کرملین جزئیات مذاکرات پوتین و ترامپ را فاش کرد؛ موضع روسیه و ایران در قبال «مسیر ترامپ»

نشست آلاسکا: گفت‌وگوی پوتین و ترامپ

نشست آلاسکا، یکی از مهمترین رایزنی‌های دیپلماتیک اخیر، روز جمعه ۲۴ مرداد میان ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، و دونالد ترامپ، همتای آمریکایی وی، برگزار شد. این دیدار حدود سه ساعت به طول انجامید و با یک گفت‌وگوی خصوصی در خودروی رئیس‌جمهور آمریکا آغاز شد و سپس به صورت محدود سه به سه ادامه یافت. هر دو رهبر در کنفرانس مطبوعاتی پس از نشست، مذاکرات را سازنده توصیف کردند.

پیش از این، در تاریخ ۳ شهریور ۱۴۰۴، پوتین در گفت‌وگوی تلفنی با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، رئوس و نتایج مذاکرات خود با ترامپ را به اطلاع وی رسانده بود. در این تماس تلفنی، پوتین و پزشکیان درباره پیشبرد همکاری‌های دوجانبه، مسائل بین‌المللی، موضوعات منطقه‌ای مانند قفقاز و همچنین موضوع هسته‌ای ایران گفت‌وگو کردند.

موضع روسیه در قبال «مسیر ترامپ»

در خصوص توافق سه جانبه بین ارمنستان، جمهوری آذربایجان و ایالات متحده برای ایجاد «مسیر ترامپ»، سخنگوی کرملین موضع روسیه را اینگونه بیان کرد:

«این مسأله، موضوع داخلی ارمنستان است. ما قصد نداریم در این موضوع دخالت کنیم.»

در پاسخ به سوالی درباره احتمال استقرار نیروهای نظامی آمریکا یا ناتو به بهانه تأمین امنیت این مسیر حمل و نقل و امکان ادغام آن با کریدور حمل و نقل شمال – جنوب با مشارکت ایران و روسیه، پسکوف اظهار داشت: «همه این موضوعات می‌تواند و باید در طول مذاکرات مورد بحث قرار گیرند.»

جمعه ۱۷ مرداد ۱۴۰۴، نخست وزیر ارمنستان و رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان در مراسمی در کاخ سفید با حضور دونالد ترامپ، توافق صلح را امضا کردند. ترامپ پس از آن اعلام کرد که این توافق که «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بین‌المللی» نامیده می‌شود، یک منطقه ترانزیتی ویژه است که به جمهوری آذربایجان اجازه می‌دهد به نخجوان دسترسی کامل داشته باشد.

واکنش وزارت امور خارجه روسیه

سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، ماریا زاخارووا، در واکنش به این توافق گفت: مسکو به ایجاد منطقه ثبات و رفاه در قفقاز جنوبی علاقه‌مند است و بر این باور است که عادی‌سازی جامع روابط بین آذربایجان و ارمنستان، بر اساس منافع مردم هر دو کشور، از مهمترین شرایط است. وی همچنین تصریح کرد:

• باکو و ایروان تا همین اواخر ترجیح می‌دادند مستقیماً و بدون کمک خارجی گفتگو کنند.
• بهترین گزینه برای حل مشکلات قفقاز جنوبی، یافتن و اجرای راه‌حل‌هایی است که توسط خود کشورهای منطقه با حمایت همسایگان نزدیکشان - روسیه، ایران و ترکیه - تدوین شده است.
• مشارکت بازیگران فرامنطقه‌ای باید در جهت تقویت دستور کار صلح باشد و نه ایجاد مشکلات و اختلافات جدید.
• امضا و لازم‌الاجرا شدن توافق‌نامه صلح و برقراری روابط بین جمهوری آذربایجان و ارمنستان از اهمیت ویژه‌ای در برقراری صلح بین دو جمهوری قفقاز جنوبی برخوردار خواهد بود.

صلح بین دو کشور باید در چارچوب منطقه‌ای ادغام شود و بر اساس تعادل منافع و احترام بی‌قید و شرط به اولویت‌های طرفین و کشورهای همسایه باشد.

حمایت مشروط روسیه از «مسیر ترامپ»

الکسی اورچوک، معاون نخست‌وزیر روسیه، نیز اعلام کرد که مسکو از ایروان در برنامه‌هایش برای ایجاد یک کریدور حمل و نقل با جمهوری آذربایجان به نام مسیر ترامپ حمایت می‌کند، البته اگر ایروان آن را ضروری بداند. وی افزود:

«ارمنستان متحد استراتژیک ماست و اگر ایروان معتقد باشد که طرحی برای آنها مفید است، پس البته ما در اینجا از ارمنستان حمایت می‌کنیم. اگر آنها (ارمنستان) معتقد هستند که امضای بیانیه مربوطه در واشنگتن تضمین‌های امنیتی بیشتری را فراهم می‌کند، پس این اقدام، مناسب است، زیرا ما نیز از فرآیندهای صلح در قفقاز جنوبی حمایت می‌کنیم و این موضوع منطبق با منافع فدراسیون روسیه است.»

موضع ایران: تاکید بر عدم تغییر مرزها و چارچوب ۳+۳

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، در گفت‌وگوی تلفنی با ولادیمیر پوتین، با اشاره به سفر اخیر خود به ایروان، تصریح کرد که نخست وزیر ارمنستان اطمینان داده است که در گفت‌وگوها و توافقات اخیر این کشور با جمهوری آذربایجان و آمریکا، ملاحظات جمهوری اسلامی ایران و نیز روسیه، به طور کامل لحاظ شده است. با این وصف، پزشکیان معتقد است که چارچوب گفت‌وگوهای ۳+۳ با مشارکت ایران و روسیه، سازوکار موثرتر و کارآمدتری برای حل و فصل مسائل منطقه قفقاز خواهد بود.

رئیس جمهور ایران، سه‌شنبه ۲۸ مرداد، در نشست مطبوعاتی مشترک با نخست وزیر ارمنستان در ایروان نیز در این باره گفته بود: «برای ایران، صلح در قفقاز یک اولویت راهبردی است و ما از مذاکرات صلح جمهوری آذربایجان و ارمنستان حمایت می‌کنیم.» پزشکیان در عین حال تأکید کرد: «موضع جمهوری اسلامی ایران همواره بر عدم پذیرش هرگونه تغییر در مرزهای بین‌المللی در منطقه قفقاز است و معتقدیم این منطقه نباید به عرصه‌ای برای رقابت‌های ژئوپلیتیک تبدیل شود.»