آرونداتی روی و خاطراتی صریح از مادر قدرتمندش: «پناهگاه و طوفان زندگی من»

مری روی: نمادی از قدرت و استقلال

مری روی، شخصیتی کاریزماتیک و بی‌باک، زندگی‌ای سرشار از مبارزه و دستاورد داشت. او پس از جدایی از همسرش، با تکیه بر مدرک تحصیلی خود در سال 1967 مدرسه‌ای معتبر در منطقه کوتایام کرالا تأسیس کرد. اما مهم‌ترین دستاورد او، پیروزی در یک پرونده تاریخی در دیوان عالی هند بود که حقوق ارث را برای زنان مسیحی تضمین کرد. آرونداتی روی مادرش را «پناهگاه و طوفان» زندگی خود توصیف می‌کند و می‌گوید: «نیمی از من ضربه می‌خورد و نیمی دیگر یادداشت برمی‌داشت.»

«خدای چیزهای کوچک» و مسیر نویسندگی

پیش از آنکه آرونداتی روی به یک رمان‌نویس تبدیل شود، در زمینه‌های معماری، بازیگری، فیلمنامه‌نویسی و طراحی تولید فعالیت می‌کرد. رمان اول او، «خدای چیزهای کوچک»، که برگرفته از خاطرات کودکی‌اش بود، در سال 1997 برنده جایزه بوکر شد و او را در 36 سالگی به شهرتی جهانی رساند. این کتاب تاکنون بیش از شش میلیون نسخه فروخته و به او «آزادی زندگی و نوشتن به شیوه خودش» را بخشیده است.

پس از وقفه‌ای 20 ساله که به نوشتن مقالات و یک رمان دیگر اختصاص یافت، روی با این خاطرات به دنیای ادبیات بازگشته است. او این کتاب را نه یک ستایش‌نامه، بلکه روایتی خام و بی‌پرده از پیوندی می‌داند که آن را «رابطه‌ای محترمانه بین دو قدرت هسته‌ای» توصیف می‌کند؛ رابطه‌ای که اغلب خشن و آزاردهنده بود، اما در نهایت زندگی‌بخش.

کودکی و فرار از خانه

آرونداتی روی در روستای آیه‌منم، واقع در کرالای مرطوب و کنار رودخانه، بزرگ شد؛ روستایی که بعدها الهام‌بخش رمان «خدای چیزهای کوچک» شد. او در 18 سالگی برای تحصیل در رشته معماری به دهلی رفت و سال‌ها با مادرش ارتباطی نداشت. او می‌نویسد: «او هرگز نپرسید چرا رفتم... نیازی نبود. هر دو می‌دانستیم. ما بر یک دروغ توافق کردیم. یک دروغ خوب. من آن را ساختم – او آنقدر دوستم داشت که اجازه داد بروم.»

پدرش، مردی الکلی و بی‌ریشه از خانواده‌ای سرشناس در کلکته، حضوری کمرنگ در زندگی او داشت. مری روی خشم خود را اغلب بر پسرش، لالیث، خالی می‌کرد و او را به دلیل «متوسط» بودن کتک می‌زد، در حالی که آرونداتی در مدرسه ممتاز بود. آرونداتی با مشاهده این صحنه‌ها از پشت سوراخ کلید، درسی تلخ آموخت: «از آن زمان، هر دستاورد شخصی با حسی از پیش‌بینی بد همراه است. در مواقعی که مورد تحسین قرار می‌گیرم، همیشه احساس می‌کنم شخص دیگری، کسی آرام، در اتاقی دیگر کتک می‌خورد.»

طنز، موسیقی و مقاومت

«مادر مریم به سراغم می‌آید» تنها یک روایت خانوادگی پرآشوب نیست؛ این کتاب سرشار از شخصیت‌های عجیب و غریب، طنز شیطنت‌آمیز و پوچی‌های زندگی در شهرهای کوچک و بزرگ است. از دندانپزشکی در کوتایام که با افتخار دندان‌های او را معاینه می‌کرد، تا روزهای دانشجویی در دهلی که به دلیل بی‌پولی، مهره‌های گاوی را به جای جواهرات می‌پوشید.

موسیقی راک اند رول، از جمله جو کاکر، جیمی هندریکس، جنیس جاپلین، بیتلز و «عیسی مسیح سوپراستار»، در سراسر روایت جاری است. او می‌گوید: «این موسیقی لبخند را بر لبانم و فولاد را در ستون فقراتم قرار داد.»

روی نوشتن را فعالیتی آشفته و فیزیکی توصیف می‌کند که او را زنده نگه می‌دارد. او می‌گوید: «آیا تصور می‌کنید اگر نمی‌نوشتم چقدر خسته می‌شدم؟ این مرا می‌کشت.»

مبارزه برای عدالت

آرونداتی روی در طول دهه‌ها فعالیت خود، به دلیل نوشتن درباره سدها، کشمیر، سلاح‌های هسته‌ای، کاست و شورشیان مائوئیست، با اتهاماتی نظیر «ضد ملی» و «ضد بشریت» مواجه شده و حتی یک روز را به دلیل توهین به دادگاه در زندان گذرانده است. او در پاسخ به این سوال که آیا عدم تغییر پس از سال‌ها مبارزه بی‌فایده به نظر نمی‌رسد، می‌گوید: «من کسی هستم که با شکست زندگی می‌کنم. این درباره من نیست، درباره چیزهایی است که درباره‌شان نوشته‌ام – اینها بارها و بارها در هم کوبیده شده‌اند. آیا باید ساکت شویم چون اتفاقی نمی‌افتد؟ نه. باید به کاری که می‌کنیم ادامه دهیم. ما باید پیروز شویم. اما حتی اگر هم نشد، باید ادامه دهیم.»

مراسم رونمایی و وداع با مری روی

مراسم رونمایی از کتاب در سالن «مادر مری» در کالج زنان کوچی برگزار شد، جایی که صدها نفر برای شنیدن سخنان روی گرد هم آمدند. این مراسم با اجرای موسیقی توسط برادر روی آغاز شد که با آهنگ «Let It Be» از بیتلز شروع و با «Mother» از پینک فلوید ادامه یافت. این وداعی پرشور با مری روی بود؛ زنی سرسخت و رام‌نشدنی در زندگی و در صفحات کتاب.