انتقاد از طرح جدید مجلس برای بررسی بودجه: حذف احکام و کاهش نقش نمایندگان

روند کنونی بررسی بودجه و تغییرات پیشنهادی

پیش از این، با اصلاحیه ماده ۱۸۲ آیین‌نامه داخلی مجلس در سال ۱۴۰۱، بودجه‌های سنواتی به صورت دو‌مرحله‌ای بررسی می‌شدند. بر این اساس، بودجه‌های سال‌های ۱۴۰۲، ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ در دو مرحله به مجلس ارسال و تصویب شدند:

• مرحله اول: شامل ارقام کلان و احکام بودجه
• مرحله دوم: شامل جداول تفصیلی بودجه

هدف از طرح جدید، بررسی بودجه در یک مرحله و در زمان کمتر است. همچنین، این طرح به دنبال جلوگیری از اضافه شدن احکام غیرمرتبط با بودجه و برنامه هفتم و تغییراتی است که می‌تواند منجر به ناترازی بودجه و ایجاد تورم شود. با این حال، مهم‌ترین تغییر پیشنهادی، حذف بررسی تبصره‌ها و احکام از فرآیند تصویب بودجه است.

مخالفت نایب‌رئیس کمیسیون اصل نود با طرح جدید

حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نایب‌رئیس کمیسیون اصل نود مجلس، با انتقاد از این طرح، نظرات خود را اینگونه بیان کرد:

«موضوع بررسی تک مرحله‌ای بودجه را بررسی کردم اما هنوز به نتیجه نرسیدم که نظرم مثبت شود. چون اگرچه اینکه بودجه تک‌مرحله‌ای شود موضوع خوبی است و اصل تک‌مرحله‌ای شدن بودجه خوب است اما اینکه نتوان هیچ حکمی داد‌، اتفاق خوبی نیست.»

او در خصوص چرایی مخالفتش تاکید کرد که گاهی شرایطی به وجود می‌آید که ممکن است قانونی برای نیاز جامعه وجود نداشته باشد و مجلس از قانون‌گذاری غفلت کند. حاجی‌دلیگانی همچنین به محدودیت‌های موجود برای نمایندگان در ارائه طرح‌های فوریتی و دو‌فوریتی اشاره کرد که باعث می‌شود همه نیازهای قانون‌گذاری در طول یک سال احصا نشود. وی افزود:

«چون نمایندگان نمی‌توانند طرح بدهند و در این طرح‌ها نمی‌توانند بحث بودجه را بیاورند -چراکه به دلیل بار مالی مغایر اصل ۷۵ است- بر این اساس بررسی این‌گونه بودجه در مجلس محدودسازی نقش نمایندگان در قانون‌گذاری است و این به صلاح نیست.»

حاجی‌دلیگانی بر این باور است که نقش نماینده نباید کاهش پیدا کند و به همین دلیل با این طرح مخالف است.

دیدگاه عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات

رحیم زارع، عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس نیز با اشاره به طرح کمیسیون آیین‌نامه داخلی برای اصلاح ماده ۱۸۲، نگرانی‌های مشابهی را مطرح کرد:

«کمیسیون آیین‌نامه داخلی مجلس با طرحی به دنبال اصلاح ماده ۱۸۲ قانون آیین‌نامه داخلی مجلس است. بر اساس این طرح بیشتر جداول در بودجه بررسی می‌شود، اما شاهد حذف تبصره‌ها و احکام در بررسی بودجه در مجلس هستیم که این موضوع خوب نیست.»

زارع تاکید کرد که عدم بررسی تبصره‌ها و احکام در مجلس می‌تواند به دلیل تفسیرهای متفاوت در زمان اجرای بودجه، مشکلاتی ایجاد کند و نیاز است که احکام و تبصره‌ها در مجلس بررسی شوند. او معتقد است که بودجه باید جمع‌تر به مجلس بیاید و بررسی شود، اما حذف احکام و تبصره‌ها راضی‌کننده نیست. به گفته وی، لایحه بودجه باید تلفیقی از احکام، جداول و تبصره‌ها باشد و مورد بررسی قرار گیرد.

زارع همچنین توضیح داد که کمیسیون برنامه‌وبودجه، کمیسیون فرعی است و قرار نیست این طرح در آنجا بررسی شود. وی پیش‌بینی کرد که طرح اصلاح ماده ۱۸۲ به منظور اصلاح روند بررسی بودجه در مجلس، در دو هفته آینده از سوی کمیسیون آیین‌نامه به صحن علنی ارجاع شود.