آفت‌زدگی ۷۰ درصدی باغات هلو و شلیل اسدآباد؛ بحران در قطب تولید میوه

آفت‌زدگی بی‌سابقه و کاهش کیفیت محصول

شهر پالیز در شهرستان اسدآباد، با اختصاص حدود ۳۸۳ هکتار از ۴۱۰۰ هکتار باغات میوه شهرستان به کشت هلو و شلیل، به عنوان قطب اصلی تولید این محصولات شناخته می‌شود. اما امسال، وضعیت باغات این شهر به شدت نگران‌کننده است.

مهدی سهامی‌اسدی‌فر، یکی از باغداران پالیز، با اشاره به اینکه سال گذشته میزان آفت ناچیز بود، اظهار داشت: «امسال وسعت آفت بیشتر شده و ۷۰ تا ۸۰ درصد باغات این منطقه، به ویژه در جنت‌آباد، دچار آفت شده‌اند. این آفت موجب شده محصولات هلو و شلیل کج، معوج، نارس و غیرقابل برداشت شوند، به طوری که نچیدن و عدم برداشت آن بهتر از برداشت باشد.»

محصولات آفت‌زده به دلیل بی‌کیفیتی امکان عرضه به بازار را ندارند و دورریز خواهند شد، که این امر جبران هزینه‌های باغداران را ناممکن ساخته است. مراکز تحقیقات کشاورزی استان و جهاد کشاورزی هنوز علت قطعی این آفت را شناسایی نکرده‌اند و نمونه‌ها برای بررسی به شیراز و اصفهان ارسال شده است.

کاهش نیروی کار و مشکلات اقتصادی

آفت‌زدگی باغات تأثیر مستقیمی بر اشتغال‌زایی نیز داشته است. سهامی‌اسدی‌فر که دارای هفت هکتار باغ هلو و شلیل با تولید ۱۵ رقم محصول است، بیان کرد:

• سال گذشته: ۴۰ نفر به صورت مستقیم در فصل برداشت فعالیت داشتند.
• امسال: تنها ۵ نفر مشغول برداشت هستند، زیرا محصول به دلیل بی‌کیفیتی و نارس بودن قابلیت برداشت ندارد.

با وجود اینکه امسال بازار فروش هلو و شلیل برای باغداران بسیار خوب است، اما به دلیل کاهش شدید محصول، بهره‌برداران قادر به استفاده از این فرصت نیستند.

چالش‌های مالی و زیرساختی

علاوه بر آفت‌زدگی، باغداران با مشکلات دیگری نیز مواجه هستند:

• خشکسالی: خشکسالی‌های اخیر بسیاری از باغداران را مجبور به کاهش وسعت باغات هلو و شلیل و روی آوردن به کشت‌های کم‌بازده‌تر مانند گندم و جو کرده است.
• افزایش دستمزد کارگران: دستمزد کارگران نسبت به سال گذشته ۷۰ درصد افزایش یافته و از ۵۰۰ تا ۶۰۰ هزار تومان به مبالغ بالاتری رسیده است.
• گرانی بسته‌بندی: هر سبد چهار کیلویی پلاستیکی ۱۸ هزار تومان هزینه دارد که برای باغداران بسیار گران است.
• حذف یارانه کود: حذف یارانه کود دولتی منجر به کاهش کیفیت و تقلبی شدن کودها در بازار آزاد شده و تأثیر مفیدی بر باغات ندارد.
• کیفیت پایین سموم: سموم مورد استفاده برای باغات بی‌کیفیت بوده و با وجود استفاده مکرر، تأثیری بر آفات ندارند.

نبود صنایع تبدیلی و نیاز به حمایت دولت

یکی از دغدغه‌های اصلی باغداران اسدآبادی، نبود صنایع تبدیلی در شهرستان است. وجود کارخانه‌های میوه‌خشک‌کنی و نکتار می‌توانست کمک بزرگی به فرآوری محصولات باغی، حتی محصولات درجه دو و پادرختی، کرده و از تضییع آنها جلوگیری کند.

خسرو سرخوش، یکی دیگر از باغداران پالیز، با اشاره به کاهش وسعت باغ خود از ۱۲ هکتار به ۵ هکتار به دلیل خشکسالی، بر لزوم حمایت دولت در زمینه کود، سم و سیستم‌های آبیاری نوین تأکید کرد و گفت: «قیمت کود به صورت سرسام‌آوری بالاست و دولت باید حمایت لازم را از باغداران داشته باشد.»

در حال حاضر، حدود ۱۶۰ هکتار از باغات هلو و شلیل در منطقه جنت‌آباد پالیز وجود دارد که ارقام شلیل شمس، مغان، هلو انجیری، زعفرانی و جوادی از جمله تولیدات این باغات هستند.

آمار و ارقام تولید در اسدآباد

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان اسدآباد، حسن‌آبادی، اطلاعاتی در مورد وضعیت باغات شهرستان ارائه داد:

• کل باغات میوه: ۴۱۰۰ هکتار (شامل هلو، شلیل، انگور، سیب، آلو، گردو).
• تولید سالانه: به طور میانگین بیش از ۳۸ هزار تن محصولات باغی.
• بهره‌برداران باغی: ۴۰۰۳ نفر.
• باغات هلو و شلیل: ۳۸۳ هکتار (۲۲۵ هکتار هلو و ۱۵۸ هکتار شلیل) با ۶۲۵ بهره‌بردار.
• پیش‌بینی برداشت امسال: بیش از ۱۴ هزار تن هلو و شلیل.
• پراکنش باغات هلو و شلیل در پالیز: ۷۰ درصد.
• متوسط عملکرد در هکتار: ۳۰ تا ۳۵ تن (در برخی باغات تا ۷۰ تن و در باغ نمونه استانی ۱۳۰ تن).

برداشت هلو و شلیل در اسدآباد از اوایل مرداد آغاز شده و تا اواخر مهر ادامه دارد. ارقام رایج هلو شامل انجیری معمولی، عسلی، مخملی و آلبرتا و ارقام رایج شلیل شامل مغان، شمس و شلیل انجیری هستند.

حدود ۸۰ درصد تولیدات هلو و شلیل اسدآباد به بازار تهران و مابقی به کرمانشاه، همدان و سایر شهرستان‌ها ارسال می‌شود. قیمت هر کیلو شلیل شمس و هلو زعفرانی بدون آفت ۸۰ تا ۹۰ هزار تومان و هلو انجیری ۵۰ تا ۶۰ هزار تومان است.

جشنواره هلو و شلیل و ضرورت جذب سرمایه‌گذار

سال گذشته نخستین جشنواره هلو و شلیل در شهر پالیز برگزار شد و امسال نیز دومین دوره آن با متولی‌گری شهرداری پالیز برگزار خواهد شد. این رویداد می‌تواند نقش موثری در گردشگری و معرفی محصولات منطقه داشته باشد.

با این حال، تقویت صنایع تبدیلی در حوزه محصولات کشاورزی اسدآباد با جذب سرمایه‌گذار امری ضروری است که نباید از آن غافل شد تا از تضییع محصولات باغداران جلوگیری شود.