آیکون خبر

خبر کامل

ابهام در صنعت هوایی ایران: ۲۵۰۰ کارمند برای یک هواپیما در آسمان

ابهام در صنعت هوایی ایران: ۲۵۰۰ کارمند برای یک هواپیما در آسمان

در صحن علنی مجلس، یکی از نمایندگان با طرح موضوع استخدام ۲۵۰۰ کارمند در شرکت هواپیمایی آسمان، در حالی که این شرکت تنها یک هواپیمای فعال دارد، بار دیگر توجهات را به وضعیت نامطلوب و پرابهام ایرلاین‌های ایرانی جلب کرد. این افشاگری، پرده از ابعاد پنهان مدیریت و ساختار صنعت هوانوردی کشور برمی‌دارد که با چالش‌های متعددی از جمله ناوگان فرسوده، تحریم‌های اقتصادی و عدم شفافیت دست و پنجه نرم می‌کند.

انتقاد از عملکرد وزارت تعاون و هواپیمایی آسمان

علی خضریان، نماینده تهران، در تذکری شفاهی به عملکرد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و زیرمجموعه‌های آن انتقاد کرد. وی اظهار داشت که نظارت این وزارتخانه بر شرکت‌های تابعه مطلوب نیست و به طور خاص به مدیریت شرکت هواپیمایی آسمان اشاره کرد.

«عملکرد وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در نظارت بر زیرمجموعه‌های خود مطلوب نیست. برای مثال، شاهد حضور افراد فاقد صلاحیت در بخش مدیریت شرکت هواپیمایی آسمان هستیم و این شرکت هواپیمایی با باندبازی و لابی بازی اداره می‌شود. در شرایطی که شرکت هواپیمایی آسمان فقط یک هواپیمای فعال دارد، به ۲۵۰۰ نفر حقوق پرداخت می‌کند؛ فقط در یکی از شهرستان‌های مراکز یک استان، ۵۰۰ نفر هر روز صبح کارت ورود می‌زنند و عصر کارت خروج می‌زنند و اصلاً کار نمی‌کنند. این وضعیت به این دلیل ایجاد شده است که آقایان در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به جای اینکه حقوق بازنشستگان و کارگران را به درستی پرداخت کنند، لابی‌بازی و کار سیاسی می‌کنند.»

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که ایران با وجود مشکلات فراوان در صنعت هوانوردی، از جمله ناوگان هوایی فرسوده و تحریم‌های اقتصادی، بیش از ۲۰ شرکت هواپیمایی (برخی منابع تا ۲۶ شرکت) دارد و بخش قابل توجهی از پروازهای خارجی نیز توسط ایرلاین‌های خارجی انجام می‌شود.

ساختار و معمای ایرلاین‌های ایرانی

صنعت هواپیمایی ایران از سه دسته اصلی شرکت‌ها تشکیل شده است:

  • هواپیمایی ملی (دولتی): مانند ایران‌ایر (هما) که حامل پرچم ایران است و هواپیمایی آسمان که متعلق به سازمان بازنشستگی کشوری و زیرمجموعه وزارت تعاون است.
  • شرکت‌های شبه‌دولتی: این شرکت‌ها در ظاهر خصوصی هستند اما عملاً به دولت تعلق دارند یا بخشی از سهام آن‌ها در اختیار شرکت‌های دولتی است. نمونه‌هایی از این دسته شامل هواپیمایی کیش (متعلق به سازمان منطقه آزاد کیش)، هواپیمایی قشم (که پس از بابک زنجانی به وزارت نفت واگذار شد) و هواپیمایی اروان (متعلق به صندوق ذخیره فرهنگیان) هستند.
  • شرکت‌های خصوصی: این دسته شامل ایرلاین‌هایی مانند کارون (نفت سابق) که از نهاد دولتی به بخش خصوصی واگذار شده‌اند یا از ابتدا خصوصی بوده‌اند، مانند ماهان ایر.

در حال حاضر، ناوگان هوایی کشور شامل ۳۳۰ فروند هواپیما است که از این تعداد، ۳۲۱ فروند مسافربری و ۹ فروند باری هستند. بر اساس آمار سازمان هواپیمایی کشوری، تنها ۱۹۲ فروند از هواپیماهای مسافربری فعال و ۱۵۹ فروند «سر خط» هستند. این در حالی است که ایران رتبه ۲۲ فرودگاه‌های دنیا را داراست و ۳۱۹ پایانه فرودگاهی فعال و غیرفعال دارد، اما به دلایل مختلف، جایگاه مناسبی در شبکه هوانوردی جهانی ندارد. فرودگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) نیز برخلاف فرودگاه‌های منطقه، نقش محوری در جابجایی مسافران بین‌المللی ایفا نمی‌کند.

