تحلیل عملکرد تیم ملی فوتبال: ضعف دفاعی و زنگ خطر برای جام جهانی ۲۰۲۶

در روزهای اخیر، انتقادهای گسترده‌ای متوجه تیم ملی فوتبال ایران شده است. این انتقادها که ابتدا به دلیل حضور در تورنمنت کافا آغاز شد، اکنون به عملکرد تیم ملی در برابر افغانستان و تاجیکستان نیز کشیده شده است. تیم تحت هدایت امیر قلعه‌نویی، با وجود غیبت برخی لژیونرهای کلیدی، نتوانسته انتظارات را برآورده کند و به ویژه در خط دفاعی، عملکردی متزلزل از خود نشان داده است.

ماهیت بازی‌های تدارکاتی و انتخاب کافا

بازی‌های تدارکاتی فرصتی برای محک زدن بازیکنانی است که کمتر در دیدارهای رسمی به میدان رفته‌اند. ایده‌آل این است که این بازی‌ها مقابل حریفان قدرتمند برگزار شوند تا بازیکنان با بزرگان فوتبال جهان رقابت کنند و پختگی لازم را به دست آورند. اما تیم ملی ایران، شاید به دلیل نبود گزینه‌های دیگر، تورنمنت کافا را انتخاب کرد. این در حالی است که تیم‌هایی مانند کره‌جنوبی و ژاپن در روزهای فیفا با تیم‌های بزرگ دنیا بازی می‌کنند.

تیم ملی ایران با انبوهی از مصدومیت‌ها و غیبت‌ها به دوشنبه رفت و در تورنمنت کافا شرکت کرد. بازیکنانی نظیر علیرضا بیرانوند، سعید عزت‌اللهی، سردار آزمون، علی قلی‌زاده و مهدی قایدی در این تورنمنت حضور نداشتند و برخی دیگر از ستاره‌ها نیز دیرتر به اردو اضافه شدند. این تورنمنت فرصتی برای محک زدن بازیکنان جوان‌تر و کم‌تجربه‌تر بود؛ بازیکنانی مانند محمدامین حزباوی، محمد نادری، مهدی هاشم‌نژاد، عارف آقاسی، آریا یوسفی، مجید علیاری، مهران احمدی و امیرحسین حسین‌زاده که بسیاری از آن‌ها نمره قبولی نگرفتند.

آمار نگران‌کننده خط دفاعی

تیم ملی در ۱۰ بازی اخیر خود ۱۱ گل دریافت کرده است. ۷ گل از این گل‌های خورده متعلق به نیمه دوم مسابقات است. ۵ گل حدفاصل دقایق ۴۶ تا ۶۰ و ۲ گل در ۱۵ دقیقهِ پنجم (دقایق ۶۱ تا ۷۵) به ثمر رسیده است. این آمار نشان می‌دهد که تیم ملی در نیمه‌های دوم تضعیف می‌شود و به اصطلاح فوتبالی‌ها، «نیمه مربیان» را به رقبا واگذار می‌کند.

جزئیات گل‌های دریافتی در ۱۰ بازی اخیر:

• قطر: ۲ گل
• کره‌شمالی: ۲ گل
• قرقیزستان: ۲ گل
• ازبکستان: ۲ گل
• تاجیکستان: ۲ گل
• افغانستان: ۱ گل

این آمار به وضوح نشان می‌دهد که تیم ملی در نیمه‌های دوم بازی‌ها دچار افت می‌شود و توانایی حفظ تمرکز و آمادگی بازیکنان برای ۴۵ دقیقه دوم را ندارد.

عملکرد ضعیف مقابل حریفان کم‌نام و نشان

با وجود پیشرفت فوتبال در آسیا و کاهش فاصله تیم‌ها، پذیرفتنی نیست که حتی با تیم دوم، دروازه ایران مقابل افغانستان باز شود. بازیکنانی که در ترکیب مقابل این تیم همسایه قرار گرفتند، همگی از بازیکنان گران‌قیمت لیگ ایران بودند، در حالی که ارزش کل تیم ملی افغانستان به اندازه قرارداد یکی از بازیکنان ایران هم نبود. گل خوردن با اشتباه در آفسایدگیری مقابل افغانستان، نشان‌دهنده وجود ایراداتی جدی در ساختار دفاعی است و توجیه «محک خوردن بازیکنان جوان» نمی‌تواند پاسخ قانع‌کننده‌ای باشد.

در بازی مقابل تاجیکستان نیز، تیم ملی دو بار دروازه خود را باز شده دید و بازی به جای پیروزی ۲ بر صفر ایران، با تساوی ۲ بر ۲ به پایان رسید. این اتفاق در حالی رخ داد که اغلب بازیکنان باتجربه به اردو اضافه شده و در ترکیب قرار گرفته بودند. گل‌های خورده روی اشتباهاتی به ثمر رسید که نه نشانی از محک زدن داشت و نه کم‌تجربگی در بازی‌های رسمی.

بازیکنان کلیدی تاجیکستان مانند وحدت هنانوف (که اغلب نیمکت‌نشین سپاهان است)، عمربائف (بازیکن یک تیم معمولی در لیگ بلغارستان) و ژورابائف (بازیکن تیمی متوسط در لیگ ازبکستان) توانستند دروازه ایران را باز کنند. این مستندات، انتقادها از تیم ملی را تقویت می‌کند؛ اینکه حتی در غیاب بازیکنانی نظیر بیرانوند، آزمون، عزت‌اللهی، قلی‌زاده و قایدی، نباید مقابل تاجیکستان به تساوی رسید.

واکنش قلعه‌نویی و لزوم پذیرش انتقادها

امیر قلعه‌نویی پس از شکست مقابل قطر در نیمه‌نهایی جام ملت‌های آسیا، جملاتی به زبان آورد که نشان می‌داد تمایلی به پذیرش انتقادها پیرامون عملکرد خط دفاعی تیم ملی ندارد. او در یک برنامه تلویزیونی، در مواجهه با سوالات فنی، از عبارت «فوتباله دیگه» استفاده کرد.

اکنون اما انتقادها به بالاترین حد خود رسیده و انتظار می‌رود قلعه‌نویی به مشکلات، به ویژه در ساختار دفاعی تیم، رسیدگی کند. این مشکلات تنها به مدافعان مرکزی محدود نمی‌شود و کل تیم باید در رفع آن مشارکت داشته باشد. بهتر است قلعه‌نویی بهانه‌تراشی را کنار بگذارد و بپذیرد که تیم ملی و کادرفنی ضعف‌هایی دارند. ضعفی که اگر برطرف نشود، قطعاً در جام جهانی ۲۰۲۶ به چشم خواهد آمد و ممکن است عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.