پیام قاطع مودی به ترامپ: هند گزینه‌های دیگری در عرصه بین‌الملل دارد

نمایش همگرایی در شانگهای

روزنامه «تلگراف» در گزارشی تحلیلی، صحنه شوخی‌ها، دست‌دادن‌ها و نمایش دوستی سه‌جانبه میان مودی، «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهور روسیه، و «شی جین‌پینگ»، رئیس‌جمهور چین، را نه یک اقدام تصادفی، بلکه حرکتی سنجیده برای ارسال این پیام به واشنگتن دانست: «هند دوستان و گزینه‌های دیگری نیز دارد.» این نمایش همگرایی، به‌ویژه پس از اعمال تعرفه ۵۰ درصدی ترامپ بر واردات هند در هفته گذشته، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

هند، روسیه و چین با جمعیتی حدود سه میلیارد نفر (۴۰ درصد جمعیت جهان)، یک‌چهارم اقتصاد جهانی و تقریباً نیمی از زرادخانه هسته‌ای دنیا، وزنی بی‌بدیل دارند. پیام ضمنی مودی به ترامپ این بود که بی‌توجهی به هند می‌تواند پیامدهای راهبردی سنگینی برای ایالات متحده داشته باشد.

واقعیت‌های ژئوپولیتیک: اختلافات عمیق

با وجود نمایش همگرایی، واقعیت‌های ژئوپولیتیک پیچیده‌ای در پشت پرده روابط هند با چین و روسیه وجود دارد. اختلافات عمیق میان هند و چین همچنان پابرجاست:

• اختلافات ارضی: چین ادعای مالکیت بر ایالت «آروناچال پرادش» هند (که آن را «تبت جنوبی» می‌خواند) و حدود ۳۹ هزار کیلومتر مربع از منطقه «اکسای‌چین» در کشمیر را دارد که در جنگ مرزی ۱۹۶۲ به اشغال خود درآورده است.
• حمایت از پاکستان: چین تأمین‌کننده اصلی تسلیحات پاکستان، رقیب دیرینه هند است. در درگیری‌های اخیر، پاکستان با استفاده از جنگنده‌ها و موشک‌های چینی، چندین جنگنده هندی را سرنگون کرد.

مقایسه توان نظامی و اقتصادی دو کشور نیز نشان‌دهنده نابرابری قابل توجهی است:

مسیر راهبردی بلندمدت: نزدیکی به آمریکا

با توجه به این شرایط، هند ناچار است برای موازنه قدرت در برابر چین، به دنبال اتحادهای دیگر باشد. هرچند روابط تاریخی با روسیه (به‌عنوان بزرگ‌ترین تأمین‌کننده تسلیحات ارتش هند) همچنان قوی است، اما تحولات اوکراین اعتماد هند به تجهیزات روسی را خدشه‌دار کرده است.

مسیر بلندمدت راهبردی هند همچنان به سمت نزدیکی بیشتر با آمریکا کشیده می‌شود. این روند از سال ۲۰۰۵ و امضای توافق همکاری هسته‌ای با واشنگتن آغاز شده و تاکنون ادامه یافته است. نمایش همگرایی مودی با روسیه و چین در تیانجین، در واقع پاسخی تاکتیکی به فشارهای فوری ناشی از تعرفه‌های ترامپ بود، اما کشش ژئوپولیتیکی در عمق، همچنان هند را به سوی ایالات متحده سوق می‌دهد.

در نهایت، اقدام مودی در نشست سازمان همکاری شانگهای بیش از آنکه نشانه فاصله گرفتن از آمریکا باشد، یادآور جایگاه هند به واشنگتن بود. مودی تلاش داشت به ترامپ نشان دهد که نادیده گرفتن منافع دهلی‌نو می‌تواند پیامدهای ژئوپولیتیکی جدی برای ایالات متحده داشته باشد. با این حال، واقعیت‌های ژئوپولیتیکی نشان می‌دهد که هند برای موازنه با چین و پاکستان از تکیه بلندمدت بر آمریکا ناگزیر خواهد بود.