بورس تهران در سایه ریسک‌های سیاسی؛ ارزندگی بنیادی در برابر بی‌اعتمادی بازار

تحلیل وضعیت کنونی بازار سهام

با افزایش نرخ ارز، ارزش دلاری بازار سهام ایران به حدود ۸۴.۶ میلیارد دلار رسیده که معادل تیرماه سال ۱۳۹۸ است. این در حالی است که نسبت قیمت به سود (P/E) بازار در محدوده‌ای پایین‌تر از میانگین تاریخی قرار دارد که در صورت کاهش محسوس ریسک‌ها، می‌تواند برای سرمایه‌گذاران بلندمدت جذاب باشد. اما این ارزندگی با وجود ریسک‌های متعدد فعلی، از جمله احتمال بازگشت تحریم‌های شورای امنیت، خنثی می‌شود. این ریسک‌ها به طور مستقیم می‌تواند سودآوری شرکت‌های صادراتی را تحت تاثیر قرار دهد. فعال‌سازی مکانیسم ماشه می‌تواند تغییرات منفی موثری را در گزارش‌های نیمه دوم سال شرکت‌ها منعکس کند.

از منظر تکنیکالی، شاخص کل پس از شکست حمایت کلیدی ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحدی در روزهای اخیر، همچنان در کانال ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار واحدی در نوسان است. حجم معاملات هنوز به سطوح مطلوب بازنگشته و نمی‌توان سبزپوشی‌های روزهای گذشته را نشانه‌ای از بهبود وضعیت بازار دانست. در صورت تغییر رنگ تابلوی معاملات به سرخ، حمایت بعدی بازار محدوده‌های ۲ میلیون و ۳۵۰ تا ۲ میلیون و ۳۷۰ هزار واحدی خواهد بود. رشد بورس تهران، بیش از آنکه ریشه در عوامل بنیادی داشته باشد، واکنشی احساسی به افت سنگین روز گذشته است. سرمایه‌گذاران باید به ریسک‌های ژئوپلیتیک، نوسانات ارزی و تورم توجه ویژه‌ای داشته باشند.

آمار و ارقام بازار

روز چهارشنبه، دماسنج اصلی تالار شیشه‌ای با افزایش ۰.۶۱ درصدی در محدوده ۲ میلیون و ۴۳۱ هزار واحدی قرار گرفت. نماگر هموزن نیز با افزایش ۰.۱۷ درصدی به سطح ۷۶۰ هزار و ۹۲۸ واحدی رسید. شاخص کل فرابورس نیز با ۰.۰۲ درصد رشد، در سطح ۲۳ هزار و ۹۴ واحدی کار خود را به اتمام رساند.

ارزش معاملات خرد روز گذشته بازار سرمایه که شامل سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی می‌شود، مقدار ۳ هزار و ۷۸۸ میلیارد تومان را ثبت کرده که نسبت به روز سه‌شنبه حدود ۴ درصد رشد داشته است. همچنین، پس از ۶ روز، ورود نقدینگی به بازار رخ داده که مقدار آن حدود ۲۲۸ میلیارد تومان است.

تحلیل کارشناسان از وضعیت بازار

ندا عباسی: ریسک‌های سیاسی و بین‌المللی

«بازار سهام روز چهارشنبه با روندی متلاطم فعالیت خود را آغاز کرد. در ساعات ابتدایی معاملات تقاضا تا حدودی مساعد بود، اما به‌تدریج نوسانات بازار افزایش یافت و شاخص کل در پایان معاملات به محدوده ۲ میلیون و ۴۳۱ هزار واحد رسید. ارزش دلاری بازار همچنان تحت‌فشار است و نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاران نسبت به ثبات بازار محتاطانه عمل می‌کنند و بیشتر با نگاه به ریسک‌های سیاسی اقدام به معامله می‌کنند.»

گزارش‌ها از بازگشت بازرسان آژانس انرژی اتمی و بررسی فعال‌سازی مکانیسم ماشه توسط اروپایی‌ها، موجب شد تا حدودی نوسانات فروش در پایان معاملات تقویت شود. این موضوع نشان می‌دهد که حتی با وجود فرصت‌های کوتاه‌مدت، ریسک‌های سیاسی و بین‌المللی به‌شدت بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران تاثیرگذار هستند. به همین دلیل، سرمایه‌گذاران محافظه‌کار ترجیح می‌دهند صندوق‌های طلا را به‌عنوان پوشش ریسک خریداری کنند.

از منظر تکنیکال، شاخص کل با عبور و برگشت‌های متعدد از محدوده ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد، همچنان در وضعیت ناپایدار قرار دارد. این محدوده حمایت مهمی محسوب می‌شود که در روزهای گذشته از دست رفته و موجب ایجاد عدم اطمینان در میان معامله‌گران شده است. در صورتی که بازار بتواند حمایت‌های بعدی را حفظ کند، امکان تجربه نوسانات مثبت وجود دارد، اما این نوسانات قابل‌اتکا و جهت‌دار نیستند و نمی‌توان به آنها به‌عنوان نشانه‌ای از رشد پایدار بازار نگاه کرد.

