چالش‌ها و فرصت‌های توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در صنایع ایران

اصفهان – در سومین همایش «اینداست سولار» که با هدف توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر در صنایع برگزار شد، علی قاسم‌نژاد، رئیس گروه توسعه نیروگاه‌ها در صنایع و شهرک‌های خورشیدی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، به تشریح مدل‌های حمایتی، وضعیت معاملات برق و چالش‌های پیش روی سرمایه‌گذاران پرداخت. این همایش که در اصفهان برگزار شد، فرصتی برای گفت‌وگو میان بخش خصوصی و مسئولان صنعت برق فراهم آورد تا راهکارهای افزایش سهم انرژی‌های پاک در سبد انرژی کشور بررسی شود.

مدل‌های حمایتی و تشویقی ساتبا

قاسم‌نژاد با اشاره به مدل حمایتی ساتبا، توضیح داد که برق تولیدی نیروگاه‌ها محاسبه شده و همان مقدار به صورت خطی به تولیدکننده تضمین داده می‌شود. به عنوان مثال، اگر نیروگاهی سالانه یک واحد (A) برق تولید کند، وزارت نیرو نیز معادل آن را به عنوان پاداش لحاظ می‌کند تا در مجموع به «۲A» برسد. وی افزود که این میزان در سال آینده به ۱.۸ برابر کاهش یافته و تا سال ۱۴۰۶ ضریب تشویقی به سمت ۳۰ درصد حرکت خواهد کرد.

عملکرد «تابلو سبز» و حجم معاملات

رئیس گروه توسعه نیروگاه‌ها در صنایع و شهرک‌های خورشیدی ساتبا به عملکرد «تابلو سبز» معاملات برق تجدیدپذیر اشاره کرد و گفت: «تا پایان تیر ماه امسال، حدود ۶۲ هزار و ۸۸۱ میلیارد ریال معامله در این بازار انجام شده است.» وی افزود که به طور میانگین نرخ تابلو در این مدت حدود ۵۰ هزار ریال به ازای هر کیلووات ساعت پیش‌بینی می‌شود، در حالی که سال گذشته، میانگین آن حدود ۴۰ هزار ریال بود. قاسم‌نژاد خاطرنشان کرد که بخش قابل توجهی از تولید نیروگاه‌های خورشیدی و بیشترین درآمد آنها در فصل گرم سال محقق می‌شود.

ظرفیت‌های رها شده و چالش‌های سرمایه‌گذاری

یکی از نکات مهم مطرح شده در این همایش، وجود پروژه‌های رها شده با ظرفیت قابل توجه بود. قاسم‌نژاد اعلام کرد که حدود چهار هزار مگاوات عادی و چهار هزار و ۵۰۰ مگاوات ویژه، در مجموع ۸,۵۰۰ مگاوات ظرفیت نیروگاهی، با وجود برنده شدن در مناقصه یا دریافت پروانه، رها شده‌اند. وی تاکید کرد: «سرمایه‌گذارانی که از تسهیلات صندوق توسعه ملی استفاده می‌کنند باید قرارداد خود را به «تابلو سبز» تغییر دهند.»

• نیروگاه‌های بادی: از سه هزار مگاوات ظرفیت، تاکنون ۱,۵۷۰ مگاوات تعیین تکلیف شده است.
• سقف قیمت پیشنهادی: برای انرژی خورشیدی در مناقصه ۶.۹ سنت و برای بادی ۹.۵ سنت تعیین شده است.
• مالکیت برق بادی: برق بادی برخلاف خورشیدی متعلق به سرمایه‌گذار است و در تابلو سبز معامله می‌شود.

صادرات برق و نیروگاه‌های انشعابی

قاسم‌نژاد بخش صادرات برق را نیز یکی از ظرفیت‌های مهم دانست و گفت: «سرمایه‌گذاران می‌توانند در همه ماه‌های سال به جز چهار ماه گرم، برق تولیدی خود را در تابلو سبز یا از طریق قرارداد مستقیم به کشورهای همسایه صادر کنند و وزارت نیرو تنها حق ترانزیت دریافت کرده و برق را در مرز تحویل می‌دهد.»

وی درباره نیروگاه‌های انشعابی نیز توضیح داد که این بخش از طریق سامانه «مهرسان» با مدیریت شرکت‌های توزیع استانی اجرا می‌شود و نرخ خرید تضمینی ۳۸ هزار و ۲۰۰ ریال به ازای هر کیلووات ساعت دارد، اما قابلیت انتقال به بورس را ندارد. در بخش حمایتی نیز برای مددجویان کمیته امداد و بهزیستی، نرخ خرید تضمینی ۲۰ درصد بالاتر از سایر نیروگاه‌ها تعیین شده است.

روند اخذ مجوزها و اهمیت قراردادها

قاسم‌نژاد به موضوع روند اخذ مجوزها اشاره کرد و گفت: «برای احداث نیروگاه‌های تا سه مگاوات، سرمایه‌گذاران می‌توانند بدون ارزیابی زمین اقدام کنند، اما برای ظرفیت‌های بالاتر، ارزیابی فنی و مالی و تعیین درجه کیفیت زمین الزامی است.» وی افزود که پس از دریافت پروانه، سه استعلام شامل اتصال به شبکه، محیط‌ زیست و زمین باید اخذ شود تا قرارداد منعقد گردد.

«قراردادها در ساتبا مهمترین رکن محسوب می‌شود، زیرا تمام تسهیلات، تخصیص ارز و تأمین تجهیزات منوط به انعقاد قرارداد است و سرمایه‌گذاران باید هرچه سریعتر پروانه‌های خود را به قرارداد تبدیل کنند، زیرا به زودی بانک ملت نیز فراخوان تسهیلات برای طرح‌های سه مگاواتی را اعلام خواهد کرد.»

وی در پایان گفت که اکنون ۷۴ هزار فقره پروانه در بخش‌های بادی، خورشیدی، انبساطی و زیست‌توده صادر شده که بخش زیادی از آنها در دست مردم است و با ورود به مدار می‌توانند ظرفیت تولید تجدیدپذیر کشور را به طور چشمگیری افزایش دهند.