HPV: حقایق، راه‌های انتقال، تشخیص و پیشگیری از شایع‌ترین بیماری مقاربتی

HPV: فراتر از زگیل تناسلی

دکتر محمدرضا جعفری، اورولوژیست، تاکید کرد که HPV به اشتباه تنها با زگیل تناسلی مترادف شده است، در حالی که این ویروس می‌تواند تمامی نقاط بدن را درگیر کند. بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، حدود ۸۰ درصد افراد حداقل یک بار در طول عمر خود به این ویروس مبتلا می‌شوند. این بیماری به صورت ناحیه‌ای بروز می‌کند، به این معنی که ممکن است ضایعات تنها در یک بخش از بدن مانند دهان ظاهر شوند.

راه‌های انتقال و تشخیص

دکتر جعفری توضیح داد که راه اصلی انتقال HPV تماس پوست به پوست است. این ویروس در نقاط مرطوب مانند استخر، سونا، جکوزی و سرویس‌های بهداشتی نیز می‌تواند زنده بماند. بنابراین، باور غلطی است که ابتلا به HPV تنها از طریق رابطه جنسی صورت می‌گیرد؛ هرگونه تماس پوستی با سطوح آلوده می‌تواند منجر به انتقال شود.

وی افزود که اصلی‌ترین راه تشخیص بیماری، روش بالینی است، اما در بسیاری از موارد، نشانه‌های بالینی و ضایعات پوستی مشاهده نمی‌شود. از این رو، انجام تست HPV برای شناسایی ضروری است. با این حال، کیت‌های تشخیص نیز محدودیت‌هایی دارند و نمی‌توانند همه انواع ویروس را شناسایی کنند، که گاهی منجر به نتایج منفی کاذب می‌شود. بنابراین، تشخیص بالینی در کنار تست‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.

پیشگیری و درمان

دکتر جعفری اشاره کرد که روش درمان شناخته‌شده‌ای برای از بین بردن کامل ویروس وجود ندارد و مهم‌ترین اقدام، حذف ضایعات ایجاد شده است. همچنین، از کرم‌های موضعی یا لیزر برای درمان استفاده می‌شود. با این حال، پیشگیری از اهمیت بالایی برخوردار است و رعایت بهداشت فردی، مانند عدم استفاده از حوله مشترک، توصیه می‌شود.

تزریق واکسن HPV نیز یکی از روش‌های مهم پیشگیری است. واکسن‌های موجود در انواع دو، چهار و نه‌ظرفیتی، در برابر برخی از انواع ویروس ایمنی ایجاد می‌کنند. اگرچه واکسن‌ها بدن را در برابر تمام انواع ویروس مصون نمی‌کنند، اما تا ۹۵ درصد مصونیت ایجاد می‌کنند. نکته مهم این است که سن در اثربخشی واکسیناسیون اهمیتی ندارد و در تمامی سنین موثر است.

چالش‌های تشخیص و واکسیناسیون HPV

دکتر تموچین محرمی، متخصص ژنتیک پزشکی، به قابلیت دوطرفه واکسن اشاره کرد که علاوه بر ایجاد ایمنی، توانایی بدن در تولید ایمنی نیز متفاوت است. کیفیت واکسن و تفاوت‌های فردی در پاسخ ایمنی، باعث می‌شود که اثرگذاری ویروس در بدن افراد متفاوت باشد و نشانه‌های بیماری از دو هفته تا هشت ماه پس از ابتلا ظاهر شوند.

محدودیت‌های تست و هزینه‌ها

یکی از چالش‌های اصلی در تشخیص HPV، موارد منفی و مثبت کاذب در تست‌ها است که به نوع کیت‌های تشخیصی مربوط می‌شود. کیت‌های استاندارد جهانی حدود ۴۰ ژنوتایپ مهم را تشخیص می‌دهند و سایر انواع ویروس از قدرت تشخیص آن‌ها خارج است. همچنین، هزینه تست HPV در ایران بین ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تا ۴ میلیون تومان است و تهیه کیت‌های تشخیص در شرایط کنونی دشوار است.

عواقب جدی تشخیص دیرهنگام HPV در زنان

دکتر گیتی سیدقیاسی، متخصص زنان و زایمان، بر اهمیت تشخیص زودهنگام HPV در زنان تاکید کرد. تشخیص دیرهنگام می‌تواند به سرطان دهانه رحم منجر شود. وی توصیه کرد که زنان حتماً چکاپ سالانه انجام دهند تا روند درمان به درستی پیگیری شود. او با اشاره به ترس بی‌مورد در جامعه، تاکید کرد که با تشخیص به موقع، بیماری قابل پیگیری و درمان است و تقویت سیستم ایمنی، دوری از استرس، مصرف شیرینی، سیگار، قلیان و مشروبات الکلی به روند درمان کمک می‌کند.

عوارض و روش‌های درمانی

عوارض تشخیص دیرهنگام و عدم درمان HPV در زنان شامل سقط مکرر، زایمان زودرس، نازایی و ابتلا به سرطان دهانه رحم است. دکتر سیدقیاسی توضیح داد که ویروس HPV در خون وجود ندارد و در بافت‌ها ایجاد می‌شود، بنابراین حذف ضایعه یکی از مهم‌ترین اقدامات درمانی است. وی همچنین نسبت به درمان‌های طب سنتی هشدار داد و آن‌ها را خطرناک دانست.

او تاکید کرد که زنان باید حداقل سالی یک بار چکاپ شوند و معاینه بالینی توسط پزشک از اهمیت بالایی برخوردار است. تست پاپ‌اسمیر ممکن است HPV را منفی نشان دهد، بنابراین برای تشخیص قطعی باید تست HPV انجام شود. دکتر سیدقیاسی افزود که بیش از ۹۰ درصد ابتلاها از طریق رابطه جنسی است و استفاده از کاندوم می‌تواند تا ۹۰ درصد ایمنی ایجاد کند، اما انتقال بیماری را به صفر نمی‌رساند، زیرا تماس پوستی نیز یکی از راه‌های انتقال است.

در پایان، وی اشاره کرد که وایتکس ویروس HPV را از بین می‌برد، اما الکل توانایی این کار را ندارد و این ویروس در سطح خشک زنده نمی‌ماند.