درخشش نخبگان ایرانی در فیرا ۲۰۲۵: کسب مدال‌های جهانی با وجود چالش‌ها

ایران بار دیگر توانمندی‌های علمی خود را در عرصه جهانی به نمایش گذاشت. در مسابقات جهانی رباتیک و هوش مصنوعی فیرا ۲۰۲۵ در کره جنوبی، ۲۱ تیم دانش‌آموزی و دانشجویی ایرانی، با وجود محدودیت‌های مالی و کمبود حمایت‌های داخلی، در برابر تیم‌هایی از معتبرترین دانشگاه‌های جهان ایستادند و موفق به کسب مدال‌های ارزشمند شدند.

محمدرضا مبصر، معاون آموزشی کمیته فیرا ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار علمی به تشریح جزئیات حضور ایران در این رقابت‌ها، عملکرد تیم‌ها، چالش‌های مالی و لزوم حمایت صنایع و نهادهای داخلی از نخبگان پرداخت.

حضور قدرتمند کاروان ایران

کاروان ایران با حضور ۲۱ تیم دانش‌آموزی و دانشجویی در مسابقات جهانی رباتیک و هوش مصنوعی فیرا ۲۰۲۵ کره جنوبی شرکت کرد و موفق به کسب رتبه‌های جهانی در لیگ‌های مختلف شد. تیم‌های ایرانی در لیگ‌های متنوعی از جمله پرنده، خودروهای خودران، ماموریت غیرممکن، نوآوری و کسب‌وکار و ربات‌های انسان‌نما به رقابت پرداختند.

این تیم‌ها در سه سطح سنی U۱۴ (زیر ۱۴ سال)، U۱۹ (زیر ۱۹ سال) و پرو (آزاد) حضور داشتند و بخش قابل‌توجهی از آنها موفق به کسب مدال‌های طلا، نقره و برنز شدند.

روند انتخاب و آماده‌سازی تیم‌ها

روند آماده‌سازی و انتخاب تیم‌ها از طریق برگزاری مسابقات کشوری صورت می‌گیرد. دانش‌آموزان و دانشجویان منتخب پس از موفقیت در مسابقات داخلی، بلیت ورود به رقابت‌های جهانی را دریافت می‌کنند.

لیگ‌های چالش‌برانگیز

لیگ ماموریت غیرممکن

در این لیگ، شرکت‌کنندگان بدون اطلاع قبلی با چالش‌هایی مواجه می‌شوند. قطعاتی در اختیار آنها قرار می‌گیرد و باید در مدت‌زمان محدود رباتی بسازند که چالش‌ها را حل کند؛ برای مثال خاموش کردن آتش یا نجات یک مصدوم در ساختمان. این رقابت توانمندی علمی، خلاقیت و سرعت عمل تیم‌ها را می‌سنجد.

لیگ نوآوری و کسب‌وکار

هدف این لیگ، تبدیل ایده‌های فناورانه به محصول قابل عرضه در بازار است. دانشجویان و دانش‌آموزان طرح‌های پژوهشی و محصولات فناورانه خود را ارائه می‌دهند و زمینه برای جذب سرمایه‌گذار فراهم می‌شود.

چالش‌های مالی و لزوم حمایت

یکی از چالش‌های جدی پیش روی تیم‌های ایرانی، نبود اسپانسر بود. بسیاری از تیم‌های دانش‌آموزی به دلیل هزینه‌های بالا نتوانستند حضور یابند. مبصر تأکید کرد که اگر حمایت مالی کافی صورت می‌گرفت، تعداد تیم‌های اعزامی می‌توانست به حدود ۳۰ تیم برسد. متأسفانه در این دوره، ۹ تیم به دلیل مشکلات مالی و شرایط بین‌المللی موفق به اعزام نشدند.

فرصت‌ها و نگرانی‌ها: مهاجرت نخبگان

در این رقابت‌ها، صنایع و شرکت‌های بزرگ بین‌المللی عملکرد تیم‌ها را رصد می‌کنند و بسیاری از دانشجویان پیشنهاد همکاری یا تأسیس استارتاپ دریافت می‌کنند. اگرچه آمار دقیقی وجود ندارد، اما بخشی از دانشجویان پس از این رقابت‌ها جذب دانشگاه‌ها و صنایع خارجی می‌شوند. این موضوع در سطح دانش‌آموزی کمتر دیده می‌شود.

برای ماندگاری نخبگان، راهکارهایی از جمله انعکاس موفقیت‌ها توسط رسانه‌ها، حمایت مالی مسئولان دولتی و صنعتی، و ارائه تسهیلات از سوی بنیاد ملی نخبگان و معاونت علمی پیشنهاد شد. همچنین، گنجاندن آموزش هوش مصنوعی و رباتیک در مدارس و تقویت بعد مهارت‌آموزی می‌تواند زمینه‌ساز شکوفایی باشد.

جایگاه ایران در هوش مصنوعی و رباتیک

ایران از نظر استعدادی در حوزه علوم کامپیوتر، هوش مصنوعی و رباتیک در سطح بالایی قرار دارد. دانشجویان ایرانی توانسته‌اند تیم‌هایی از دانشگاه‌های بزرگ جهان مانند استنفورد، کالج لندن، دانشگاه‌های ژاپن و کره جنوبی را شکست دهند. در مقایسه با کشورهای منطقه نیز ایران چندین سطح بالاتر است، اما برای قرار گرفتن در جمع کشورهای برتر جهان نیاز به برنامه‌ریزی منسجم، آموزش فراگیر و سرمایه‌گذاری علمی و صنعتی داریم.

متأسفانه، حمایت صنایع داخلی از نخبگان این حوزه تقریباً صفر است. اگر شرکت‌های بزرگ خودروسازی یا صنایع مرتبط در حوزه هوش مصنوعی و خودروهای خودران از ایده‌های این تیم‌ها پشتیبانی کنند، علاوه بر رفع نیاز داخلی، امکان صادرات و ارزآوری نیز وجود دارد.

مدیریت کمیته فیرا ایران و نیاز به حمایت گسترده‌تر

سروش صادق‌نژاد، رئیس کمیته فیرا ایران و نایب‌رئیس فدراسیون جهانی، نقش مهمی در ارتباط بین تیم‌ها، دانشگاه‌ها و صنعت ایفا می‌کند، اما این کافی نیست. لازم است نهادهای دانشگاهی، صنایع و مراکز پژوهشی نیز برای حمایت گسترده‌تر وارد عمل شوند.

مسابقات جهانی فیرا از سال ۱۹۹۶ در کره جنوبی بنیان‌گذاری شد و اکنون ۲۶ کمیته ملی در سراسر جهان دارد. کمیته فیرا ایران یکی از فعال‌ترین نمایندگان این فدراسیون است که با وجود مشکلات مالی، همچنان موفق به کسب افتخارات بین‌المللی شده است.