خبر کامل
اثرات طولانی‌مدت پرتو گاما بر شاخص‌های خونی تکنسین‌های پزشکی هسته‌ای
اثرات پنهان پرتوهای گاما: پژوهشی بر سلامت تکنسین‌های پزشکی هسته‌ای
پرتوهای گاما، به عنوان یکی از پرانرژی‌ترین انواع تشعشعات یونیزان، همواره بخشی از محیط زندگی ما بوده‌اند؛ از منابع طبیعی مانند رادون و اورانیوم گرفته تا کاربردهای حیاتی در تشخیص و درمان بیماری‌ها. اما در حالی که همه ما تا حدی در معرض این پرتوها قرار داریم، کارکنان بخش‌های پزشکی هسته‌ای به دلیل تماس مستقیم و مداوم با مواد رادیواکتیو، با سطوح مواجهه به مراتب بالاتری روبرو هستند. این مواجهه طولانی‌مدت، نگرانی‌های جدی را در مورد تغییرات سلولی و مولکولی و آثار بیولوژیکی تجمعی در بدن ایجاد می‌کند که حتی در دوزهای پایین نیز می‌تواند پیامدهای بلندمدتی داشته باشد.
تغییرات خونی ناشی از پرتو گاما: شواهد علمی
شواهد علمی به وضوح نشان می‌دهند که پرتوهای گاما قادرند تغییرات قابل توجهی در پارامترهای خونی ایجاد کنند. این تغییرات می‌تواند شامل نوسان در تعداد انواع سلول‌های خونی و حتی دگرگونی در ویژگی‌های فیزیکی گلبول‌ها باشد. با وجود پروتکل‌های ایمنی و حفاظتی متعدد در محیط‌های پزشکی، تجربه ثابت کرده است که این اقدامات همیشه نمی‌توانند تمامی آثار بلندمدت مواجهه با اشعه را خنثی کنند. اهمیت این موضوع زمانی دوچندان می‌شود که بدانیم بسیاری از این تغییرات در مراحل اولیه بدون علامت هستند و تنها از طریق آزمایش‌های تخصصی قابل شناسایی‌اند.
پژوهشی جامع بر تکنسین‌های پزشکی هسته‌ای
مهدی صالحی باروق از دانشکده مهندسی پزشکی هسته‌ای دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، به همراه سه همکار خود، یک پژوهش دقیق را برای بررسی اثرات طولانی‌مدت پرتو گاما بر شاخص‌های خونی تکنسین‌های پزشکی هسته‌ای انجام داده‌اند. هدف اصلی این تحقیق، دستیابی به درکی روشن‌تر از تغییرات احتمالی در خون و پیامدهای آن برای سلامت شغلی این گروه از کارکنان بود.
روش‌شناسی پژوهش
- گروه مورد مطالعه: ۵۰ تکنسین پزشکی هسته‌ای با سابقه بیش از ۱۰ سال کار در معرض پرتو گاما.
- گروه شاهد: ۳۰ نفر از کارکنان عادی بیمارستان که در معرض پرتوهای گاما نبودند.
- نمونه‌گیری: از تمامی شرکت‌کنندگان ۵ سی‌سی نمونه خون محیطی گرفته شد.
- ارزیابی: شاخص‌های مختلف هماتولوژیکی با روش‌های آزمایشگاهی استاندارد مورد ارزیابی قرار گرفتند.
نتایج کلیدی: تغییرات معنادار در شاخص‌های خونی
نتایج این پژوهش، که در «فصلنامه پلاسما و نشانگرهای زیستی» منتشر شده، یافته‌های مهمی را آشکار ساخت:
| شاخص خونی | گروه مواجهه یافته | گروه شاهد | تغییر معنادار |
|---|---|---|---|
| هموگلوبین | بدون تفاوت معنادار | بدون تفاوت معنادار | خیر |
| مونوسیت‌ها | کاهش | - | بله |
| ائوزینوفیل‌ها | کاهش | - | بله |
| هماتوکریت | کاهش | - | بله |
| حجم متوسط گلبول قرمز (MCV) | کاهش | - | بله |
| میزان هموگلوبین سلولی (MCH) | کاهش | - | بله |
| شاخص پراکندگی گلبول‌ها (RDW.SD) | کاهش | - | بله |
| پهنای توزیع پلاکت (PDW) | کاهش | - | بله |
| حجم متوسط پلاکت (MPV) | کاهش | - | بله |
| حجم پلاکتی (PCT) | افزایش | - | بله |
| تعداد پلاکت‌ها (PLT) | افزایش | - | بله |
| تعداد گلبول‌های سفید (WBC) | افزایش | - | بله |
| درصد گرانولوسیت‌های نابالغ | افزایش | - | بله |
| تعداد لنفوسیت‌ها | افزایش | - | بله |
این یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهند که حتی دوزهای پایین پرتو گاما، در صورت دریافت طولانی‌مدت، می‌توانند ترکیب و ویژگی‌های خون را تغییر دهند. این تغییرات در درازمدت می‌توانند پیامدهای مهمی برای سلامت عمومی، توانایی بدن در مقابله با عفونت‌ها و حفظ فرآیندهای طبیعی ایمنی داشته باشند.
اهمیت و توصیه‌های پژوهشگران
نتایج این تحقیق می‌تواند به بازنگری و اصلاح دستورالعمل‌های حفاظتی در محیط‌های پزشکی کمک شایانی کند. پژوهشگران بر لزوم انجام منظم آزمایش CBC برای کارکنان در معرض اشعه تاکید می‌کنند تا تغییرات زودهنگام شناسایی شده و امکان مداخله سریع فراهم شود. همچنین، استفاده از دوزیمترهای پیشرفته شخصی با قابلیت پایش لحظه‌ای میزان تابش، گامی مهم در ارتقای ایمنی محیط کار خواهد بود.
پژوهشگران تأکید می‌کنند که تشعشع گاما در طولانی‌مدت می‌تواند هم بر سلول‌های خونی و هم بر عوامل انعقادی اثر بگذارد، بنابراین پایش مستمر و آموزش کارکنان درباره روش‌های کاهش مواجهه، امری ضروری است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
