بی‌وطنی دو خواهر پاکستانی‌تبار در هند به دلیل بن‌بست قانونی |…

دو خواهر که در تلاش برای کسب تابعیت هند هستند، پس از ناکامی در دریافت سندی که ترک تابعیت پاکستانی آنها را اثبات کند، در حال حاضر بی‌وطن مانده‌اند. این وضعیت پیچیده، زندگی آنها را به شدت تحت تأثیر قرار داده و آنها را در برزخی قانونی گرفتار کرده است.

ریشه مشکل: ترک تابعیت و سن قانونی

این دو خواهر که از سال ۲۰۰۸ در ایالت کرالای هند زندگی می‌کنند، در سال ۲۰۱۷ گذرنامه‌های خود را به کمیسیون عالی پاکستان در هند تحویل دادند. با این حال، به دلیل اینکه در آن زمان زیر ۲۱ سال بودند – حداقل سن قانونی برای ترک تابعیت در پاکستان – کمیسیون عالی گواهی ترک تابعیت آنها را صادر نکرد.

مادر این دو خواهر، رشیده بانو، که خود و پسرش اکنون شهروند هند هستند، می‌گوید دخترانش پس از رسیدن به سن ۲۱ سالگی دوباره به کمیسیون عالی مراجعه کردند، اما این بار نیز بدون هیچ توضیحی از صدور گواهی خودداری شد. این بن‌بست قانونی، دخترانش را سال‌هاست که در وضعیت بلاتکلیفی قرار داده است.

در سال ۲۰۱۷، خواهران گذرنامه‌های خود را به کمیسیون عالی پاکستان تحویل دادند.

پیامدهای زندگی بی‌وطنی

رشیده بانو تأکید می‌کند که این وضعیت به شدت بر زندگی دخترانش تأثیر گذاشته است؛ آنها حتی قادر به درخواست گذرنامه نیستند. این مشکل فراتر از مسائل اداری است و بر جنبه‌های اساسی زندگی آنها سایه افکنده است:

مشکلات هویتی: با وجود داشتن کارت آدهاار (سند هویتی در هند)، این کارت به عنوان اثبات تابعیت پذیرفته نمی‌شود.
محدودیت‌های سفر: یکی از خواهران به دلیل عدم امکان سفر، همسرش مجبور به ترک کار خود در خلیج فارس و بازگشت به هند شده است.
موانع درمانی: دختر دیگر فرزندی دارد که نیاز به درمان پزشکی در خارج از کشور دارد، اما او قادر به ترک هند نیست.
دشواری در امور روزمره: کارهای ساده‌ای مانند دریافت سیم‌کارت تلفن همراه یا ثبت‌نام فرزندان در مدرسه برای آنها دشوار شده است.

کشمکش حقوقی و رأی دادگاه

خواهران در سال ۲۰۱۸ گواهی از کمیسیون عالی پاکستان دریافت کردند که تأیید می‌کرد گذرنامه‌هایشان را تحویل داده‌اند و پاکستان اعتراضی به اعطای تابعیت هندی به آنها ندارد. اما مقامات هندی این سند را به جای گواهی ترک تابعیت نپذیرفتند و خواهران را مجبور به مراجعه به دادگاه کردند.

حکم اولیه و تجدیدنظر

سال گذشته، یک قاضی دادگاه عالی کرالا به نفع آنها رأی داد و اظهار داشت که «هدایت آنها به انجام کاری غیرممکن است» و به دولت هند دستور داد تا تابعیت آنها را اعطا کند. اما وزارت کشور فدرال علیه این حکم تجدیدنظر کرد و در تاریخ ۲۳ اوت سال جاری، هیئت دو نفره همان دادگاه، حکم قبلی را لغو کرد.

دادگاه اظهار داشت: «برای اینکه یک فرد شهروند هند محسوب شود، باید تنها توسط دولت هند به رسمیت شناخته شود، بدون هیچ ادعای رقیبی از سوی دولت کشور دیگر. فرآیند رسمی ترک تابعیت، سازوکاری است که این وضوح قانونی را تضمین می‌کند.»

خواهران اکنون این گزینه را دارند که علیه این حکم در دادگاه عالی‌تر تجدیدنظر کنند.

پیشینه خانوادگی و مهاجرت

پدر این خواهران، محمد معروف، در کرالا متولد شد اما پس از یتیم شدن در سن ۹ سالگی توسط مادربزرگش به فرزندی پذیرفته شد. هنگامی که مادربزرگش در سال ۱۹۷۷ به پاکستان مهاجرت کرد، او را نیز با خود برد.

مادرشان، رشیده بانو، می‌گوید والدین او نیز هندی بودند، اما در سال ۱۹۷۱ هنگام بازدید از بستگان در پاکستان، پس از بسته شدن مرزها به دلیل جنگ بین دو کشور، در آنجا گرفتار شدند. آنها پس از ماه‌ها نتوانستند بازگردند و درخواست تابعیت پاکستان را دادند. رشیده بانو چند سال بعد در پاکستان متولد شد.

هند و پاکستان روابط پرتنشی دارند، اما مهاجرت بین دو کشور غیرمعمول نیست.

رشیده بانو و محمد معروف که چهار فرزند دارند، در سال ۲۰۰۸ با ویزای بلندمدت به هند نقل مکان کردند تا به «ریشه‌های» خود نزدیک‌تر باشند. اما محمد معروف نتوانست با زندگی در هند سازگار شود و به زودی به پاکستان بازگشت. رشیده بانو و پسرش که بالای ۲۱ سال داشت، در نهایت تابعیت هند را دریافت کردند.

بن‌بست کنونی

وکیل این خواهران، ام. ساسیندران، می‌گوید: «خواهران در سال ۲۰۱۷ گواهی را دریافت نکردند زیرا در آن زمان صغیر بودند. اکنون که بزرگسال هستند، نمی‌توانند به پاکستان بازگردند زیرا گذرنامه‌های خود را تحویل داده‌اند. پس چگونه گواهی را دریافت خواهند کرد؟ آنها اکنون گیر افتاده‌اند.»