هشدار درباره تخریب جنگل‌های هیرکانی: جاده‌سازی غیرقانونی در دایله‌سر

جایگاه جهانی جنگل‌های هیرکانی

جنگل‌های هیرکانی پس از سال‌ها تلاش مستمر، در تاریخ ۱۹ تیر ۱۳۹۸ (۱۰ جولای ۲۰۱۹) طی چهل و سومین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو در باکو، با معیار ۹ و شناسه ۱۵۸۴ در فهرست جهانی به ثبت رسیدند. این جنگل‌ها به دلیل ارزش‌های استثنایی خود، از جایگاه ویژه‌ای در سطح بین‌المللی برخوردارند.

• تاریخ ثبت جهانی: ۱۹ تیر ۱۳۹۸ (۱۰ جولای ۲۰۱۹)
• محل ثبت: چهل و سومین نشست کمیته میراث جهانی یونسکو در باکو
• معیار و شناسه: معیار ۹، شناسه ۱۵۸۴

در سپتامبر ۲۰۲۳، در چهل و پنجمین نشست کمیته میراث جهانی، دو پهنه از جنگل‌های هیرکانی جمهوری آذربایجان نیز به این پرونده افزوده شد. این اقدام، جنگل‌های هیرکانی را به تنها میراث ملموس فرامرزی ایران در فهرست جهانی یونسکو تبدیل کرده که نشان‌دهنده اهمیت آن در همکاری‌های بین‌المللی است.

هشدار درباره جاده‌سازی غیرقانونی

سلمان‌خواه با اشاره به ثبت این عرصه در فهرست میراث ملی و جهانی، آن را مشمول اصل ۸۳ قانون اساسی و در شمار نفایس ملی دانست. وی نسبت به آغاز عملیات جاده‌سازی از سمت شهرستان طارم به شهرستان شفت، از مسیر ارتفاعات دایله‌سر، هشدار جدی داد.

این پروژه بدون اخذ مجوز قانونی و با قطع درختان و تخریب بستر طبیعی آغاز شده و تبعاتی چون افزایش ساخت‌وساز غیرمجاز، حضور بی‌ضابطه گردشگران، افزایش زباله، خطر آتش‌سوزی، قاچاق چوب و شکار غیرمجاز را به دنبال دارد.

این اقدامات غیرقانونی، نه تنها به تخریب مستقیم محیط زیست منجر می‌شود، بلکه زمینه را برای آسیب‌های ثانویه و جبران‌ناپذیر فراهم می‌آورد.

تجربه ناموفق گذشته و تضعیف حفاظت

سرپرست میراث فرهنگی گیلان به تجربه مشابهی در سال ۱۴۰۲ اشاره کرد که از سمت روستای خرمکش به ارتفاعات دایله‌سر آغاز شده بود و با پیگیری‌های حقوقی متوقف شد. او اظهار داشت که متأسفانه اتصال مسیر جدید به همان مسیر قبلی، بسیاری از تلاش‌های حفاظتی را بی‌اثر کرده است.

وی تأکید کرد که حفاظت از جنگل‌های هیرکانی بر اساس قوانین ملی و بین‌المللی صورت می‌گیرد، اما اقدامات مغایر قانون و بی‌توجهی‌های مکرر، این پشتوانه را تضعیف کرده و کشور را در معرض وضعیتی مخاطره‌آمیز قرار داده است. این وضعیت تنها با ورود فوری و قاطع دستگاه‌های نظارتی و قضائی قابل کنترل خواهد بود.

مسئولیت ملی و تاریخی

سلمان‌خواه در پایان افزود: میراث جهانی متعلق به همه بشریت است و صیانت از آن نه‌تنها وظیفه‌ای قانونی، بلکه مسئولیتی تاریخی و ملی برای همه ایرانیان محسوب می‌شود. بی‌توجهی به این ثروت طبیعی، خسارتی جبران‌ناپذیر برای نسل‌های آینده به همراه خواهد داشت و نیازمند توجه و اقدام فوری است.