فرانسه در آستانه بحران دولتی و فوران خشم عمومی؛ تکرار سناریوی «جلیقه زردها»؟

بحران دولتی و رأی اعتماد

انتظار می‌رود فرانسوا بایرو، نخست‌وزیر فعلی فرانسه، در پی مناقشات بودجه‌ای، در رأی اعتمادی که خود در تاریخ ۸ سپتامبر درخواست کرده است، شکست بخورد. در صورت وقوع این اتفاق، او و وزرایش مجبور به استعفا خواهند شد و فرانسه وارد یک بحران دولتی تمام‌عیار می‌شود. این تحول، در حالی رخ می‌دهد که خشم عمومی در حال افزایش است و احتمالاً تا اواسط ماه جاری به صورت اعتصابات و اعتراضات گسترده فوران خواهد کرد.

فراخوان «جلیقه زردها» و اعتراضات مردمی

جنبشی مشابه اعتراضات «جلیقه زردها» که چهار سال پیش فرانسه را درگیر خود کرد، در شبکه‌های اجتماعی در حال شکل‌گیری است. فراخوان گسترده‌ای با عنوان «Bloquons tout le 10 septembre» (بیایید همه چیز را در دهم سپتامبر مسدود کنیم!) در تلگرام، ایکس و فیس‌بوک دست به دست می‌شود و گروه‌هایی برای بحث و هماهنگی در بسیاری از شهرها گرد هم می‌آیند. اگرچه هویت سازمان‌دهندگان این فراخوان مشخص نیست، اما بحث‌های داغی در جریان است و نشان از آمادگی برای یک حرکت اعتراضی بزرگ دارد.

ماکسیم نیکول، ملقب به «فلای رایدر»، یکی از سخنگویان جنبش جلیقه زردها در سال‌های ۲۰۱۸/۲۰۱۹، در شبکه‌های اجتماعی می‌گوید: «رسانه‌های جریان اصلی به هر حال چیزی از شرایط موجود نمی‌فهمند. اما امیدوارم اتفاقی بیفتد.»

نیکول با این حال اعلام کرده که امروز ترجیح می‌دهد مسئولیت شخصیِ تجدیدِ جنبشی خشمگین را بر عهده نگیرد. این فراخوان شورش و ناآرامی در طول هفته‌های تابستان در محافل مختلف فرانسه طنین فزاینده‌ای یافته است و مخرج مشترک آنها نارضایتی یا خشم شهروندانی است که احساس می‌کنند توسط مقامات و سایر نمایندگان تحقیر و نادیده گرفته شده‌اند.

بودجه ریاضتی ۲۰۲۶: جرقه خشم

در کشوری مانند فرانسه که گفتگوی اجتماعی هرگز واقعاً مؤثر نبوده است، اغلب برای نارضایتی فروخورده و ایجاد یک درگیری بزرگ، به چیز زیادی نیاز نیست. این بار، محرک اصلی این بسیج مردمی، پیش‌نویس بودجه ریاضتی دولت برای سال ۲۰۲۶ است. فرانسوا بایرو در ارائه این پیش‌نویس صریحاً به شهروندان خود گفت که هیچ جایگزینی وجود ندارد و آنها باید کمربندهای خود را محکم کنند تا از بحران بدهی جدی مانند بحران یونان جلوگیری کنند. این طرح از سوی مخالفان ریاضت اقتصادی، صرفاً تحریک‌آمیز تلقی می‌شود.

آینده سیاسی و اقتصادی فرانسه

در روزهای اخیر، بایرو حضور پررنگی در رسانه‌ها داشته و به نظر می‌رسد که او می‌خواهد کناره‌گیری قابل پیش‌بینی خود را به عنوان یک فداکاری شخصی به تصویر بکشد. در پاریس، بحث‌ها دیگر بر سر شکست یا پیروزی نخست‌وزیر نیست، بلکه بر سر نامزدهای جانشینی او متمرکز شده است. با این حال، اکثر مردم فرانسه انتظار کمی از نخست‌وزیر جدید دارند، زیرا هر نخست‌وزیر دیگری نیز مانند بایرو و میشل بارنیه، سلف وی، اکثریت پارلمانی را نخواهد داشت و بنابراین در معرض فشار جناح‌های مخالف قرار خواهد گرفت.

نگرانی از تکرار «جلیقه زردها»

نگرانی‌هایی درباره احتمال تکرار جنبش مشابه «جلیقه زردها» وجود دارد. این جنبش در اواخر سال ۲۰۱۸ با اعتراض به کاهش قدرت خرید، افزایش مالیات و تعطیلی خدمات عمومی آغاز شد و تا سال ۲۰۲۰ ادامه یافت. این اعتراضات گاه خشونت‌آمیز، جز یک بحث نمایشی و وعده‌های توخالی از طرف امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، دستاورد دیگری نداشت. دولت مرکزی در پاریس، که اعتماد به نفسش متزلزل شده بود، در آن زمان در اتخاذ اقدامات سرکوبگرانه علیه این چالش در خیابان‌ها تردید نکرد.

آنچه در بین این معترضان که بیشترشان خارج از مراکز شهری زندگی می‌کنند، باقی مانده، خشمی تلخ و گاهی حتی میل به انتقام است. فراخوان دهم سپتامبر برای برگزاری اعتصابات و اعتراضات در فرانسه برای آنها مانند دعوتی برای تلاشی دوباره به نظر می‌رسد.

ژروم رودریگز، یکی دیگر از چهره‌های تاریخی جلیقه زردها، که در جریان یک تجمع با نارنجک پلیس یک چشم خود را از دست داد، می‌گوید: «این تولد یک جنبش خشم نیست، بلکه تولدی دوباره است.»

با این حال، برخی از جلیقه زردهای سابق از تجربیات خود ناامید هستند و می‌گویند که حاضر نیستند برای بار دوم با فداکاری شخصی وارد نبردی شوند که در نهایت هیچ نتیجه‌ای ندارد.

پیامدهای اقتصادی

این چشم‌انداز که فرانسه می‌تواند در این دوران آشفته و خطرناک، هفته‌ها بدون دولت و بدون بودجه ملی بماند، ناخوشایند است و از همین حالا محافل تجاری را نگران کرده است. اعتبار فرانسه در بازارهای مالی از قبل خدشه‌دار شده است و در نتیجه، اوراق قرضه به طور فزاینده‌ای گران می‌شوند. امروزه، فرانسه نسبت به اسپانیا و ایتالیا، بهره بیشتری برای اوراق قرضه جدید می‌پردازد و پرداخت بدهی به مهم‌ترین قلم هزینه در بودجه ملی، قبل از آموزش و دفاع، تبدیل شده است.