گیتار افسانه‌ای ادی ون هیلن در حراج ساتبیز: نمادی از تغییر استراتژی بازار هنر

در رویدادی بی‌سابقه، گیتار اختصاصی «کرِیمر» مدل ۱۹۸۲ متعلق به «ادی ون هیلن»، نوازنده فقید و افسانه‌ای گیتار، قرار است در حراج «ساتبیز» در ماه اکتبر به مزایده گذاشته شود. این ساز که برای طرفداران موسیقی نامی آشناست، با ارزش تخمینی بین ۲ تا ۳ میلیون دلار، نه تنها یک قطعه کلکسیونی ارزشمند است، بلکه نمادی از تغییر استراتژی خانه‌های حراج بزرگ در مواجهه با رکود بازار هنر محسوب می‌شود.

«Grails Week» و دپارتمان فرهنگ عامه ساتبیز

این گیتار در نخستین دوره از رویداد جدید «ساتبیز» با عنوان «Grails Week» در شهر نیویورک عرضه خواهد شد. این پروژه در راستای مزایده‌هایی است که «ساتبیز» برای تثبیت موقعیت خود در بازار رو به رشد آثار کلکسیونی فرهنگ عامه طراحی کرده است. «ساتبیز» اوایل سال جاری دپارتمان «Popular Culture» (فرهنگ عامه) را راه‌اندازی کرد و اکنون با برگزاری «Grails Week» به دنبال تحکیم جایگاه خود در این حوزه است.

بحران اقتصادی و تغییر استراتژی خانه‌های حراج

این مزایده‌ها بخشی از یک استراتژی جدید در واکنش به افت بازار حراج آثار هنری است. در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، فروش در خانه‌های حراج بزرگ نظیر «کریستی»، «ساتبیز» و «فیلیپس» نسبت به سال ۲۰۲۲، حدود ۴۴ درصد کاهش یافت که معادل نزدیک به ۳ میلیارد دلار افت ارزش است. این رکود باعث شده است که خانه‌های حراج تمرکز بیشتری بر کالاهای لوکس و کلکسیونی‌های فرهنگ عامه داشته باشند.

• نمونه موفقیت: ماه گذشته در پاریس، یک کیف دست‌دوم «Hermès Birkin» متعلق به «جین برکین» با قیمت ۱۰ میلیون دلار رکورد جهانی زد.
• رشد کالاهای لوکس: «کریستی» توانست با رشد ۳۰ درصدی فروش کالاهای لوکس (معادل ۴۶۸ میلیون دلار) و سهم ۲۲ درصدی آن از کل گردش مالی‌اش، نتایج نیمه اول سال ۲۰۲۵ را ثابت نگه دارد.
• سهم بی‌سابقه: طبق برآورد «ArtTactic»، کالاهای لوکس اکنون بیش از یک‌پنجم ارزش فروش کل خانه‌های حراج بزرگ را تشکیل می‌دهند که رقمی بی‌سابقه است.

تثبیت حضور «ساتبیز» در بازار عمومی

جاشوا پولان، رئیس بخش لوکس حراج ساتبیز، در مورد گیتار «ون هیلن» اظهار داشت: «این دقیقاً همان نوع اثری است که برای چنین رویدادی مناسب است و ما هم در ذهنمان و طی صحبت‌ها، نظرمان چنین کالایی بود.»

حراج «ساتبیز» پیش‌تر نیز یادگارهای سینمایی مانند جلیقه‌ معروف فیلم «Ferris Bueller’s Day Off» را به فروش رسانده بود. «هفته گریلز» یک مزایده‌ی دوسالانه برای فروش آثار شاخص فرهنگی از دنیای موسیقی، فیلم، تلویزیون و کمیک خواهد بود و نقطه‌ عطف تازه‌‌ای برای «ساتبیز» محسوب می‌شود.

دیگر آثار برجسته در حراج «Grails Week»:

• نسخه دست‌نویس اولیه‌ی ترانه «Subterranean Homesick Blues» از باب دیلن
• طرح جلد اصلی آلبوم «It’s Only Rock ’n Roll» از رولینگ استونز
• یک سنج استودیویی بیتلز از دهه ۱۹۶۰

گیتاری فراتر از یک یادگاری: داستان «فرانکشتاین» ون هیلن

گیتار «کرِیمر» ون هیلن تنها یک شیء یادگاری نیست؛ این ساز پس از سال‌ها استفاده سنگین توسط ون هیلن، به تکنسین گیتارش هدیه داده شد. سپس این فرد گیتار را به مایک مارز، گیتاریست گروه «Mötley Crüe»، فروخت. مارز بخش‌هایی از آلبوم معروف سال ۱۹۸۹ گروه «Dr. Feelgood» را با همین ساز ضبط کرد و پس از آن، گیتار برای بیش از چهار دهه از انظار عمومی دور ماند.

این ساز با رنگ‌آمیزی اسپری‌گونه با تونالیته‌های قرمز، مشکی و سفید انتزاعی و امضای ون هیلن، نسخه تکامل‌یافته طراحی معروف او با نام «فرانکشتاین» است. این طرح ترکیبی از قطعاتی بود که صدایی مشهور به «Brown Sound» را ایجاد می‌کرد. ون هیلن با وسواس فراوان در تغییر ارتفاع فرت‌ها، عرض شیطانک و برش بدنه، این گیتار را به ابزاری تبدیل کرد که هم یک اثر طراحی صنعتی و هم یک ابزار حرفه‌ای اجرای زنده بود.

این رویداد نشان‌دهنده‌ی جابجایی تاریخی از هنرهای تجسمی کلاسیک به بازار فرهنگ عامه و کالاهای لوکس است؛ روندی که در سال‌های اخیر با افزایش علاقه سرمایه‌گذاران و کلکسیونرها به نمادهای موسیقی، مد و سینما تقویت شده و احتمالاً آینده‌ی بازار حراج‌ها را بازتعریف خواهد کرد.