کشف دایناسور Spicomellus afer: غولی با زره تیغ‌دار و اسرارآمیز

Spicomellus afer: زرهی فراتر از تصور

ویژگی منحصر به فرد این دایناسور، زرهی عجیب و پر از تیغ است که نه تنها بدن و دم چماق‌مانند آن را پوشانده، بلکه تمام گردن و لگن دایناسور را نیز در بر گرفته است. در اطراف گردن، استخوانی شبیه یقه وجود دارد که تیغ‌هایی بلند از آن بیرون زده‌اند. این زره و تیغ‌های غیرمعمول، گواهی بر وجود موجوداتی در گذشته است که حتی حرفه‌ای‌ترین دیرینه‌شناسان را نیز شگفت‌زده می‌کنند.

آنکیلوسورها از جذاب‌ترین هیولاهایی هستند که زمانی بر روی زمین می‌زیستند. بدن این موجودات با پوست ضخیم و زرهی از صفحات استخوانی سنگین، برجستگی‌ها و تیغ‌ها پوشیده شده بود. این ظاهر، نبردهای نفس‌گیر دایناسورها را تداعی می‌کند، جایی که آنکیلوسورها باید خود را از چنگال شکارچیان نجات می‌دادند. فسیل Spicomellus afer، با پشت زره‌پوش کاملاً سالم، یکی از شگفت‌انگیزترین آنکیلوسورهای کشف شده تا به امروز است.

تاریخچه کشف و ویژگی‌های منحصر به فرد

Spicomellus قدیمی‌ترین عضو شناخته‌شده گروه آنکیلوسورها محسوب می‌شود. پیش از این، تنها یک دنده جزئی از این گونه در مراکش کشف شده بود و دانشمندان در سال ۲۰۲۱ بر اساس همان دنده، این گونه را معرفی کردند. این فسیل، اولین آنکیلوسور کشف‌شده در قاره آفریقا بود.

در سال ۲۰۲۳، یک کشاورز مراکشی چندین استخوان عجیب را که سیلاب با خود آورده بود، جمع‌آوری کرد. پژوهشگران پس از دریافت مجوز، به محل کشف رفتند و حفاری را آغاز کردند.

ریچارد باتلر، دیرینه‌شناس دانشگاه بیرمنگام، می‌گوید: «این فسیل‌ها واقعاً عجیب بودند. هر چه بیشتر حفاری می‌کردیم، با شگفتی‌های بیشتری مواجه می‌شدیم.»

بدن این دایناسور با برآمدگی‌ها و تیغ‌های عظیم پوشانده شده بود؛ طول بلندترین تیغی که از حلقه دور گردن دایناسور بیرون زده بود، به ۸۷ سانتی‌متر می‌رسید.

Spicomellus afer دنده‌هایی داشت که هر کدام سه تا چهار تیغ بزرگ از آن بیرون زده بود. باتلر تأکید می‌کند که هیچ حیوان دیگری (چه زنده و چه منقرض) تاکنون با چنین تیغ‌هایی روی دنده کشف نشده است. روی لگن این دایناسور زرهی با تیغ‌های بزرگ قرار داشت و گردنش توسط حلقه‌ای از زره با تیغ‌هایی به طول یک متر پوشیده شده بود.

با اینکه زره آنکیلوسورها معمولاً نقش دفاعی داشتند، اما پژوهشگران معتقدند تیغ‌های عظیم Spicomellus بسیار بزرگ و سنگین بودند و حمل آن‌ها دشوار بود، بنابراین احتمالاً بیشتر برای نمایش یا جلب توجه مورد استفاده قرار می‌گرفتند.

تکامل زره و چالش‌های بقا

باتلر می‌گوید: «مشاهده این سطح از زره و تیغ‌ها در یکی از نخستین اعضای آنکیلوسورها بسیار غیرمعمول است. کاهش زره در نسل‌های بعدی ممکن است به دلیل تغییرات محیطی یا تحولات اکولوژیکی از ژوراسیک تا کرتاسه، با ظهور شکارچیانی مانند تیرانوسوروس رکس، رخ داده باشد. تیغه‌های بزرگ و پیچیده گردن ممکن بود مانعی برای بقا باشند، در حالی که صفحات ساده‌تر و کاربردی‌تر شانس زنده ماندن را افزایش می‌دادند.»

نسل‌های بعدی آنکیلوسورها، مانند Borealopelta markmitchelli، به شکل قابل توجهی ساده‌تر بودند. ممکن است هنوز گونه‌های تیغ‌دار دیگری وجود داشته باشند که شکاف تکاملی بین Spicomellus و آن‌ها را پر کنند.

آینده پژوهش و چالش قاچاق فسیل

اکنون می‌توان با اطمینان گفت که Spicomellus وجود داشته است. پژوهشگران قصد دارند به کاوش در محل زندگی Spicomellus ادامه دهند تا نمونه‌های بیشتری کشف کنند. با وجود دشواری‌های ناشی از قاچاق فسیل، پژوهشگران متوجه شده‌اند که استخوان‌های Spicomellus در اروپا به فروش می‌رسند. این استخوان‌ها احتمالاً مربوط به همان دایناسوری است که اخیراً به بررسی فسیل آن پرداخته‌اند. به همین دلیل، محل دقیق فسیل‌ها را محرمانه نگه داشته‌اند.