کابوس خلبانان: فرود هواپیما در بحبوحه زلزله و خاموشی فرودگاه

چرا زلزله هنگام پرواز، کابوس خلبانان است؟

ران واگنر، خلبان نیروی هوایی آمریکا، تجربه هولناک خود را از مواجهه با این وضعیت این‌گونه توصیف می‌کند: «هنگام آماده شدن برای فرود شبانه، ناگهان همه‌چیز در تاریکی فرو رفت. بدون هیچ نشانه بصری از باند، تلاش برای برقراری ارتباط با برج مراقبت بی‌نتیجه ماند؛ ارتباط کاملاً قطع شده بود. درست زمانی که در حال تصمیم‌گیری برای اقدام بعدی بودم، پیامی از فرودگاه دریافت کردم: ما همین الان یک زلزله بزرگ را تجربه کردیم.»

اینجاست که خطر واقعی زلزله هنگام پرواز مشخص می‌شود. مشکل اصلی، نه خود پرواز، بلکه زیرساخت‌های حیاتی روی زمین است. یک زلزله شدید می‌تواند شبکه برق یک منطقه را فلج کرده، جاده‌های دسترسی برای تیم‌های تعمیر را مسدود و حتی باعث آتش‌سوزی‌های گسترده شود. در چنین شرایطی، خلبان با چالش یک فرود بدون برق و بدون ارتباط مواجه است.

راز بقای فرودگاه‌ها: چگونه با قطعی برق مقابله می‌کنند؟

البته برای چنین شرایطی، راه‌حل‌هایی پیش‌بینی شده است. قطع برق در فرودگاه‌ها پدیده نادری نیست و می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله نقص فنی یا حتی موج گرما رخ دهد. به همین دلیل، فرودگاه‌های بزرگ به سیستم‌های برق اضطراری قدرتمندی مجهز هستند که بلافاصله پس از قطعی، فعال می‌شوند.

ژنراتورهای غول‌پیکر: ناجی پروازها در تاریکی مطلق

این سیستم‌ها شامل ژنراتورهای دیزلی عظیمی هستند که می‌توانند تا ۲۴ ساعت بدون سوخت‌گیری مجدد کار کنند و تا زمان برطرف شدن مشکل، برق سیستم‌های حیاتی را تأمین نمایند. اولویت در برق‌رسانی با سیستم‌های ضروری مانند چراغ‌های باند فرود، سیستم‌های ناوبری و برج مراقبت است؛ به همین دلیل ممکن است در ترمینال مسافربری همچنان خاموشی برقرار باشد اما عملیات پروازی ادامه پیدا کند.

آیا فرودگاه‌ها در برابر زلزله مقاوم هستند؟

در مناطق زلزله‌خیز مانند کالیفرنیا، که روی گسل‌های متعددی قرار دارد، اقدامات پیشگیرانه فراتر از ژنراتورهای برق است. دانشمندان تخمین می‌زنند که یک زلزله ۷ ریشتری در این منطقه می‌تواند خسارات گسترده‌ای به بار آورد. به همین دلیل، برخی فرودگاه‌ها از فناوری‌های مقاوم‌سازی در برابر زلزله بهره می‌برند.

فناوری هوشمند در فرودگاه سان‌فرانسیسکو

برای مثال، فرودگاه بین‌المللی سان‌فرانسیسکو روی یک سیستم حائل لرزه‌ای ساخته شده است. ترمینال فرودگاه روی یاتاقان‌های فولادی غول‌پیکری قرار گرفته که به سازه اجازه می‌دهد در هنگام زلزله تا ۵۰ سانتی‌متر جابجا شود و از تخریب آن جلوگیری کند. این فناوری پیشرفته به حفظ ساختار اصلی فرودگاه کمک شایانی می‌کند.

چالش نهایی: چگونه فرود پس از زلزله روی باند لرزان ممکن است؟

اما یک مشکل بزرگ باقی می‌ماند: هیچ‌کدام از این سیستم‌های مقاوم‌سازی برای باندهای فرودگاه طراحی نشده‌اند. پس اگر درست در لحظه تماس چرخ‌ها با زمین، زلزله‌ای شدید رخ دهد چه اتفاقی می‌افتد؟ برخلاف تصور هالیوودی، زمین شکافته نخواهد شد! اما قطعاً فرود بسیار ناهموار و پرتنشی را تجربه خواهید کرد.

خوشبختانه، ارابه فرود هواپیماها برای تحمل نیروهای بسیار شدیدتر از یک فرود عادی طراحی شده‌اند. این سیستم‌ها باید بتوانند در شرایط اضطراری مانند فرود بدون موتور (Deadstick Landing) نیز عملکرد خود را حفظ کنند. به همین دلیل، ارابه فرود می‌تواند ناهمواری‌ها و تکان‌های شدید ناشی از لرزش باند را تحمل کرده و فرود امنی را ممکن سازد، هرچند که تجربه‌ای دلهره‌آور خواهد بود.

در نهایت، اگرچه زلزله در آسمان خطری برای هواپیما ندارد، اما چالش اصلی، یعنی فرود پس از زلزله، آزمون واقعی مهارت خلبان و آمادگی زیرساخت‌های فرودگاهی است.