• صندوق‌های اهرمی: با وجود حباب منفی، همچنان پرریسک تلقی می‌شوند و معامله در آنها نیازمند احتیاط است.
• صندوق‌های درآمد ثابت: می‌توانند در محدوده ثبات بازار تا پایان سال گزینه‌ای ایمن‌تر برای سرمایه‌گذاران محافظه‌کار باشند.

عواملی مانند افزایش نرخ بهره از ابتدای سال ۱۴۰۱ و عقب‌ماندگی نرخ ارز مبادلاتی شرکت‌ها تاثیر قابل‌توجهی بر سودآوری شرکت‌ها داشته‌اند. این عوامل، همراه با ریسک‌های سیاسی و احتمال فعال‌شدن مکانیسم ماشه، موجب شدند سرمایه‌گذاران به‌صورت محتاطانه عمل کنند و ارزش دلاری بازار نسبت به میانگین‌های گذشته پایین‌تر بیاید. تا زمانی که ثبات سیاسی و رفع ریسک‌های بین‌المللی برقرار نشود، نمی‌توان انتظار رشد پایدار و جهت‌دار از بازار داشت.

سهیلا نقی‌پور: سایه مکانیسم ماشه و پناهگاه طلا

«بورس تهران در شرایط کنونی تحت‌تاثیر عوامل متعدد داخلی و خارجی، روزهای پرنوسان و مبهمی را سپری می‌کند. نوسانات روزهای گذشته در حالی رخ می‌دهد که ریسک‌های سیستماتیک، به‌ویژه احتمال فعال‌سازی مکانیسم ماشه، سایه سنگینی بر بازار انداخته است. اجرای احتمالی این مکانیسم که می‌تواند تحریم‌های بین‌المللی را به‌صورت خودکار بازگرداند، می‌تواند اتمسفر ناامیدی را به پیکره ناتوان بازار تزریق کند.»

از منظر تکنیکالی، شاخص کل بورس پس از دست‌دادن حمایت کلیدی ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار واحدی، وارد فاز نزولی عمیق‌تری شده است. در حال حاضر، حمایت بعدی در محدوده ۲ میلیون و ۳۸۰ هزار واحدی قرار دارد که از نظر تکنیکال، تلاقی خط روند حمایت داینامیک و تراز ۶۱.۸ فیبوناچی است. حفظ این محدوده از اهمیت بالایی برخوردار است و می‌تواند مانع از تشدید روند نزولی شود. در صورتی که حمایت مذکور شکسته شود، چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار برای چند ماه آینده چندان امیدوارکننده نخواهد بود و احتمال تداوم فضای احتیاطی و خروج نقدینگی وجود دارد.

در کنار وضعیت بازار سهام، صندوق‌های طلا به‌عنوان پناهگاه امن سرمایه‌گذاران، روند صعودی قابل‌توجهی را تجربه می‌کنند. افزایش تقاضا برای طلا، به‌ویژه در شرایطی که نرخ دلار غیررسمی از مرز ۹۶ هزار تومان عبور کرده، نشان‌دهنده حرکت نقدینگی به سمت بازارهای موازی است. این روند صعودی در صندوق‌های طلا، به‌ویژه در شرایطی که انتظارات تورمی تقویت شده، همچنان ادامه دارد.

در مقابل، صندوق‌های اهرمی که در دوره‌های صعودی بازار عملکرد درخشانی داشتند، اکنون با چالش‌های جدی مواجه هستند. این صندوق‌ها با ریزش ۵۰ تا ۶۰ درصدی ارزش خود، در حال معامله با حباب منفی ۵ تا ۶ درصد هستند. این وضعیت نشان‌دهنده کاهش جذابیت این ابزارهای سرمایه‌گذاری در شرایط پرریسک کنونی است.

احتمال فعال‌سازی مکانیسم ماشه می‌تواند تاثیر منفی قابل‌توجهی بر صنایع بزرگ و صادرات‌محور مانند پتروشیمی، فلزات اساسی و معدنی‌ها داشته باشد. بازگشت تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت‌های نقل‌وانتقال مالی، کاهش صادرات نفت و افزایش هزینه‌های تولید را به دنبال خواهد داشت که به طور مستقیم سودآوری این صنایع را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد.

از منظر ارزش‌گذاری، ارزش دلاری بازار سهام ایران به حدود ۸۴ میلیارد دلار رسیده که در مقایسه با سال ۱۳۹۹ که ۴۳۰ میلیارد دلار بوده، کاهش چشم‌گیری را نشان می‌دهد. نسبت قیمت به درآمد P/E بازار نیز به حدود ۵.۲ رسیده که پایین‌ترین سطح در یک دهه اخیر است و نشان‌دهنده ارزندگی سهام در عین نبود تقاضای کافی است. این اعداد، اگرچه از منظر بنیادی جذابیت بازار را نشان می‌دهند، اما بی‌اعتمادی و کمبود نقدینگی مانع از بهره‌برداری از این ارزندگی شده است. تا زمانی که ابهامات برطرف نشود، بازار در محدوده‌های فعلی نوسان خواهد کرد و روند صعودی پایدار بعید به نظر می‌رسد.