روزنوشت مظفرالدین‌شاه: از حمام سرد تا تپانچه‌های آلمانی

مظفرالدین‌شاه قاجار، پادشاه ایران، در ماه پایانی سال ۱۳۱۷ هجری قمری، نخستین سفر خود به کشورهای اروپایی را آغاز کرد. او تمامی جزئیات و وقایع روزانه این سفر را با دقت و وسواس در قالب روزنوشت‌هایی به رشته تحریر درآورده است. در ادامه، بخش‌هایی از روزنوشت او مربوط به روز یکشنبه، ششم جمادی‌الاول ۱۳۱۸ هجری قمری (مصادف با یازدهم شهریور ۱۲۷۹ شمسی) را که از سفرنامه نخست او به فرنگ برگرفته شده است، می‌خوانیم.

صبحگاهی در حمام سرد

صبحگاهان، پس از بیداری، راهی حمام شدیم. هتل محل اقامت ما تا حمام حدود دویست قدم فاصله داشت که با کالسکه این مسیر را طی کردیم. حمام بسیار پاکیزه و مطلوب بود، اما متأسفانه قدری سرد بود و ما از نحوه گرم کردن آن بی‌اطلاع بودیم. پس از خروج از حمام بود که متوجه شیوه گرم کردن آن شدیم، اما دیگر دیر شده بود. به هتل بازگشتیم و از آنجا که هوا سرد بود و ما نیز تازه از حمام آمده بودیم، احتیاط کرده و از خروج مجدد از هتل خودداری کردیم.

دیدار با کنسول‌ها و پیشکش‌های آلمانی

تمام روز را در هتل سپری کردیم و ناهار صرف شد. پس از ناهار، مؤیدالسلطنه، وزیرمختار ایران در آلمان، به همراه کنسول‌های ایرانی مستقر در نقاط مختلف خاک آلمان را به حضور آورد و معرفی نمود. کنسول‌ها یک تلمبه الکتریک ممتاز را به عنوان پیشکش تقدیم کردند که مزین به مجسمه‌هایی از طلا و نقره با شمایل رستم، رودابه، سام و نریمان بود. این تلمبه قرار بود در برلین به ما تقدیم شود، اما به دلیل لغو سفر به آن شهر، در همین مکان به حضور آورده و پیشکش شد. ما نیز با اظهار التفات و قدردانی، این هدیه را پذیرفتیم.

گفتگو با مخترع تپانچه و سفارش دوازده قبضه

در ادامه، رئیس کارخانه اسلحه‌سازی آلمان که همواره برای قورخانه دولتی ایران فعالیت می‌کند، به واسطه مؤیدالسلطنه به حضور ما رسید. او دو قبضه تپانچه به همراه داشت که یکی از آن‌ها تپانچه شخصی ما بود که دچار عیب شده و برای تعمیر به او سپرده بودیم. اتفاقاً همان شخصی که مخترع این مدل تپانچه بود نیز همراه رئیس کارخانه حضور داشت. ما با آن‌ها گفتگوهای مفصلی انجام دادیم و درباره اختراعات جدید آلمان پرس‌وجو کردیم. مشخص شد که این نوع تپانچه هنوز به صورت دستی ساخته می‌شود، اما تا یک ماه آینده ماشینی برای تولید آن اختراع و راه‌اندازی خواهد شد و پس از آن، تولید با استفاده از همان ماشین صورت خواهد گرفت. ما دوازده قبضه از همان نوع تپانچه‌ای که همراه آورده بود، سفارش دادیم تا برایمان ارسال کنند. پس از آن، آن‌ها مرخص شدند.

عصرگاهی ابری و تماشای شعبده‌بازی

پس از اندکی استراحت، عصرگاهان برخاسته و در بالکن جلوی هتل قدم زدیم. هوا ابری و مه آلود بود و از صبح تا آن لحظه باران می‌بارید؛ هوایی بسیار خفه و نامطبوع. موثق‌الدوله، مهندس‌الممالک، امین‌حضرت و ناصرخاقان در حضور بودند و با آن‌ها درباره موضوعات مختلفی به گفتگو پرداختیم. سپس جناب اشرف صدراعظم و وزیر دربار شرفیاب شدند و با آن‌ها نیز فرمایشاتی رد و بدل شد.

ساعت نه شب، یک شعبده‌باز را برای اجرای برنامه حاضر کردند. پس از صرف شام، به گالری پایین رفتیم و حدود یک ساعت به تماشای شعبده‌بازی پرداختیم که چندان تعریفی نداشت. پس از اتمام نمایش، به بالا بازگشتیم. ناصرخاقان، ناصرهمایون و ناصرالممالک در حضور بودند و تا ساعت دوازده شب به گفتگو با آن‌ها مشغول شدیم و سپس به استراحت پرداختیم.