فشارهای ترامپ بر فدرال رزرو: تهدید استقلال بانک مرکزی و چالش تورم

نشست سالانه جکسون هول، گردهمایی مهم بانکداران مرکزی جهان در وایومینگ، امسال تحت‌الشعاع فشارهای بی‌سابقه سیاسی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قرار گرفت. ترامپ ماه‌هاست که بانک مرکزی را برای کاهش نرخ بهره تحت فشار گذاشته، در حالی که افزایش تعرفه‌ها خود به رشد تورم دامن زده است. این وضعیت، بحث‌های جدی را در مورد استقلال نهادهای پولی و تأثیر سیاست بر اقتصاد کلان برانگیخته است.

همبستگی در برابر فشارها و لحن ملایم پاول

در بحبوحه این تنش‌ها، ترامپ حتی یکی از اعضای هیئت‌مدیره فدرال رزرو را به تخلفات مالی متهم کرده و تهدید به برکناری او کرده است. با این حال، آخرین سخنرانی جروم پاول، رئیس فدرال رزرو، با تشویق ممتد و ایستادن حاضران همراه شد که نشانه‌ای از همبستگی در برابر فشارهای سیاسی تلقی گردید. اما پاول در سخنان خود لحنی ملایم‌تر از گذشته داشت که بسیاری آن را نشانه‌ای از تأثیرگذاری فشارهای رئیس‌جمهور دانستند.

معضل تورم ناشی از تعرفه‌ها و اصل تیلور

اقتصاددانان حاضر در نشست جکسون هول، به بحثی جدی بر سر بهترین واکنش به تورم ناشی از تعرفه‌ها پرداختند. اصل مشهور «تیلور» بیان می‌کند که برای حفظ ثبات، نرخ بهره باید بیش از افزایش تورم بالا برود. محاسبات نشان می‌دهد که تعرفه‌های ترامپ تا پایان سال ۰/۸ درصد به تورم افزوده‌اند. با این حال، تجربه تاریخی نشان می‌دهد که بانک‌های مرکزی اغلب از این قاعده عدول کرده‌اند و اعتبار آن‌ها نقش مهمی در مهار انتظارات تورمی ایفا می‌کند.

«تجربه تاریخی نشان می‌دهد بانک‌های مرکزی اغلب از قاعده تیلور عدول کرده‌اند و اعتبار آن‌ها می‌تواند نقش مهمی در مهار انتظارات تورمی ایفا کند.»

درس‌های همه‌گیری کرونا و اعتبار بانک مرکزی

این مسئله پس از همه‌گیری کرونا نیز مشاهده شد؛ فدرال رزرو در ابتدا تورم را «گذرا» تلقی کرد و دیر واکنش نشان داد، اما نهایتاً توانست آن را کنترل کند. در مقابل، کشورهایی که نرخ بهره را سریع و شدید بالا بردند، تورم بیشتری را تجربه کردند. اکنون پرسش اصلی این است که اعتبار بانک مرکزی آمریکا تا چه اندازه باقی مانده و آیا فشارهای سیاسی آن را تضعیف نکرده است.

اهداف ترامپ و چالش بدهی ملی

ترامپ اهداف دیگری نیز از فشار بر بانک مرکزی دنبال می‌کند. یکی از دلایل اصلی او، کاهش هزینه تأمین مالی بدهی‌های ملی آمریکا است. بدهی ملی این کشور به حدود ۱۰۰ درصد تولید ناخالص داخلی رسیده و با وجود درآمدهای تعرفه‌ای، کسری بودجه سال جاری نزدیک به ۶ درصد تولید ناخالص داخلی پیش‌بینی می‌شود. هرچه این بدهی افزایش یابد، احتمال دخالت سیاستمداران در کار فدرال رزرو بیشتر می‌شود.

بحران بودجه و شوک‌های اقتصادی

در همین نشست، پژوهشی از دانشگاه هاروارد نشان داد که با وجود بحران بودجه ناشی از سالمندی جمعیت، اشتهای سرمایه‌گذاران برای خرید اوراق قرضه دولتی آمریکا می‌تواند دولت را تا پایان قرن قادر سازد بدهی‌هایی تا سطح ۲۵۰ درصد تولید ناخالص داخلی را نیز مدیریت کند. اما بسیاری از کارشناسان هشدار دادند که مشکل اصلی نه «سطح بدهی» بلکه «شوک‌های اقتصادی» است که می‌تواند ناگهان تعادل مالی را بر هم بزند.

تهدید استقلال فدرال رزرو

در نهایت، نگرانی اصلی این است که فشارهای سیاسی، استقلال فدرال رزرو را تهدید کند. تجربه تاریخی نشان داده است که مهار تورم نیازمند صبر، انضباط و باور عمومی به استقلال بانک مرکزی است. اگر شهروندان و بازارها تصور کنند تصمیمات پولی تحت نفوذ سیاسی گرفته می‌شود، دستیابی همزمان به نرخ بهره پایین و تورم پایین تقریباً غیرممکن خواهد شد.