توسعه آزمایش «فَست‌بال» برای تشخیص زودهنگام آلزایمر

دانشمندان دانشگاه باث در انگلستان از توسعه یک آزمایش مغزی پیشرفته به نام فَست‌بال (Fastball) خبر داده‌اند. این فناوری نوین با تحلیل دقیق امواج مغزی، قادر است نشانه‌های هشداردهنده بیماری آلزایمر را بسیار زودتر از روش‌های تشخیصی کنونی شناسایی کند و افق‌های جدیدی را در درمان و مدیریت این بیماری می‌گشاید.

فَست‌بال: رویکردی نوین در تشخیص

آزمایش فَست‌بال نوعی الکتروانسفالوگرافی (EEG) است که با نصب سنسورهای کوچک روی پوست سر، فعالیت الکتریکی مغز را در حین تماشای تصاویر روی صفحه نمایش اندازه‌گیری می‌کند. این روش با تحلیل پاسخ‌های خودکار و ناخودآگاه مغز به تصاویری که فرد قبلاً دیده است، مشکلات حافظه را شناسایی می‌کند. این رویکرد غیرتهاجمی و دقیق، پتانسیل بالایی برای تشخیص زودهنگام دارد.

نتایج کارآزمایی و تمایز اختلال شناختی خفیف

در یک کارآزمایی کوچک که با همکاری دانشگاه بریستول انجام شد، آزمایش فَست‌بال توانست با دقت بالایی، افرادی را که از اختلال شناختی خفیف (MCI) رنج می‌برند، از افراد سالم و کسانی که نوع غیرحافظه‌ای این اختلال را دارند، متمایز کند. افراد مبتلا به MCI معمولاً با مشکلاتی در حافظه، تفکر یا زبان مواجه هستند که اگرچه به اندازه‌ای شدید نیستند که فعالیت‌های روزمره آنها را مختل کند، اما این افراد در معرض خطر بالای ابتلا به آلزایمر قرار دارند.

جورج استوثارت، عصب‌شناس شناختی دانشگاه باث و از توسعه‌دهندگان این آزمون، اظهار داشت: «این نشان می‌دهد که سنجش غیرفعال جدید ما برای حافظه، که به طور خاص برای تشخیص بیماری آلزایمر ساخته شده است، می‌تواند نسبت به افرادی که در معرض خطر بسیار بالایی قرار دارند، اما هنوز شناسایی نشده‌اند، حساس باشد.»

مزایای کلیدی و کاربردهای آینده

اگرچه این آزمایش نمی‌تواند با قطعیت کامل ابتلای فرد به آلزایمر را پیش‌بینی کند، اما در صورت تأیید در مطالعات گسترده‌تر، می‌تواند ابزاری قدرتمند برای پزشکان باشد. این ابزار به آنها کمک می‌کند تا بیماران پرخطر را به طور زودهنگام ارزیابی کرده و افرادی را که بیشترین سود را از داروهای جدیدی مانند دونانمَب (donanemab) و لِکانمَب (lecanemab) می‌برند، شناسایی کنند.

یکی از مزایای بزرگ این روش، امکان انجام آن در خانه بیماران است که می‌تواند اضطراب ناشی از حضور در محیط‌های درمانی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و دسترسی به تشخیص را بهبود بخشد.

گام‌های بعدی در توسعه

پروفسور ولادیمیر لیتواک از دانشگاه کالج لندن این پژوهش را «گامی اولیه به سوی توسعه یک آزمون کاربردی در محیط بالین» توصیف کرد. وی افزود که گام بعدی حیاتی، تعیین این است که آیا این آزمایش می‌تواند پیش‌بینی کند که وضعیت یک فرد چگونه در طول زمان تغییر می‌کند و آیا می‌تواند در تصمیم‌گیری درباره درمان وی مؤثر باشد یا خیر.