راز اسکورت هواپیماهای مسافربری توسط جت‌های جنگنده چیست؟

راز اسکورت هواپیما با جنگنده؛ آیا همیشه خطرناک است؟

شایع‌ترین دلیل برای اسکورت یک هواپیمای مسافربری، نقص در سیستم ارتباطی آن است. اگر هواپیما به تماس‌های برج مراقبت، حتی بر روی فرکانس‌های اضطراری، پاسخ ندهد، نیروی هوایی بلافاصله جت‌های جنگنده را برای بررسی وضعیت اعزام می‌کند. این جنگنده‌ها در کنار هواپیما پرواز کرده، به دنبال مشکلات قابل مشاهده می‌گردند و تلاش می‌کنند با خدمه ارتباط برقرار کنند.

دلایل دیگر برای اسکورت شامل موارد زیر است:

• ورود سهوی به حریم هوایی ممنوعه نظامی: این اتفاق می‌تواند واکنش سریع نظامی را در پی داشته باشد.
• درخواست اسکورت توسط خلبانان: در مواردی که خلبانان گزارشی از یک نگرانی امنیتی جدی، مانند تهدید به بمب‌گذاری، دریافت می‌کنند، خودشان درخواست اسکورت نظامی می‌دهند.

به عنوان مثال، در فوریه ۲۰۲۵، پرواز ۲۹۲ خطوط هوایی آمریکا به مقصد دهلی‌نو، پس از تهدید به بمب‌گذاری، به سمت رُم بازگشت. دو جنگنده یوروفایتر ایتالیایی، بوئینگ ۷۸۷ این پرواز را تا فرود امن همراهی کردند. اگرچه بعداً مشخص شد که این تهدید دروغین بوده، اما اسکورت طبق پروتکل‌های امنیتی ضروری بود.

مراحل اسکورت هواپیما؛ جنگنده‌ها چگونه وارد عمل می‌شوند؟

پس از اعلام وضعیت اضطراری، جنگنده‌ها ظرف چند دقیقه به پرواز درمی‌آیند. وظیفه اولیه آن‌ها شناسایی هواپیمای هدف و برقراری ارتباط با آن است.

از شناسایی تا برقراری ارتباط

خلبانان جنگنده می‌توانند از طریق روش‌های مختلفی با خدمه پرواز ارتباط برقرار کنند:

• رادیو: تلاش برای برقراری ارتباط رادیویی.
• سیگنال‌های نوری: استفاده از چراغ‌ها برای ارسال پیام.
• علائم دستی: در صورت نزدیکی کافی، استفاده از علائم دستی.

همچنین، جنگنده‌ها بازرسی‌های دقیقی از بدنه و درهای بار هواپیما انجام می‌دهند تا هرگونه مورد غیرعادی را شناسایی کنند. در همین حین، فرماندهان روی زمین گزارش‌های زنده را دریافت کرده و برای اقدامات بعدی تصمیم‌گیری می‌کنند.

شکستن دیوار صوتی؛ یک اقدام ضروری

گاهی اوقات، برای رسیدن سریع به هواپیمای هدف، جنگنده‌ها مجبور به شکستن دیوار صوتی و پرواز با سرعت مافوق صوت می‌شوند. این پدیده که با صدای مهیبی همراه است، تنها در شرایط خاصی مانند عملیات رهگیری مجاز است. برای مثال، در آگوست ۲۰۲۵، ساکنان کنت و اسکس در بریتانیا صدای مهیبی را شنیدند که بعداً مشخص شد مربوط به جنگنده‌های تایفون نیروی هوایی سلطنتی بود که برای رهگیری یک هواپیمای خارج از دسترس اعزام شده بودند.

پس از برقراری مجدد ارتباط یا مهار تهدید، جنگنده‌ها هواپیما را تا یک فرودگاه مشخص همراهی می‌کنند. مسافران به ندرت در طول پرواز از جزئیات مطلع می‌شوند تا از ایجاد وحشت جلوگیری شود. حتی در مواردی که تهدیدها ساختگی از آب درمی‌آیند، مانند پرواز ایزی‌جت به مقصد مینورکا در سال ۲۰۲۲، اسکورت نظامی برای تضمین فرود امن هواپیما انجام شد.

بعد از فرود؛ چه سرنوشتی در انتظار پرواز اسکورت‌شده است؟

یک پرواز اسکورت‌شده همیشه پس از فرود تحت بازرسی‌های شدید قرار می‌گیرد. نیروهای انتظامی و امنیت فرودگاه، گاهی همراه با ماشین‌های آتش‌نشانی، در پای هواپیما حاضر می‌شوند. مسافران معمولاً با اتوبوس به ترمینال منتقل شده و همراه با وسایلشان مجدداً بازرسی می‌شوند.

این بازرسی‌های دقیق می‌تواند ساعت‌ها طول بکشد، همان‌طور که در فرودگاه رُم برای پرواز ۲۹۲ اتفاق افتاد. مقامات تا زمانی که هواپیما و محموله آن به طور کامل پاک‌سازی نشود، هیچ احتمالی را بی‌خطر فرض نمی‌کنند.

چرا اسکورت هواپیما یک پروتکل امنیتی حیاتی است؟

تهدیدهای دروغین، مانند تهدید به بمب‌گذاری در شبکه‌های اجتماعی که باعث اختلال در پرواز ایزی‌جت به مینورکا شد، می‌توانند فعالیت فرودگاه‌ها را مختل کرده و میلیون‌ها دلار به شرکت‌های هواپیمایی خسارت بزنند. در آمریکا و کانادا، فرماندهی دفاع هوافضای آمریکای شمالی (NORAD) مسئول واکنش‌های مشابه است و در صورت لزوم، جنگنده‌های F-16 را حتی برای تهدیدهای اثبات‌نشده اعزام می‌کند.

پروتکل‌ها بسیار سخت‌گیرانه هستند، زیرا ریسک بالایی در میان است. پس از حوادث ۱۱ سپتامبر، هرگونه شائبه هواپیماربایی یا وجود مواد منفجره تا زمان اثبات خلاف آن، معتبر تلقی می‌شود. به همین دلیل است که جنگنده‌ها گاهی در کنار هواپیماهای مسافربری ظاهر می‌شوند؛ نه برای ایجاد هراس، بلکه برای تضمین امنیت تا زمانی که تمام احتمالات خطرناک رد شوند.

در نهایت، اسکورت هواپیما با جنگنده نمایشی از قدرت نظامی نیست، بلکه یک لایه حفاظتی پیچیده برای تضمین امنیت جان مسافران است. این پروتکل‌ها نشان می‌دهند که در آسمان، هیچ تهدیدی کوچک شمرده نمی‌شود.