اخیر این حواله دارویی به یک کارتی تبدیل شده است تا دیگر لازم نباشد بیمار برای دریافت حواله به معاونت دارویی مراجعه کند.»

مبارزه با قاچاق و چالش‌های بودجه‌ای

مدیر اداره نظارت بر دارو و امور داروخانه‌ها با اشاره به وضعیت قاچاق دارو در استان بیان کرد: خوشبختانه در چهارمحال و بختیاری قاچاق گسترده دارو وجود ندارد و بازرسی‌ها نشان می‌دهد داروی تقلبی و قاچاق در داروخانه‌ها یافت نشده است. وجود حواله‌های دارویی برای داروهای خاص، تا حدودی از سوءاستفاده افراد سودجو جلوگیری می‌کند.

رضوی به مشکلات بودجه‌ای برای بیماران صعب‌العلاج اشاره کرد: در سال‌های گذشته، بودجه‌ای از سوی معاونت درمان و غذا و دارو به این بیماران اختصاص می‌یافت. اما طی دو تا سه سال اخیر، این بودجه وارد بیمه‌های درمانی شده است. بیماران با تشکیل پرونده نشان‌دار می‌شوند یا در صورت عدم نشان‌دار شدن، می‌توانند با ارائه فاکتور، بخشی از هزینه‌های دارویی را دریافت کنند. با این حال، بسیاری از بیماران از این خدمت ناراضی هستند، زیرا بودجه کافی نیست یا به موقع پرداخت نمی‌شود.

• نقش خیریه‌ها: مراکز خیریه و داروخانه هلال‌احمر تا حدودی به بیماران با هزینه‌های دارویی بالا کمک می‌کنند.
• کمبود خیریه‌های تخصصی: متاسفانه تعداد خیریه‌هایی که به طور خاص در زمینه کمک‌هزینه‌های دارویی فعالیت کنند، در استان بسیار کم است.

دغدغه‌های داروسازان: تاخیر بیمه‌ها و کمبود نیرو

بزرگترین دغدغه داروسازان، تاخیر در بازپرداخت مطالبات از سوی بیمه‌ها است. داروسازان داروها را به صورت نقدی از شرکت‌ها خریداری می‌کنند، اما بیمه‌ها حدود ۹۰ درصد هزینه دارو را با تاخیر چهار تا پنج ماهه به داروسازان پرداخت می‌کنند که این امر امنیت شغلی آنان را به شدت کاهش می‌دهد.

اعظم الیاسی، کارشناس امور دارویی معاونت غذا و دارو و یکی از داروخانه‌داران چهارمحال و بختیاری، نیز بر این موضوع تاکید کرد و گفت: «مهم‌ترین دغدغه داروخانه‌داران، نحوه پرداخت نامنظم بیمه‌ها است که حدود ۶ الی ۷ ماه به تعویق می‌افتد.» وی افزود که مشکل خرید نقدی از برخی شرکت‌های دارویی تا حدودی توسط سازمان غذا و دارو برطرف شده است.

• کمبود نیروی داروساز: تعداد کم نیروی داروساز در استان و حقوق پایین، فشار کاری زیادی را بر این قشر وارد می‌کند.
• فشار روانی: حجم بالای کار با مزایای در نظر گرفته شده همخوانی ندارد و باعث افزایش بار روانی داروسازان می‌شود.

الیاسی نقش داروساز را به عنوان عضوی مهم از کادر درمان در پیشگیری و مراقبت از بیماری‌ها، به ویژه بیماری‌های مزمن، حیاتی دانست و از مردم خواست پیش از مصرف هر دارو، حتماً با داروساز یا پزشک معالج مشورت کنند.