آمار جابجایی مسافر و مقایسه با منطقه

سازمان هواپیمایی کشوری در تاریخ ۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۴، آمار جابجایی مسافران هوایی در سال ۱۴۰۳ را منتشر کرد:

نوع پروازتعداد مسافرتعداد پرواز
مجموع۴۶,۱۸۱,۶۴۰۳۹۹,۶۵۳
داخلی (ایرلاین‌های داخلی)۳۴,۹۵۱,۵۴۴۳۲۰,۱۹۲
بین‌المللی (مجموع)۱۱,۲۳۰,۰۹۶۷۹,۴۶۱
بین‌المللی (ایرلاین‌های داخلی)۷,۱۶۵,۱۴۴۴۸,۸۱۷
بین‌المللی (ایرلاین‌های خارجی)۴,۰۶۴,۹۵۲۳۰,۶۴۴

این آمار در سال ۱۴۰۴ با توجه به تحریم‌های جدید علیه ایرلاین‌های ایرانی با مقاصد اروپایی، دستخوش تغییر خواهد شد و سهم ایرلاین‌های بین‌المللی احتمالاً افزایش می‌یابد. این در حالی است که پروازهای مستقیم به بسیاری از مقاصد اروپایی و آمریکای شمالی با ایرلاین‌های ایرانی سال‌هاست که وجود ندارد، با وجود اینکه بخش عمده مهاجران ایرانی در این مناطق ساکن هستند.

برای درک بهتر این ارقام، مقایسه‌ای با ایرلاین‌های منطقه ضروری است:

  • هواپیمایی امارات: در سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۴، به تنهایی ۵۱.۹ میلیون مسافر جابجا کرده است. این ایرلاین به تنهایی ۲۶۰ فروند هواپیما در اختیار دارد که تقریباً دو برابر کل هواپیماهای فعال ایران است.
  • هواپیمایی ترکیه (Turkish Airlines): در سال ۲۰۲۳، حدود ۸۳.۵ میلیون مسافر جابجا کرده است.
  • فرودگاه‌های ترکیه: در سال ۲۰۲۴، شاهد جابجایی ۲۳۰ میلیون مسافر (ورودی، خروجی و ترانزیتی) بودند.
  • فرودگاه‌های امارات: در همین سال، ۱۴۷.۸ میلیون نفر (ورودی، خروجی و ترانزیتی) را جابجا کردند.

دلایل جذابیت تاسیس ایرلاین در ایران

با وجود شرایط نامناسب صنعت هوایی ایران، تاسیس ایرلاین‌های جدید همچنان جذابیت دارد. کارشناسان دلایل مختلفی را برای این پدیده مطرح می‌کنند:

دیدگاه کارشناسان هوانوردی

یک کارشناس حوزه هوانوردی معتقد است که تاسیس ایرلاین را باید از دو دیدگاه متقاضی/سرمایه‌گذار و حاکمیت بررسی کرد. به دلیل تحریم‌ها و عدم امکان تامین ناوگان گسترده، ایرلاین‌های کوچک برای پاسخگویی به نیاز بازار تاسیس شده‌اند. وی پیش‌بینی می‌کند که در آینده، با گسترش فعالیت‌ها و افزایش سرمایه‌گذاری، شاهد ادغام ایرلاین‌های کوچک‌تر در شرکت‌های بزرگ‌تر خواهیم بود.

نظریات دیگر درباره جذابیت تاسیس ایرلاین

کارشناسان حمل و نقل دلایل دیگری را برای جذابیت تاسیس ایرلاین‌های جدید برمی‌شمارند:

  • یارانه سوخت: اختصاص یارانه به سوخت هواپیماهای مسافری، صرفه اقتصادی قابل توجهی برای شرکت‌ها ایجاد می‌کند، زیرا نرخ سوخت یکی از عوامل اصلی افزایش هزینه‌ها در صنعت هوانوردی جهانی است.
  • فشارهای سیاسی: فشارهای سیاسی در استان‌های مختلف با شعار تمرکززدایی، منجر به تاسیس ایرلاین‌های محلی می‌شود.
  • وام‌های کلان: شرکت‌های هواپیمایی می‌توانند بر اساس مجوزهای صادر شده، وام‌های کلان دریافت کنند.
  • قیمت‌گذاری سوخت: شرکت‌ها یارانه سوخت دریافت می‌کنند و بنزین ارزان‌قیمت می‌خرند. این موضوع در بحث آزادسازی قیمت بلیت و ورود به بازار رقابتی، نیازمند دریافت سوخت با نرخ آزاد است.
شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