چالش‌های فشارافزایی در پارس جنوبی؛ هشدار مهاجرت گاز ایران به قطر و بحران زمستان

افت فشار و رقابت گازی ایران و قطر

میدان گازی پارس جنوبی در ایران و گنبد شمالی در قطر، هر دو در حداکثر ظرفیت تولید قرار دارند. با این حال، به طور متوسط سالانه حدود ۵ درصد افت تولید ناشی از افت فشار مخزن در این میدان مشترک مشاهده می‌شود که بیشترین آن در بلوک‌های مرزی است.

«قطر فعلاً در بحث فشارافزایی گاز جلوتر از ایران است و در یک هاب پیشرفت فیزیکی خوبی دارد که ظرف ۱.۵ تا ۲ سال آینده در مدار تولید قرار می‌گیرد.»

این تحلیلگر تاکید کرد که قطر تثبیت تولید گاز را در دستور کار دارد و احتمالاً اولین هاب فشارافزایی خود را در مرز مشترک با ایران مستقر می‌کند. این اقدام طرف قطری می‌تواند با افت فشار و مهاجرت گاز در بلوک‌های مرزی، بر بخش ایران تأثیر منفی بگذارد. بنابراین، ایران نیز باید پروژه‌های فشارافزایی را با اولویت کاری در دستور کار قرار دهد.

تولید برابر با وجود سهم کمتر از مخزن

بویری با بیان اینکه در حال حاضر تولید گاز قطر کماکان با ایران مساوی است، افزود: «همه فازهای پارس جنوبی جز فاز ۱۱ که بخشی از آن در مدار تولید است، تولیدی هستند. با توجه به اینکه ۳۵ درصد مخزن سمت ایران است، تقریباً تولید ایران با قطر که ۶۵ درصد مخزن را در اختیار دارد، برابر است و این کار بزرگی است که در ۲۰ سال گذشته انجام شده است.»

وی خاطرنشان کرد که اکنون نیز باید با همان شدتی که در همه دولت‌های گذشته طرح‌های پارس جنوبی در اولویت بود، پروژه‌های فشارافزایی نیز در اولویت کاری قرار گیرد.

چالش‌های تامین مالی و تکنولوژی

در حوزه فشارافزایی، تامین منابع مالی و مباحث فنی و تکنولوژی کلیدواژه‌های اصلی هستند. بویری اظهار داشت که در بخش فنی باید از شرکای خارجی استفاده شود. با توجه به شرایط تحریم و محدودیت منابع مالی، از ۷ هابی که برای فشارافزایی تعریف شده، ابتدا هاب‌هایی که در مرز قطر قرار دارند باید در اولویت کاری قرار گیرند تا از مهاجرت گاز جلوگیری شود و سپس به تدریج هاب‌های داخل سرزمینی در اولویت دوم قرار گیرند.

اولویت توسعه هاب‌های دریایی برای پایداری گازرسانی

یک هاب فشارافزایی در بخش خشکی نیز تعریف شده که زودتر از هاب‌های دریایی وارد مدار بهره‌برداری می‌شود. اما از نظر فنی، تداوم تثبیت تولید گاز از هاب‌های فشارافزایی در دریا بسیار بیشتر از فشارافزایی در بخش خشکی است. بنابراین، اولویت، اجرای تاسیسات تقویت فشار در دریا است تا بتوان تثبیت تولید گاز را در برنامه ۲۰ تا ۲۵ سال آینده داشت و تامین پایدار گاز مصرفی کشور را در بخش‌های صنعتی، نیروگاهی، پتروشیمی، خانگی و تجاری انجام داد.

دلایل تاخیر و چشم‌انداز آینده

تحلیلگر حوزه بالادستی صنعت نفت درباره دلیل تاخیر در اجرای سکوهای فشارافزایی پارس جنوبی توضیح داد: «ایران برای اولین بار تاسیسات تقویت فشار گاز در دریا را اجرا می‌کند و کشور قطر ۱.۵ تا ۲ سال آینده این تاسیسات را وارد مدار تولید می‌کند. در تاخیر ایران، شرایط تحریم نقش اصلی را داشته است.»

با این حال، با توجه به استراتژی جدید شرکت ملی نفت ایران، ابتدا تاسیسات تقویت فشار بخش خشکی وارد مدار تولید می‌شود و همزمان کار روی تاسیسات دریایی نیز آغاز شده است. بویری ابراز امیدواری کرد که با اولویت‌بندی اجرای پروژه‌های فشارافزایی در بلوک‌های مرزی، عملیات اجرایی ظرف یک سال آینده آغاز شود و ایران بتواند ظرف ۵ تا ۶ سال آینده به تدریج تاسیسات فشارافزایی را در مدار تولید قرار دهد.

هشدار درباره بحران گازی در زمستان

در ادامه، بویری درباره ناترازی گاز در فصل زمستان سال جاری هشدار داد: «پیش‌بینی این است که حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیون متر مکعب در روز در اوج پیک زمستان ناترازی داشته باشیم.»

عمده تولید گاز در فصل زمستان در بخش خانگی مصرف می‌شود و از آذر تا ۲۰ اسفند ناترازی خواهیم داشت. برای حل این مشکل، بخشی از فاز ۱۱ و چاه‌های درون‌میدانی تحت عنوان ۴ بسته کاری در حال حفاری هستند و به تدریج وارد مدار تولید می‌شوند تا بخشی از ناترازی گاز جبران شود. اما در هر حال، اگر الگوی مصرف گاز مدیریت نشود، فاصله عرضه و تقاضا بیش از سال قبل خواهد بود و ممکن است کشور در شرایط بحرانی قرار گیرد.