محمدعلی بهمنی، شاعر و ترانه‌سرای نامدار، درگذشت

تولد و آغاز مسیر شاعری

محمدعلی بهمنی در فروردین سال ۱۳۲۱، در سفری که خانواده‌اش به دزفول داشتند، در قطار متولد شد. او خود درباره این رویداد گفته بود که دو ماه پیش از موعد تولدش، به دلیل بیماری برادرش در دزفول و سفر خانواده برای عیادت، در قطار به دنیا آمده است. در شناسنامه او «متولد اندیمشک» درج شد، زیرا دایی‌اش در ثبت احوال آن منطقه مشغول به کار بود و شناسنامه‌اش را همان زمان دریافت کرد. با وجود این، بهمنی اصالتاً تهرانی بود؛ پدرش اهل ده ونک و مادرش اهل اوین بودند. او در شهرهای مختلفی از جمله تهران، شهرری، کرج زندگی کرد و از سال ۱۳۵۳ در بندرعباس اقامت گزید.

خانواده‌ای با ریشه‌های ادبی:

• مادرش حافظ‌خوانی می‌کرد.
• برادر بزرگش شاهنامه می‌خواند.
• گوش دادن به شعر، به‌ویژه شاهنامه‌خوانی برادر، در خانواده‌شان یک اجبار دلنشین بود.

کشف استعداد و اولین سروده‌ها

نقطه عطف زندگی ادبی بهمنی در هشت‌سالگی رقم خورد، زمانی که با فریدون مشیری، شاعر فقید، آشنا شد. مشیری استعداد شاعری را در او تشخیص داد و از همان لحظه، بهمنی بی‌وقفه به سرودن شعر پرداخت. اولین شعر او در نه‌سالگی سروده شد و در مجله «روشنفکر» آن زمان به چاپ رسید. این شعر برای مادرش بود و او همواره بر اهمیت و جایگاه این شعر تأکید می‌کرد. اولین ترانه خود را نیز در سیزده‌سالگی سرود.

آثار و مجموعه‌های شعر

محمدعلی بهمنی در طول فعالیت ادبی خود، مجموعه‌های شعر متعددی را منتشر کرد که با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شد. انتشار اولین اثر برای هر هنرمندی می‌تواند سرنوشت‌ساز باشد و برای بهمنی، «باغ لال» راهگشا بود.

مهم‌ترین مجموعه‌های شعر:

• «باغ لال» (۱۳۵۰): اولین مجموعه شعر که توسط انتشارات بامداد منتشر شد.
• «در بی‌وزنی» (۱۳۵۱)
• «عامیانه‌ها» (۱۳۵۵)
• مجموعه‌های کودکانه: «گیسو»، «کلاه» و «کفتر» (در فاصله انتشار «در بی‌وزنی» و «عامیانه‌ها»)
• «گاهی دلم برای خودم تنگ می‌شود» (۱۳۶۹)
• «شاعر شنیدنی است»
• «این واژه خانه‌های نسوزی دارد»
• «چتر برای چه؟ خیال که خیس نمی‌شود»

علاوه بر این، گزیده‌هایی از اشعار او نیز منتشر شد و آلبوم‌هایی با صدای خودش و صدای پرویز پرستویی به بازار آمد.

تأثیرپذیری و دیدگاه فلسفی به شعر

بهمنی الفبای شعر را از فریدون مشیری آموخت، اما اذعان داشت که پس از ورود به این عرصه، از نگاه‌ها و منظره‌های دیگر نیز تأثیر پذیرفته است، به‌ویژه از نیما یوشیج. او معتقد بود که همه شاعران پس از نیما به نوعی مدیون او هستند.

«شعر را به طنابی تشبیه می‌کرد که یک سرش به دست قدما و سر دیگرش به دست آیندگان است. ما در میانه این ریسمان قرار داریم و در این کشاکش، گذشته و آینده هر یک می‌خواهند شعر را به سوی خود بکشند. برخی گمان می‌کنند ریسمان شعر در حال پاره شدن است، اما در واقع قرن‌هاست که این ریسمان کشیده می‌شود و پاره نشده و نمی‌شود.»

او غزل را مانند پهلوانی می‌دید که همواره به او افتخار کشتی گرفتن با خود را می‌دهد و این انرژی را برای سرودن غزل در وجود خود حس می‌کرد.

ترانه‌های ماندگار و همکاری‌های هنری

محمدعلی بهمنی علاوه بر غزل‌سرایی، ترانه‌های ماندگاری نیز خلق کرد که نام او را در ذهن علاقه‌مندان به موسیقی و ادبیات تثبیت کرد. بسیاری از این ترانه‌ها توسط خوانندگان مطرح اجرا شده‌اند.

برخی از ترانه‌های معروف:

• «بهار بهار»: با آهنگسازی و صدای تورج شعبانخانی که پس از انقلاب توسط ناصر عبداللهی بازخوانی شد.
• «رودخونه‌ها»: با آهنگسازی صادق نوجوکی و تنظیم ناصر چشم‌آذر. این ترانه بر اساس داستان غرق شدن یک عاشق و معشوق در رودخانه‌ای در بندرعباس سروده شده است.
• «مثل روزای بارونی»: با صدای ناصر عبداللهی.
• «هوای حوا»: از دیگر همکاری‌های او با ناصر عبداللهی.
• «خرچنگ‌های مردابی»: غزلی بسیار معروف با مطلع «در این زمانه بی‌هیاهوی لال‌پرست/خوشا به‌ حال کلاغان قیل‌وقال‌پرست» که با صدای حبیب شنیده شده است.
• «نامهربونی» و «ماه من»: غزل‌هایی با صدای ناصر عبداللهی.
• «چه آتش‌ها»: با آهنگسازی علی قمصری و صدای همایون شجریان.

فعالیت‌های مدیریتی

بهمنی علاوه بر فعالیت‌های ادبی، در عرصه مدیریت نیز حضور داشت. پس از درگذشت مشفق کاشانی در اسفندماه ۱۳۹۳، او به ریاست شورای شعر و ترانه دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب شد و تا شهریورماه ۱۳۹۷ در این سمت فعالیت کرد.