هنگ‌کنگ: بازتعریف نقش مالی در اتصال چین به آسیای مرکزی و خلیج فارس

بازتعریف ساختار اقتصادی هنگ‌کنگ

بازارهای سرمایه هنگ‌کنگ نشانه‌هایی از انطباق با شرایط جدید را به نمایش گذاشته‌اند. در اوایل سال ۲۰۲۵، فعالیت‌های عرضه اولیه عمومی (IPO) در بورس هنگ‌کنگ (HKEX) به ۱۷.۷ میلیارد دلار هنگ‌کنگ رسید که تقریباً سه برابر میزان سال گذشته و قوی‌ترین عملکرد از سال ۲۰۲۱ محسوب می‌شود. با این حال، صادرکنندگان اصلی همچنان از سرزمین اصلی چین هستند که نشان‌دهنده نیاز به تنوع بیشتر در این بازار است.

استراتژی مالی در حال تحول هنگ‌کنگ به دنبال ایجاد تعادل میان دو اولویت اساسی است: هماهنگی با اهداف پکن، مانند حمایت از ابتکار «کمربند و جاده» و محافظت از سرمایه چینی در برابر تحریم‌های غربی، در عین حال حفظ جذابیت خود به عنوان یک مرکز مالی بی‌طرف و متصل به جهان. این تعادل باعث شده که آسیای مرکزی به عنوان یک هدف منطقی و روزبه‌روز جذاب‌تر برای بازارهای هنگ‌کنگ مطرح شود.

صعود مالی آسیای مرکزی

در منطقه اوراسیا، قزاقستان و ازبکستان در زمینه نوآوری مالی پیشتاز هستند. مرکز مالی بین‌المللی آستانه (AIFC)، که در سال ۲۰۱۸ راه‌اندازی شد، اکنون در رتبه اول فهرست مراکز مالی جهانی و شرق اروپا و آسیای مرکزی قرار دارد. این مرکز در سال ۲۰۲۴ بازار سرمایه‌گذاری ۷۶ میلیارد دلاری و حجم تجارت سالانه‌ای بیش از ۱.۳ میلیارد دلار را ثبت کرده است.

موسسات مستقر در هنگ‌کنگ در حال تعریف موقعیت‌هایی برای بهره‌برداری از این رشد هستند. همکاری‌های مشترک با AIFC در زمینه IPOها، صدور اوراق قرضه و جمع‌آآوری سرمایه فرامرزی در رویدادهای AIFC Connect در سئول و هنگ‌کنگ در ماه مه ۲۰۲۵ مطرح شد.

همزمان، ازبکستان نیز به سرعت در کانون توجه هنگ‌کنگ قرار گرفته است. از سال ۲۰۱۶، دولت شوکت میرضیایف، رهبر ازبکستان، اصلاحات اقتصادی گسترده‌ای را انجام داده که شامل اجرای قانون مشارکت عمومی-خصوصی مدرن و خصوصی‌سازی بیش از ۱۶ هزار دارایی دولتی است.

نقش سرمایه‌های خلیج فارس در این دیپلماسی مثلثی

گسترش دامنه فعالیت هنگ‌کنگ به حوزه شورای همکاری خلیج فارس (GCC) ابعاد جدیدی به روابط مالی افزوده است. تجارت دوجانبه با شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۳ به ۲۱.۶ میلیارد دلار رسید که امارات متحده عربی و عربستان سعودی بیشترین سهم را به خود اختصاص دادند. در اواخر سال ۲۰۲۴، مقامات هنگ‌کنگ توافق‌نامه‌های همکاری با صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی (PIF) و بانک مرکزی امارات را به منظور اتصال بازارهای بدهی و ترویج صدور اوراق قرضه و سرمایه‌گذاری فرامرزی امضا کردند.

رقابت و موقعیت استراتژیک

چرخش استراتژیک هنگ‌کنگ موجب شده تا این منطقه درگیر رقابت مستقیم با سایر قدرت‌های مالی در حال ظهور در اوراسیا، مانند سنگاپور و امارات متحده عربی شود. سنگاپور ثبات سیاسی، دسترسی به بازار آسه‌آن و خدمات داوری مورد اعتماد جهانی را ارائه می‌دهد، در حالی که مرکز مالی بین‌المللی دبی به یک قطب مالی اسلامی و جریان‌های سرمایه مرتبط با خلیج فارس تبدیل شده است.

با این حال، هنگ‌کنگ هنوز مزایای قابل مقایسه خود را حفظ کرده است. چارچوب قانونی «کامن‌ لا» تحت «یک کشور، دو سیستم» دسترسی مستقیم به بازارهای سرمایه چین، بانک‌های سیاستی و شرکت‌های دولتی چین را فراهم می‌آورد، در حالی که سیستم قانونی کامن‌ لا و ارتباطات نظارتی جهانی خود را حفظ می‌کند.

آیا هنگ‌کنگ معمار یا ابزار است؟

با اتصال سه گره اصلی به یکدیگر – چین بزرگ، خلیج فارس و آسیای مرکزی – هنگ‌کنگ در حال آزمودن این موضوع است که آیا دیپلماسی مالی می‌تواند فراتر از یک تمرین برندینگ باشد یا خیر. تلاش‌های این منطقه برای بازتعریف نقش خود از یک هاب تراکنشی به یک معمار نظارتی و کاتالیزور سرمایه‌گذاری در یک اقتصاد چندقطبی است.

موفقیت این چرخش بستگی به اجرای آن دارد. برای آسیای مرکزی، این فرصتی است برای دسترسی به نوآوری‌های مالی، استخرهای سرمایه متنوع و کانالی نیمه‌مستقل برای تعامل با چین بدون تن دادن به هزینه‌های سیاسی. از منظر هنگ‌کنگ، این منطقه هم فرصت‌هایی برای احیای اهمیت جهانی ایجاد خواهد کرد و هم آزمایشی است برای بازتعریف دیپلماسی مالی در دوران چندقطبی.