رویکرد تهاجمی ترامپ در آمریکای لاتین: بازگشت به دکترین مونرو و چالش‌های منطقه‌ای

الهه طهماسبی، کارشناس مسائل آمریکای لاتین، در گفت‌وگویی تفصیلی به ارزیابی عملکرد دونالد ترامپ در دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش در قبال کشورهای آمریکای لاتین پرداخت. وی با اشاره به رویکرد تهاجمی دولت فعلی آمریکا، این سیاست‌ها را بازگشتی به «آمریکایی‌گرایی قرن نوزدهمی» توصیف کرد که تحمل آن برای کشورهای منطقه، با توجه به سابقه تاریخی، دشوار است.

سیاست‌های تهاجمی و نقض حاکمیت

طهماسبی تاکید کرد که دولت ترامپ در محکوم کردن هر چیزی غیر از خود، بسیار تهاجمی عمل کرده و از کشورهای منطقه خواسته است تا روابط خود با چین را قطع کنند. این رویکرد شامل تهدید به حمله نظامی به پاناما و ونزوئلا، بی‌احترامی به حاکمیت قانون، و اخراج مهاجران آمریکای لاتینی از جمله کلمبیایی‌ها بدون طی مراحل قانونی است. همچنین، تعرفه‌گذاری‌های سنگین علیه مکزیک و برزیل و سایر کشورهای منطقه، نشان‌دهنده تلاش برای تابع ساختن منطقه به منافع آمریکاست.

وی افزود: «حمله ترامپ به حاکمیت آمریکای لاتین با هدف تابع ساختن منطقه به منافع آمریکا انجام می‌شود و این اقدام برای احیای مجدد هژمونی در حال افول آمریکا از طریق زور در این منطقه است.» به عنوان مثال، تعرفه‌های سنگین علیه برزیل به بهانه واهی تراز تجاری نامطلوب، در واقع پوششی برای فشار سیاسی علیه دولت «لولا داسیلوا» بوده است.

ونزوئلا و استقرار نظامی

در مورد ونزوئلا، ترامپ ابتدا مذاکرات «معامله‌گرایانه» را در پیش گرفت، اما با افزایش نفوذ «مارکو روبیو» در تیم او، منطق تقابلی با پیام‌های تهاجمی‌تر حاکم شد. این رویکرد تقابلی با استقرار نیروهای نظامی آمریکا در جنوب کارائیب به اوج خود رسیده است. طهماسبی هشدار داد که این اقدام نباید صرفاً تنشی در روابط کاراکاس-واشنگتن تلقی شود، بلکه تهدیدی جدی علیه کل کشورهای منطقه است.

«آمریکای لاتین تنها با اندکی وحدت گزینشی و استراتژیک می‌تواند انعطاف‌پذیری خاصی را نشان دهد. با تفرقه و تسلیم شدن در برابر دوگانگی نامتقارن پیشنهادی ایالات متحده، این منطقه، همانطور که در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ اتفاق افتاد، طعمه کودتا، دخالت، بی‌ثباتی و حتی جنگ خواهد شد.»

احیای دکترین مونرو و مقابله با چین

این کارشناس آمریکای لاتین تفاوت رویکرد ترامپ در دور دوم ریاست‌جمهوری‌اش را با دور اول اینگونه توضیح داد: «ترامپ در دولت اول، سیاست ایالات متحده در قبال آمریکای لاتین را تابع منافع سیاسی داخلی و حتی فراملی قرار داده بود، اما در دور دوم، شاهد بازگشتی آشکار به مداخله‌گرایی کلاسیک ایالات متحده در «حیاط خلوت» این کشور هستیم.» وی افزود که ترامپ دکترین مونرو را برای محدود کردن حضور چین در این قاره احیا کرده است.

طهماسبی تاکید کرد که ترامپ با تجربه ناموفق از دور اول، مهاجرت، قاچاق مواد مخدر، تجارت و مهم‌تر از همه، رد حضور رو به رشد چین در منطقه را در دستور کار خود قرار داده است. او در دور اول در ساخت دیوار مکزیک شکست خورد و اکنون در تلاش برای اجرای وعده «بزرگترین اخراج در تاریخ» است.

واکنش منطقه و تقویت دولت‌های چپ‌گرا

سیاست‌های ترامپ در موضوعاتی مانند تعرفه‌ها، حتی در کشورهایی با شرایط دوقطبی شدید مانند برزیل، باعث افزایش حمایت از دولت‌های مستقر شده است. گفتمان دولت‌ها بر صیانت از «حاکمیت» ملی متمرکز شده و این امر سبب موضع‌گیری طیف‌های مختلف مردم در برابر آمریکا شده است.

طهماسبی معتقد است که «تاکنون سیاست‌های تحریک‌آمیز ترامپ به ویژه به نفع دولت‌های چپ‌گرای منطقه تمام شده است که آن را ایجاد یک جبهه مشترک علیه آنچه امپریالیسم می‌نامند.» وی به مکزیک اشاره کرد که دولت «شینباوم» از فشار اقتصادی آمریکا برای تشویق مکزیکی‌ها به اقدامات بیشتر و توجیه تغییرات ضروری در سیاست امنیتی استفاده کرده و موفقیت بزرگی نیز به دست آورده است.

خاویر میلی: مهم‌ترین شریک ترامپ در آمریکای لاتین

در شرایطی که ایالات متحده متحدان قوی در منطقه ندارد، «خاویر میلی» رئیس‌جمهور آرژانتین و «نایب بوکله» رئیس‌جمهور السالوادور، از معدود شرکای ترامپ محسوب می‌شوند. طهماسبی به اهمیت روشن شدن پرونده میلی و رابطه فعلی آرژانتین با ایالات متحده اشاره کرد.

وی بیان کرد که میلی به محض پیروزی در انتخابات، حمایت بی‌قید و شرط و اتحاد نامحدود خود با ایالات متحده را اعلام کرد. این تسلیم کامل بوئنوس آیرس در برابر واشنگتن، با محدود کردن قدرت وزارت امور خارجه آرژانتین، تلاشی برای ایدئولوژیک کردن بیش از حد مدیریت دیپلماتیک این کشور است که پیامدهای جدی برای آرژانتین خواهد داشت.

طهماسبی خاطرنشان کرد: «آرژانتین خاویر میلی به منزله شریکی است که به راحتی به ترجیحات و اولویت‌های آمریکا تن می‌دهد و حتی در اظهارات، اقدامات و آرای خود مطابق با کاخ سفید پا را از گلیم خود درازتر می‌کند.» دولت میلی بر تمایل خود برای محدود کردن دامنه روابط با چین و تغییر آنها تاکید می‌کند که این یک اولویت بسیار حائز اهمیت برای ایالات متحده است.

سیاست‌های دولت میلی شامل تلاش برای توافق تجاری با ایالات متحده خارج از مرکوسور، انصراف از عضویت در بریکس، درخواست وضعیت شریک جهانی ناتو، همکاری اطلاعاتی نزدیک با آمریکا و حمایت از آمریکا و اسرائیل در جنگ علیه ایران است. این سیاست‌ها به دلیل قرابت ایدئولوژیکی با ترامپ حفظ شده و میلی با تمجید مداوم از ترامپ به دنبال بهره‌برداری از این روابط است.